Category Archives: Burujabetza

Lehia burujabetzaren aldeko borroken artean?

zapalkuntza

Irudipena dut euskalgintza apur bat astindu duela independentziaren inguruko diskurtso berriak. Niretzat haize freskoa izan dena kezkagarria zaio zenbaiti, irrigarria besteri. Euskara alboratuko ote den, lurraldetasuna baztertu, historia gutxietsi… Normala da, modu probokatzailean egin baita diskurtso berri hau, eztabaida pizteko asmoz. Helburua lortua

Dena den, sentsazioa dut euskalgintzak defentsiban erantzun duela, hobe bizitzeko independentzia eta euskaraz bizitzeko independentzia kontrajarriak bailiran. Esango nuke, lehia hori piztea leporatu diotela Unai Apaolazari. Zergatik ez dakit, Apaolazak oso argi hitz egin baitu: Ez dago mailaketa bat independentziarako arrazoien artean”;“Ongizatea izango da alor guztietan, bai ekonomikoan, bai “identitario” deitzen diogun horretan eta denean; denak suspertu behar dira, denak bultzatu”.

Apaolazari iruditzen zaio zapalduta bizi garela, espainiarren zein frantziarren eta euskal herritarren arteko botere harremana oso desorekatua dagoela, eta egoera aldatu nahi du, berdintasuna lortze aldera. Horretarako independentziaren aldeko borrokara erakarri nahi du ahalik eta jende gehien, izan abertzale edo ez, izan euskaldun edo ez. Normala da, burujabetza indar-harreman kontua baita; zenbat eta independentista gehiago lortu, orduan eta aukera handiagoa gauzak aldatzeko.

Gizon eta emakumeen arteko botere harremana ere guztiz desorekatua dago. Emakumeak zapalduta bizi dira. Feminismoek emakumeen ahalduntzearen alde borrokatzen dute, emakumeak burujabe izan daitezen. Patriarkatuarekin amaitzeko ahalik eta jende gehiena batu behar dute borrokara, izan abertzale edo ez, izan euskaldun edo ez, izan emakume edo ez, indar-harreman kontua baita sistema aldatzea. Eta gogor borrokatu beharko dute mugimendu feministek hori lortzeko, beraiek ez badute egiten, ez baitu beste inork egingo.

Era berean, langile mugimenduak langileen burujabetza bilatzen du, langileak antolatuz eta borrokatuz. Sorreratik izan da borroka kolektiboa, langilearen eta ugazabaren arteko botere harremana guztiz desorekatua baita. Zenbat eta langile gehiago batu, orduan eta indar handiagoa gauzak aldatzeko. Horregatik bilatzen ditu sindikatuak langile abertzaleak eta ez abertzaleak, euskaldunak eta erdaldunak, bertan jaioak eta kanpotik etorriak, helburua baita ahalik eta indar handiena aktibatzea zapalkuntza sortzen duen kapitalismoarekin amaitzeko. Langile mugimenduak borrokatu behar du langileen lan- eta bizi-baldintzak hobetzeko, bestela, beste inork ez baitu egingo.

Esan izan dute lan erreforma, esaterako, ez dela sindikatuen kontua soilik, zabalagoa dela, legea aldatu gabe ez dela lan erreforma atzera botako. Gertatzen dena da alderdiek hamaika kontu izanda, ez dituztela langileen beharrak lehenetsiko, langileak aktibatu eta mugimendu indartsu bat sortzen ez dugun bitartean. Eta hori langile mugimenduaren ardura da.

Berdin gertatzen zaio euskalgintzari. Euskararen menpeko egoera aldatu nahi du, eta horretarako ezinbestekoa du jende gehiago euskararen aldeko borrokara biltzea. Erakarri nahi ditu abertzaleak eta ez abertzaleak. Erakarri nahi ditu euskaldunak eta erdaldunak.

Orain, independentismoan sortzen ari den diskurtso berria kritikatzen du, hobe bizitzea lehenesten duelako euskara baztertuz (ez dakit euskaraz sortu eta adierazten den diskurtsoak zein puntutan baztertu duen euskara). Gertatzen dena da, independentista izateko arrazoi asko dagoela, eta euskara izarra izatea nahi duenak gogor borrokatu beharko du hori lortzeko.

Askotan, gure ardura dena ez dugu behar bezala egiten, edo ez dugu, behintzat, nahi ditugun emaitzak lortzen, eta besteei leporatzen dizkiegu gure gabeziak. Ulertzen baitut, euskararen alde ari direnak, ere, hobe bizitzeko egiten dutela. Hemen, denok nahi dugu bizitzea tokatu zaigun epe labur honetan ahalik eta hobe bizi. Asmatu nahi dugu, besteak beste, hau delako daukagun bizitza bakarra. Hemen eta orain asmatzen dugu, edo akabo. Eta, kontrajarria badirudi ere, batzuk geure bizitza konplikatuta hobe bizi gara, horrek zentzuz betetzen baitu mundu honetan egiten ari garen ibilaldia.

E egunaren zain ez dugu egon behar. Burujabetza egunero eraiki behar da. Zapalduen burujabetza, elikadura burujabetza, energia burujabetza, ekonomia burujabetza… Egunero eraikitzen joan behar dugu burujabetza hori, burujabetza borroka desberdinak saretuz (Alternatiben Herrian egin zen bezala), bai baitakigu Euskal Herria independentea denean ez dela izango ez euskalduna, ez sozialista, ez feminista, ez ekologista, ez guztiz demokratikoa, ez burujabea. Borrokak eta eraikuntzak jarraitu beharko du.

Orduan zertan gabiltza? Gure ondorengoei mundu hobea uzten saiatzen; geure bizitza zentzuz betetzen saiatzen. Burujabetza borroka desberdinak saretu. Lehia? Zapalkuntzari.

Abertzaletasuna, estatugintza eta demokratizazioa

Donostia m30

“Estaturik gabeko naziotik naziorik gabeko estatura”. “Abertzaletasunak independentismoa mugatzen du”. “Eztabaida ez da nazio izan edo ez izan, demokrata izan nahi dugun edo ez baizik”. Indar berezia duten esaldiak. Are, bertigoa ematera iristen direnak. Ikusi bestela Joxe Manuel Odriozola (Nazio-identitatea merke-zurrean), Eneko Bidegain (Identitateaz) eta Hasier Etxeberriaren (Abertzaletasunaz eta aeronautikaz) erantzunak. Amildegi ertzetik behera begiratu eta amaierarik ez ikusi; harritxo bat bota eta soinurik ez entzun, haizearen hotsa soilik. Orain arte eusten gintuen zorua utzi eta salto egin?

Ez dut uste Imanol Galfarsoro, Unai Apaolaza eta Jule Goikoetxeak egoera hain dramatikoan jarri nahi gaituztenik. Ni, behintzat, identifikatuta sentitzen naiz diotenarekin, ikusten baitut zer egiten duten Diario de Navarrak eta El Correok sistematikoki: sindikatuak abertzaletasunaren ardatzaren arabera polarizatu (ez gu indartzeko, jakina).

Guk beti azpimarratzen dugu CCOO eta UGTgandik aldentzen gaituena ez dela abertzaletasuna, eredu sindikala baizik: Autofinantzatutako konfrontazio-sindikatua gara gu eta gobernuek finantzatutako kontzertazio-sindikatua beraiek. Baina bost axola, egunkari horietan beti irakurriko duzu “los sindicatos nacionalistas”, langile ez abertzaleek ez dezaten gurekin bat egin; gure hazkundea mugatzeko asmoz hain zuzen ere.

Horregatik jarraitzen dut interes handiz Galfarsoro, Apaolaza eta Olariagak Lapiko Kritikoan eta hAUSnART aldizkarian abiatu zuten lana. Gomendagarriak dira, zentzu horretan, Independentzia Helburu liburua, Apaolazaren Hegemonia eta estrategia independentista eta Bilgarria artikuluak, zein Jule Goikoetxeak Apaolaza berari OTORDUAKen egiten dion elkarrizketaren bideoa.

Jule Goikoetxeak berak, OTORDUAKen Apaolazak egiten dion elkarrizketan azpimarratzen du independentzia prozesuak ez duela aberrian oinarritu behar, baizik eta demokratizazio prozesu bat izan behar duela: Euskal demokrazia sortzeko estatugintza prozesua. Beraz, kontua litzateke demostratzea jende ez abertzaleari Euskal demokrazia maila gorena ezinezkoa dela Espainiar Estatu barnean, ezinbestekoa dela Euskal Estatua sortzea eskatzen dugun demokrazia maila sakonera iritsi ahal izateko. Eta hori lortu behar da diskurtso eta ekintzekin, praktikekin; estatugintza praktika horiekin lotzen dut. 2011n idatzi nuen gai hauen inguruan (Atzerri egunetik abegi egunera) gure eguneroko esperientziea oinarritzat hartuz.

Burujabetza prozesua balio unibertsalekin lotzean dago gakoa, eta ideia potentea iruditzen zait. Horregatik harritu ninduen bapatean (17:49 min) Jule entzutea, PNVtaz ari zela, “zuek espainiar estatugintza egiten ari zarete, ez euskal estatugintza”, iruditzen zaidalako berriro nazio kontuetan sartzen dela. Hau da, estatugintza demokratizazioarekin lotzen badugu, demokratizazioan sakontzen duen estatugintza oro izango da ona. Ez abertzale bati espainiar estatugintza edo euskal estatugintza moduan planteatzen badiozu auzia, espainiar estatugintza hartuko dizu lehen aukera gisa, demostratzen ez diozun bitartean espainiar estatugintzak ezin duela iritsi bere nahi demokratikoak asebetetzera, hori lortzeko modu bakarra Euskal Estatua sortzea dela. Eta hori diskurtsoz eta praktikaz demostratu beharko diozu, jakina.

Harrituta nengoen, beraz, berriro urrats bat atzera ematea modukoa iruditzen baitzitzaidan. Akaso nire interpretazio txar bat izan zitekeen, baina Galfarsoro irakurtzean ikusi nuen halako gaizki ulertuak saihesteko berak baduela formula bat: “Horregatik niri “euskal estatua” baino atseginagoa egiten zait “Estatua Euskal Herrian” esatea” (Independentzia Helburu, 309 orr.).

Amaitzeko, burujabetzara bidean unibertsalen balioa azpimarratzen duten lan akademiko hauen adibidetzat dudan gure praktika partikularraren zertzelada batzuk eman nahi nituzke. Esaterako Nafarroako Erriberan hauteskunde sindikaletan %20a dugu. Emaitza hau ez da izan abertzaleak garelako. Emaitza hau ez du gure diskurtsoak ekarri. Emaitza hau egiten dugun lanak eman digu: Erriberako langile askori demostratu diogu beraien lan baldintzak hobetzeko erreminta egokia garela. Beraien behar konkretuei erantzuten asmatu dugu.

Diskurtsoak badu garrantzia, baina ez langileak sindikatura erakartzeko lehen momentuan. Lehen momentuan praktikak dira langileak erakartzen dituena. Behin langileak ELAn daudela hartzen dute indarra gure diskurtso eta trebakuntzek. Langilearen bizi baldintzak ez direla soilik enpresan jokatzen,  enpresatik kanpo ere langileak garela, gizarte eredua eta politika publikoek berebiziko garrantzia dutela eta antolatu eta mobilizatu ezean, kontrabotere indartsu bat osatuz, langile klasearen kontrako politikak ezarriko dituztela. Langile borrokak eta beste mugimendu batzuen borrokek ekarri dituztela ditugun eskubide demokratikoak. Langileok ezin besteko dugula kalitatezko demokrazia, eta hau etengabe borrokatu behar den demokratizazio prozesu bat dela, indarra galtzean demokraziak atzerantz egiten baitu.

Ikuspegi horretatik da garrantzitsua langileon bizi baldintzentzat burujabetza prozesua, demokratizazio prozesu bat baita. Baina ez soilik hori: Euskal Herriko langileek gure lan- eta bizi-baldintzak Euskal Herrian bertan borrokatu eta erabakitzea hobea da langile klasearentzat indar-harreman hobea dugulako. Euskal Herrian sindikatuak ez daude salduak eta borrokarako prest dira. Espainiako sindikatuak, aldiz, gobernuen eta enpresarien esanetara daude, Frankismo ondoren hartu zuten eredu sindikalaren ondorioz. Eta hori langile askok zuzenean esperimentatzen dute izan estatuko hitzarmen bat aplikatzen diotelako, izan Estatu mailako enpresa batekoak izanda ikusi dutelako Madrileko enpresa batzordean langileak saldu egiten dituztela, eta hemengo lan zentroan lan baldintzak hobetzeko, hemen bertan antolatu eta borrokatzea beste biderik ez dutela. Esperientzia hori bizi duenak erraz estrapolatu dezake borroka horretan atera dituen ondorioak arlo politikora, sindikatuaren diskurtso eta trebakuntzaren bitartez.

Hemen gizarte eredua aldatu eta burujabetza lortu nahi badugu, abertzale eta ez abertzaleak antolatu eta borrokara bideratu behar ditugu. Ez abertzaleak burujabetzara eraldaketarako borrokak erakarriko ditu eta abertzaleak burujabetzarako borrokak erakarriko ditu eraldaketara. Bi borrokak batera eginez lortuko dugu biak gauzatzeko behar ditugun gehiengoak.

 

 

 

Burujabetzara bidean, soberan Niak

815919846_9055Batzuk hain dira jakintsuak, hainbeste-hainbeste dakite, ez dakitela ikasten erakusten, eta ez dakitela erakustean ikasten.

Batzuk hain liluratuta daude bere buruarekin, hain bereziak sentitzen dira, munduko salbaziorako kode sekretuaren jabe, besteentzat ez dutela begirik, belarririk, bihotzik… Urrun, txiki, ezdeus ikusten dituzte parean jartzen zaizkienak.

Halakoei egoak ebaki bagenizkie, gureak izango ziren, ez zuten alde egingo. Baina horrela ez zen gehiago joria izango beraien negozio). Egoa ebaki ez eta hegoak eman dizkiegu, ordea, eta gora egin dute, Olinporaino.

Oroitzen dut telebistako eztabaida bat. Ez dakit zer kate zen: ETB, Antena 3, Tele 5… Berdin du. Gauza da adineko eminentzia bat zegoela alde batean, ordena eta egonkortasunaren gizon eredugarria. Parean mugimendu sozieletako neska gazte bat. Printzipioz, eztabaida desorekatu horietako bat, sistema-gizonak parekoa ego te absolvo-ka tratatzen duen horietakoa. Jorratu zuten gaiak ere bost axola: antimilitarismoa, krisia, AHT, indarkeria sexista, langileen eskubideak, migrazioak…

Gauza da gizon prestuak bere eskola magistrala eman zuela, bere superioritateaz bestea behin eta berriz ixilaraziz. Halako batean neskak hartu zuen hitza: “niri esan zidaten parekoengan arreta jarrita ikasten dela gehien; erakusten duena dela, hain justu, gehien ikasten duena. Beraz, ikasteko gogoa dudanez, nik ere zerbait erakutsiko dizut.” Eta txaketako botoiak askatzen hasi zen. Gizonak, saio guztian lehen aldiz, begiak zabal zabal, arreta osoz begiratzen zion parekoari.

A punto egon ziren saioa moztu eta iragarkietara joateko, baina neskak eskua bularraldeko poltsikoan sartu besterik ez zuen egin. Liburutto bat atera, eta irakurtzen hasi zen:

Ikasle batek Egia besteei erakusteko asmoa azaldu zuenean, Maisuak hurrengo proba proposatu zion:
– Hitzaldi bat eman nire aurrean, prest zauden jakin dezadan.
Hitzaldia benetan izan zen inspiratua. Amaitu bezain pronto eskale bat gerturatu zitzaion. Ikasleak, instantean zutituta, bere kapa oparitu zion eskaleari asanblearen lilurarako.
Beranduxeago Maisuak esan zion:
– Zure hitzak bedeinkatuak ziren, seme maitea, baina ez zaude prest oraindik.
– Zergatik?, galdetu zion atsekabetuta ikasleak.
– Bi arrazoirengatik: eskaleari ez diozulako bere beharrak azaltzeko aukerarik eman, eta ez duzulako gainditu zure bertutearekin ingurukoak txunditzeko desioa.
(Exhibición; Anthony de Mello)

Besteei beren beharrak azaltzeko aukerarik ematen ez diena, eta norberaren bertuteekin ingurukoak liluratu nahi dituena ez dago prest besteei Egia erakusteko. Asko jakin dezake, asko idatzi, oso ongi hitz egin, baina zerbait falta zaio, zerbait garrantzitsua.

Bada, irudipena dut halako guru bat ibili dela aurreko astean telebista, irrati eta egunkarietan bere egia zabaltzen, Kontzertu eta Itun Ekonomikoari buruz liburu mardula idatzi ondoren. Euskal Herriko burujabetzan Kontzertuaren eta Itunaren garrantziaz ohartarazi nahi gintuen. Asko daki, oso ongi hitz egiten du, jarioa dauka, eta ikasgai oso inetersgarriak ematen ditu, baina zerbait garrantzitsuak egiten dio kale. Ni, ni, ni eta ni. Ipuineko Maisuak ez dakit Egia azaltzeko aukerarik emango zion…

https://youtu.be/pYlTE55kG_I

Euskal Herriko burujabetza bidean, ere, Autogobernurako ponentzia landu dute Eusko Legebiltzarrean. “Aditu” desberdinak pasa dira bertatik. Legebiltzarreko inori ez zaio iruditu Gehiengo Sindikalak gaiaren inguruan esatekorik duenik. Gonbidatu zuten, ordea, han eta hemen bere negozioa saltzen ibiltzen den guru bat. Berdin dio zer gaietaz hitz egin behar duen, beti bereaz dihardu: ni, ni, ni eta ni. Legebiltzarkideei ere bere lezioa eman zien ohikoa duen gurasokeriaz.

https://www.youtube.com/watch?v=KLS7jmlkS1w

Halako pertsonen lilurak gurujabetzara eraman gaitzake, baina ez burujabetzara. Ez dut inoiz sinistu norberak bere interes propioa bilatuz, ni, ni eta ni, guztiontzako onura etorriko denik. Burujabetza lan kolektiboa izango da, gu, gu eta guka eraikiko dena. Burujabetzara bidean, Ni puztua gehiago puztu nahi duten suge sorgintzaileak ez daude oraindik prest guri Egia erakusteko.

Ezinezko aldebikotasuna

UrkulluEskoziarra

8. EGBn gure heldutasunak goia jo zuela zirudien. Denetaz genekien, lezio ederrak ematen genizkien txiki zein nagusiei. Ikastolako handienak izanda, irakasleak kenduta, gandorra tente ibiltzen ginen. Orain, batxilergokoak ikusten ditudanean, unibertsitateko ikasleak entzuten ditudanean, umetxoak iruditzen zaizkit, gurasokeriaz begiratzen ditut: “Ai! Bizitzak erakutsiko dizuena…” Denbora ez da alferrik pasatzen.

Badago joera bat, ez dakit naturala den, baina ohikoa bai, ameskeriatik errealismora, idealismotik pragmatismora, utopismotik epe laburreko interesak bilatzera, infantilismo deitu izan zaionetik heldutasuna esan zaionera: “Ezinezkoen alde ez ezazue borrokatu, ni ere hala ibili nintzen, baina esperientziak erakutsi dit pragmatikoa izaten”. Gerora entzun dut hori teorizatua dagoela, Poder Adulto deitzen zaio, Endikak azaldu zidan Brasilen gela berberan lo egin genuenean. Lasciate ogni speranza, Danteren hitzetan.

Dena den, guztiak ez daude ados. Batzuentzat idealen alde borrokatzeak, utopia bilatzeak, ezinezkoak eskatzeak, aurrera egiteko balio du. La utopía sirve para caminar. Beste batzuentzat, ordea, infantilismo zeinua da: maximalismora jotzea ez mugitzeko aitzakia baino ez da, eguneroko arduretan ez lokazteko aitzakia. Baina denbora ez da alferrik pasatzen, eta normalean idealismotik pragamatismora egitea da joera.

Estatutismotik soberanismora egin dute batzuk, federalismotik independentismora beste batzuk, eta beste batzuk… Joera ohikoena pragmatismora da, bai, baina bada salbuespenik.

Irlanda zen gure erreferentea garai batean, Eskozia esistitu ere egiten ez zenean kasik, eta begira orain. 2006ean Masek Zapaterorekin PSC-ren estatutuari lehen cepilladoa eman zion bilera izkutu batean; 2007ko agostazoan PSOEk bere adar nafarra berbideratu zuen (zulora), PSNrik gabeko aldaketa pentsatze hutsa amets bat zenean.

Azkar doa denbora, geroz eta azkarrago gainera. Gauzak gertatzen dira, egoerak aldatu, eta Urkulluri Kataluniako prozesuaz galdetzen diotenean Eskoziako eredua nahiago duela erantzuten du, ingelesez egiten duenean azentu espainola ateratzen zaion arren. Katalanek ere nahiago dute Eskoziako eredua, baina bilbotarrek ez bezala, ezin dute aukeratu non jaio.

Normalena idealismotik pragmatismora egitea da, baina bada salbuespen bat. Ez da Mas. Mas 2006ean pragmatikoa zen, eta gaur egun ere pragmatikoa da. Berak, Kataluniako asko eta askok bezala, ikusi du aldebikotasuna ezinezkoa dela, Espainiarekin independentzia beste aukerarik ez dagoela. Pragmatismotik maximalismora jauzi egin duena Urkullu da. Denborarekin, ezinezkoa eskatzen hasi da harrigarriki. Zergatik? Batzuentzat ezinezkoa eskatzeak aurrera egiteko balio du; beste batzuentzat quieto parado gelditzeko. Ziur naiz badakizula zein den bere arrazoia.

Alternatiben Herria: Bizitza burujabea bai, baina iraunkorra ere bai

alternatiben-45

Larunbateko momenturik tentsoena zen. Egun guztian zehar egin beharreko gauza guztietatik eginkizunik zailena, beldur gehien ematen zidana. 12etan bi momentu kritiko pasa ostean, iritsi zen karpa zentraleko 400 entzulerentzako mahai inguru aretoa 400 jale asetzeko janleku bihurtzeko unea. Jendea karpatik atera, aulkiak bildu, kabaileteak jarri, oholak kokatu, aulkiak jarri, eta ea 400 kabitzen diren… Hori guztia ahalik eta azkarren, noski, jende gosetua ez zedin aspertu, zain.

Egun osoan zehar bezala, lanean hasi orduko boluntario saldo bat jartzen zen aztean lanean. Dena zen mugimendua karpa barruan: aulkiak, ohola, kabaileteak, oihuak, pertsonak… Bi hilara jarrita zeuden, beste bi sartu nahi genituen. Orduantxe, hiru ume datoz korrika nigana eta besarkatu egiten naute. Ezin nituen despegatu. Hamaika zeregin eskuartean hamaika buruhauste barnean, eta ezin ume haiek gainetik kendu!

Amore eman, eta momentuaz gozatzea erabaki nuen: emozioz bete eta maitasun txute horrekin pilak kargatu.

Aurpegia aldatu zitzaidan, tentsioa baretu, gauzak erlatibizatu nituen, egoerari bere neurria emateko argia piztu zidaten fereka haiek. Eta bazkaria ongi atera zen.

Arratsalde partean 97 Irratira joan nintzen Crowdfunding kanpainari buruz hitz egitera. Hantxe bota zidaten galdera: Egun handi hau hemen amaitzen da edo aurrera jarraituko duzue? Umeen basarkadak estututa atera zitzaizkidan hitzak barru barrutik: antolatzaileak oso nekatuta gaude. Batek tiroia dauka, bestea erdi gaixo jarri da, bestea nerbioak jota… Eta ez antolatzaileak bakarrik. Beren lagun, bikote, familiak beste horrenbeste. Zeren eta antolakuntza lan eskerga hau egiteko, beste batzuk beste horrenbeste lan edo gehiago egin behar izan dute gure bizitza eta gure ingurukoena zaintzeko. Nire kasuan, antolakuntza prozesu osoan zehar, nire emazteak zaindu behar izan ditu gure hiru umeak. Berak hartu duen gainkarga hori hartu izan ez balu, ez balego inor lan hori egingo lukeena, nik ezingo nuke Alternatiben Herriaren antolakuntzan parte hartu. Lan honek denbora asko lapurtu dit nire familiatik, nire ume, emazte eta lagunetatik. Bizitza Burujabea aldarrikatzen badugu, antolakuntza prozesuak berak ere iraunkorra izan behar du, eta halako egun handia antolatzeak, dudarik gabe esan dezakegu, ez du bizitza iraunkorra bermatzen. Hori kontuan izan behar dugu aurrera egiteko bide eta moduetan asmatu nahi badugu.

Jende guztia eserita, lehen platera giro onean eta gustura jaten ikusi nituenean kanpora atera nintzen haize pixka bat hartzera. Hantxe zeuden, eskaileretan eserita nire hiru seme-alabak eta emaztea. Berriro estu ninduten umeek, gogor, eta ez ziren askatzen. Hain denbora gutxi egon naiz beraiekin azken bi hilabeteetan, hain kalitate eskaseko tarteak eman dizkiet, ez nautela gehiago askatu nahi. Emazteagana gerturatu eta muxu eman diogu elkarri, barnean “zergatik ez ote lehen barrura sartu ni agurtzera?”galdera bueltaka nuela.

Xaloki hitz egin du, orduan, begirada errukiorrarekin, nire buruko galdera entzun izan balu bezala: Hain liatua ikusi zaitut, horren aurpegi txarra zenuen, pena eman didazula, eta nahiago izan dut zu lasai utzi. Ez zen lehena hori esaten zidana, eguerdian pare batek ere galdetu zidaten “ongi zaude? Aurpegi txarra duzu…”. Bizitza ahula. Bizitza hauskorra. Baizitza zaindu beharra.

Alternatiben Herria: globo berdeaz osatutako sarea

Globoberdea2Aritzek puztu du, korapiloa egin dio, eta Rafa Nadal bailitzan, ezker eskuz gora bota eta eskubiarekin jo du beherantz. Poliki joan da, nahiz eta gogor eman dion. Boterik ez du eman, lurrean gelditu da, lotsatuta, hiru dozena pertsonaz inguratuta. “Hau izango da Alternatiben Herriaren sinboloa: globo berdea.”

Asanbleak jarraitu du, hitz egin dugu, galderak egin, erantzun, fitxak banatu, idatzi, gauzak amankomunean jarri eta, ixiltasun zenbaitzuren ondoren, amaitu. Jendea arretaz egon da, batzuetan ondokoarekin txutxumutxuka, bestetan telefonoari begira, telefonoan idazten, borobilaren erdian globorik ez balego bezala.

Zutitu garenean desegin da borobila, igo da murmurioaren bolumena. Handik hara ibili da jendea taldetxoak osatuz, batzuk kanpora joan dira, dela haize dela nikotina bila. Eta grabaketak hasi dira. Esaldi bat esan behar zuen bakoitzak. Alternatiben Herria zer den, Alternatiben Herrira zergatik joan behar den, bakoitzak nahi duena, baina guztiok globo berdea eskuan. Non dago, baina, globo berdea?

GloboBerdea1

Mugitu egin da hanka artean, ikusezin, ostikoka. Non dago globoa? Han bazterrean, aulki baten babesean. Orduan hartu du protagonismoa. Bi behatzek altxa dute, eta eskuz esku ibili da grabaketak egiten ziren bitartean. Batzuetan gogor estutu dute, bestetan dardarka. Izerdiz blaitu dute, berarekin jolastu, bi eskuz burutik heldu, gehienetan hatzen bidez korapilotik. Entzun ditu Alternatiben Herriaren aldeko aldarriak, batzuk bi-hiru aldiz errepikatuak, “ez, berriz, berriz”, berriro ere lurrean amaitu arte.

Joan egin da jendea, bere lekura itzuli ditugu aulkiak, jaso ditugu trasteak, argiak itzali, eta han gelditu da, ixilik, globo berdea, Alternatiben Herriaren sinboloa

Globoa da apala, umila, xaloa. Ixila, ahula, hauskorra. Baina eztanda egiten du zapaltzen dutenean.

Globoa da oparia, jolasa, festa, irribarrea, maleablea. Mugitzeko behar ditu besteen eskuak, elikatzeko besteen ezpainak, ahoa, airea. Bizitza bezalakoxea.

Globoak egin dezake gora, egin dezake behera, busti zaitzake, edo bustiarazi dezake bestea, segun eta zer daukan barnean. Eraman zaitzake alde batetik bestera, eta berau eskuetan gogor estutuz baretuko dizkizu amorruak betetzen baduzu areaz.

Berdea da bizia, itxaropena, natura, ama-lurra. Berdea da ere heldu gabea. Baina guztia ez da berdea: globoak ez direla iraunkorrak dio batak, txinotan erosi ditugula besteak. Guztiak baikaude kontraesanez beteak, eta kontraesanei esker lortzen baitugu aurrera egitea.

UnaiGloboBideoGranaketaBalio dezake, bai, honek guztiak, Alternatiben Herriaren sinbolo gisa. Batez ere globoa bideo grabaketan eskuz esku ibili denean, proeiktuz proiektu, batetik bestera, eragile desberdinak, armiarma bat balitzan, sare baten ehunduz.

Asanbleatik egun batera, edo bi egunera agian, edo zergatik ez, urriaren 24aren ostean sartu da salan garbitzailea. Aurkitu du globo ximela, mixerablea, eta jarri dio hanka gogor gainean. Lehenengoan ez, bigarrenean ere ez, eztandarik ez. Eskuetan hartu du orduan, mirespenez begiratu eta erabaki du erabili dezaketela beraien borrokan zapalkuntzaren kontrako sinbolo gisa.

Urriaren 24ean alternatiben festa handia ospatuko dugu Bilbon

AlternatibaItzuliaDonostia

Hemen Info7 Irratian Alternatiben Herriaz eta berau finantzatzeko crowdfunding auzolaguntzaz ostegunean egin zidaten elkarrizketa:

http://www.ivoox.com/urriaren-24ean-bilbon-alternatiben-festa-handia-egingo-da_md_8583682_wp_1.mp3″ Ir a descargar

“Eragile eta pertsona askoren arteko lanari esker ari gara eraikitzen Alternatiben Herria. Egunerako prestatzen ari garen guztia gauzatu ahal izateko dirua behar da, eta pentsatu genuen egokiena finantzaketa ere auzolaguntzaz egitea, hau da, ahalik eta pertsona eta eragile gehienen ekarpenen bidez, horregatik jarri dugu crowdfunding kanpaina martxan.”

Zer da Alternatiben Herria?

“Sinesterazi nahi digute alternatibarik ez dagoela, hori Thatcherren garaitik datorkigu. “Ez zaigu gustatzen dagoena, esaten du jendeak, baina ez dago alternatibarik. Baina, alternatibak sortzen ari dira han eta hemen. Zeri deitzen diogu alternatiba? helburua bizitza jasangarrian, bizitza bizigarrian, bizitza burujabea duten proiektuak dira alternatiba. Mozkina eta kapitala helburu izan ordez bizitza duina eta iraunkorra helburu dutenak. Horrelakoak badaude, sortzen ari dira herrid esberdinetan baina jendeak ez ditu ezagutzen eta sistemak ez ditu ezagutarazi nahi. Alternatiben Egunaren helburua litzateke alternatiba horien saretzea, eta erakustea, benetan gure esku, eguneroko erabakietan baditugula beste modu batera kontsumitzeko moduak, badugula beste banku eredu batzuk (banka etikoa), energia berriztagarrien kooperatibak, bertako produktuak eta garaikoak, ekologikoak kontsumitzeko sareak… Egun hobetan egin nahi duguna da:

– Alternatiba desberdinen azokak laternatibak erakutsi eta saretzeko.
– Alternatiben inguruko trebakuntza hitzaldi, mahai inguru, bideo forum, tailer, dinamika, antzerki eta halakoen bidez.
– Animazioa, festa giroa, txosna, kontzertu, bazkari, garagardo artisau azoka, jolasak… ikusteko alternatiba ez dela sakrifizioan oinarritutako bizitza gogorra, baizik eta bizitza hobea eta alaia.”

Gaiari buruz:

Euskal Herria, alternatiben herria

Alternatiben herria eraikitzen lagundu nahi?

Egin zure ekarpena Alternatiben Herriari: https://goteo.org/project/alternatiben-herria#

Bizitzatik abiatutako burujabetza

97 fm irratia

97 fm irratia

Noizean behin 97 FM Irratian Ikarorik gabe saiotxo bat egiten dugu. Hemen duzue atzo grabatu genuen irratsaioa:

https://archive.org/embed/IkarorikGabe3

Bestelako mundu bat irudikatzen dugu, eta norabide horretan hegan egin nahi dugu, norabide horretan pentsatu, hausnartu, eraldatu, eraberritu. Ikararik gabe egin nahi dugu hegan, ez dugu Ikarori gertatu zitzaion bezala hegoak urtu eta behera erortzerik nahi.

Lurrean etzanda deitzen da Ruper Ordorikaren azken albuma. “Zerutik gertu ez da ondo egoten … nik hemen egon nahi dut, lurrean etzanda”. Lurrean etzanda, eta zerura begira, kapitalismo basatiari aurre egiteko. Ikarorik gabe, nola bestela?

Eta lurrean etzanda, elikadura burujabetzaz aritu gara saioaren lehen zatian. Joan den apirilean, Euskal Herriko delegazio bat ibili da Brasilen zehar elikadura burujabetza bultzatzeko esperientzia desberdinak ezagutu asmoz. Unai Oñederra ere han izan genuen, eta han ikusi eta ikasitakoak kontatuko dizkigu.

Bertan, gertutik ezagutu du, beste askoren artean, MST (Movimiento de Trabajadores Sin Tierra) mugimendua. Via Campesinaren parte den mugimendu honek, argi dauka: elikadura burujabetza ez da soilik nekazarien kontua, langile klase osoarena baizik. (hemen bere bloga eta argia).

Gurean, martxan da dagoeneko Etxalde mugimendua: nekazaritza iraunkorraren alde baserritarrek osatzen dute. Elikadura burujabetzaren alde, nekazaritzari loturiko pertsonei irekia dago.

Burujabetzaz ari garenean, gauza askotaz ari gara: ari gara elikaduraz, ari gara ekonomiaz, zaintzaz eta bizitzaz… Burujabetza, gai sozial eta nazionala. Izenburu hori du Manu Robles-Arangiz fundazioaren azken monografikoak. Burujabetzaren ildo nagusiari jarraituz, Eskozia eta Kataluniako prozesu soberanistei erreparatu diegu, Ekonomia Sozial eta Eraldatzailearen inguruan hausnartu dugu. Gurera, Euskal Herrira ere begiratzeko, nola ez.

Hortaz, Burujabetzaren kontzeptuarekin bueltaka ibili gara. Edukiz jantzita datorren burujabetza, esparru anitz dauzkana. Burujabetza prozesu bezala, continuum gisa. Gizarte ereduaren garrantziaz, trantsizio sozio-ekonomikoaz aritu gara, nazionala eta soziala uztartzeko beharraz. Edukiz bete dugu Identitatearen kontzeptua bera ere. Burujabetza, neoliberalismoari planto egiteko, estatuaren deslegitimazioari eta krisiari aurre egiteko.

Hegada honetan bidaide izan ditugu, besteak beste, Jordi García Jané, David Fernández, Joseba Azkarraga Etxagibel, Jule Goikoetxea, Joseba Sarrionandia, Jonathan Freeland, Irvine Welsh eta Vicenç Navarro.

Dokumentu eta informazio gehiago:

Burujabetza, Cuestión Social y Cuestión Nacional

Nekazariek eta gizarte eragileek hordago txikira, Argia 2015/06/14

Menos Samba e mais traballar, Unai Oñederra, Emeki Kunama

Menos samba e mais trabalhar

VIACAMPESINA

Samba, hilo dental eta caipirinha topatzea espero nuen, hori errepikatzen baitzidaten etengabe Brasilera nindoala esatean. Topiko tipikoak, guztion ahotan daudenak baina ez dutela zertan errealitatearekin bat egin.

Esaterako, nori ez diote esan janariarekin ez dela jolasten? Bada, horixe da egunero egiten dutena burtsan. Osasunarekin ere ez omen da jolastu behar, eta begira zer egin duen Nafarroako Erregimenak berarekin, CANekin egin zuen gauza bera: jolastu eta desagerrarazi.

Jolastu, boterea duenak soilik jolas dezake nahi duenarekin. Boterea duenak aukeratzen du zer den jolasgai, zeinek har dezakeen parte, arauak zeintzuk diren. Beraien esku dago erabakia; galdetu bestela Varoufakisi: Grezia independientea da, baina ez burujabea. Eta hori ez da patua, ez da halabeharra. Hori azken hamarkadetan hartu diren erabaki politikoen ondorioa da.

Multinazional eta finantza mundua hankapean jartzen joan da politika Reagan eta Thatcherren garaietatik hona. Baina ez da nahikoa, ez da amaitu saioa, prest da azken kolpea: TTIP du izena, estatuak muturreraino makurrarazi nahi dituen hitzarmena.

Euskal Herrian, ere, aspaldi saldu genuen burua txapela erosteko. Kontsumitzen dugun energiaren %95a kanpotik dator. Jaten ditugun elikagaien ehuneko txiki bat baino ez dugu ekoizten. Midasen bertsio pobrea gara, ikutzen dugun guztia hormigoi bihurtzen da.

Caipirinha batzuk hartu genituen, Samba apur bat dantzatu genuen, baina ez genuen hortzetako haririk topatu, ez behintzat Rio de Janeiron topatzen diren modukoak. Gu, EHNE Bizkaia eta Bizilurrek gonbidatuta Euskal Herritik joandako dozenatik gorako taldea, Brasil hegoaldean izan ginen, eta bertan bi eredu kontrajarri topatu genituen: agronegozioa vs. agroekologia.

Lehena multinazionalena da. Brasil osoaz jabetu nahi dute, enplegurik sortzen ez duen esportaziorako monokultiboak hedatu, lurrak agrotoxiko eta transgenikoz pozoitzeko. Brasil hustu eta zikindu, Suitzako banku garbietan kontu korronteak betetzeko.

Bigarrena La Vía Campesina da. Lurrak nekazarientzat berreskuratu nahi dituzte, Brasilgo jendea modu garbi eta osasuntsuan elikatzeko. Enplegua sortuz, bertako haziak eta produktuak pozoirik gabe landatu eta ekoitzi, Brasilgo jendea hobe bizi dadin.

Elikadura burujabetza da La Vía Campesinak proposatzen duen alternatiba. Alternatiba, ez soilik agronegozioari, kapitalismoari berari baizik. Elikadura burujabetza ez da nekazarien kontua soilik, langile klase osoarena da. Brasilen ikusi dugu La Vía Campesina eta zenbait sindikaturen arteko elkarlana, nekazariek ekoizten dituzten produktu agroekologikoak enpresetako eta zerbitzu publikoetako jangeletan zerbitza ditzaten. Hori lortuz gero, langile zein zerbitzu publikoetako erabiltzaileak ongi eta osasuntsu elikatuko dira.

Brasilen nekazaritza agroekologikoa esaten zaionari Ipar Euskal Herrian nekazaritza iraunkorra esaten zaio. Han ikusitakoa, beste indar batekin, beste errealitate batekin, hemen ere martxan da. Elikadura burujabetzaren aldeko mugimendua sortzen ari da, Etxalde izenarekin: Euskal Herriko Vía Campesina. Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak, ere, elikadura burujabetzaren alde egin du. Gauzak horrela, orain, sindikatu eraldatzaileon erronka da nekazaritza iraunkorreko produktuak enpresa, eskola, ospitale, unibersitate eta zaharren egoitzetako jangeletan sartzen joatea. Bi aukera besterik ez baititugu: burujabeak izan ala burugabeak.

Burujabetuz

BurjabetzaBurujabetzari buruz Manu Robles-Arangiz Fundazioak argitaratu duen eta biziki gomendatzen dizudan Gai Monografikoa ez galdu! Hemen duzun testu hau monografikoaren sarrera da:

Kuriosoa da, edo agian ez, baina burujabetzaz asko hitz egiten ari da Europan, noiz eta krisi ekonomiko, politiko, demokratiko sakonean sartuta gaudenean. Krisi kulturalaz edo balioen krisiaz ere hitz egiten da, eta batzuk zaharkitutzat zituzten independentzia prozesuak berpiztu egin dira. Zerikusirik ote dute krisiak eragindako egonezak eta herrialde berriak eraikitzeko gurariak?

Hasteko, burujabetzaz hitz egitean gauza askotaz hitz egiten ari gara. Hitz egiten dugu estatus politikoaz, hitz egiten dugu elikaduraz, hitz egiten dugu energiaz, hitz egiten dugu ekonomiaz, zaintzaz, bizitzaz. Zer punturaino gara burujabe? Zer punturaino nahi dugu izan burujabe? Zer punturaino izan gaitezke burujabe? Zertaz erabaki nahi dugu? Zer eraiki nahi dugu? Hain justu erabakitzeko grina indartu da, finantza erakunde eta multinazional batzuen txotxongilo garela agerian gelditu denean. Adibide gehiegi utzi dizkigu azken urteotan ikusi eta ikasi dugunak. Badu zerikusirik krisiak erabaki nahi izatearekin, nola ez.

Eskoziara begiratzea besterik ez dago: alternatibarik ez dela zioen burnizko dama da, hain justu, independentziaren alternatiba hauspotu duena: berak eraiki paradisu finantziarioak ekarri du krisia; neoliberalismo ingelesak urrundu ditu eskoziarrak. “Arre edo so” hordagoak garaipen pirrikoa eman dio Cameroni. Zer gertatu da erraz irabaztea espero zuen partida amesgaizto bihur dakion?

Badirudi independentzia definitzen hasteak esnatu egin dituela eskoziarrak. Amesten jarri dira begiak zabalik, ilusio eta itxaropen uholdeak harrapatu ditu, abertzale izan zein ez. Hareago, ezezkoak irabazi du beldurrak adineko abertzaleengan zirrikitu bat topatu duelako: zer gertatuko da gure pentsioarekin? Prozesu nazionala eta soziala eskutik doaz.

Berdina diote katalanek ere. Egun bizi duten independentzia prozesua ganorazko trenbide sare bat eskatzeko manifestazio batekin hasi omen zen, eta agerian utzi digute zeintzuk izango diren prozesuaren alde borrokatuko dutenak eta zeintzuk arituko diren oztopoak jartzen. Azken finean hobetzeko asko daukana arriskatuko da, baina ongi bizi denak nekez aldatu nahiko ditu gauzak. “Utz dezagun dena dagoen moduan” dio eskuinak.

Jendea, ordea, ez da konforme. Gauzak aldatu nahi ditu, eta badaki Espainia ez dela Britainia Handia. Badaki jendeak ezin duela Madrilen zain egon, badaki ezinezko aldebikotasunak ez dakarrela ezer, eta eraikitzen hasi dira bere kabuz. Eraikitzen independentzia, eraikitzen ekonomia, eraikitzen harreman gizatiarragoak auzo mailan, herri mailan. Indibidualismoa ikuspegi kolektiboaz gaindituz, bizitza ekonomiaren erdigunean jarriz. Ekonomia sozial eraldatzaileak bere xumetasunean, nahi dugun gizarte hori eraikitzen eta dastatzen laguntzen digu. Aldaketa kaletik etorriko da, eta ezinezkoa da hori mugimendu sozial eta sindikal autonomorik gabe, katalanek erakusten digute hori.

Eta Euskal Herrian? Hemen ere gure bidea eraikitzen joan beharko dugu, baina oraindik Eskozia eta Kataluniara begira gara, ikasten. Eskoziatik ikas dezakegu gizarte ereduak prozesu independentistan duen garrantzia, eta Kataluniak erakusten digu, oraino konturatu ez denari behintzat, ez dagoela ezer itxaroterik Madriletik.

Baina independentea den Greziak ere badu irakasgairik guretzat: menpeko izatetik libre izatera jauzia ezinezkoa dela soilik instituzioetatik egitea.

Atzerrira begiratuz ikasten dugunaz, geure bidea marraztu eta ibili beharko dugu, mobilizazio soziala sustatuz eta alternatibak eraikiz, inoren zain egon gabe.