Tag Archives: eraldaketa

Espiritualtasuna eta konpromiso soziala: testigantza bat

img_20170218_124432

Larunbatean Arantzazun izan nintzen, Espiritualtasuna XXI-Agoran, espiritualtasuna eta konpromiso soziala mahai inguruan parte hartzera gonbidatu nintuden eta. Hemen nire interbentzioa:

Saio honekin hasi aurretik ohar garrantzitsu bat: nik ez diot inori leziorik eman nahi. Hemen gaudenok nahikoa bizi izan dugu, akatsek, ahuleziek, ditugun mugek berdintzen gaituztela jakiteko. Esperientziak erakutsi digu. Nik hemen nire bizipenak partekatu ditut zuekin, hori egitea eskatu didatelako. Eta momenturen batean harrokeria punturen bat sumatzen baduzue, lotu ezazue nire ahuleziarekin, mesedez.

Hori esanda has gaitezen: galdetu zidaten ea nire konpromiso sozialak eta nire espiritualtasunak zer zerikusi zuten. Alegia, ni ELA sindikatuan aritzeak ba ote duen loturarik nire espiritualtasunarekin. Erantzuteko ez ditut 15 minutu behar. Esaldi bakarrean esan dezaket: ni ELAn aritzea nire espiritualtasunak azaltzen du.

Donostiako Antiguako familia egonkor batean jaio nintzen. Bertan jaso nituen maitasuna, heziketa, egonkortasuna, babesa, gaitasunak, baliabideak, fedea, bokazio jakin bat… Jainkoak oparitu zidan guzti honetatik abiatuta, bizitzan egokitu zaizkidan zirkunstantzietan erabakiak hartzen joan naiz, batzuetan kontzienteki, arrazoiturik, beste batzuetan jakin gabe zergatik. Baina beti izan dut galdera bat buruan: zertarako jarri nau hemen Jainkoak? Zer nahi du nitaz? Nire erabakiak galdera horren erantzuna izaten saiatu dira.

Jakina, galdera horrek hamaika erantzun posible ditu norberak duen fedearen edo espiritualtasunaren arabera. Eta espiritualtasuna ez da estatikoa, dinamikoa baizik. Aldatuz doa adinarekin. Niri, behintzat, hala gertatu zait.

Baikor jarrita, esango nuke espiritualtasuna atzera bueltarik ez duen garapen prozesu bat dela. Mailak igotzen zoaz, eta behin bat igota, ez duzu atzera egiten. Hau eztabaidagarria izan daiteke, badakit, baina esan dizuet ikuspegi baikorra hartu dudala.

Nire prozesua, gauzak asko sinplifikatuz, hiru fasetan banatu dut, fase bakoitza, niretzat funtsezko izan izan diren liburu banarekin lotuz. Hona ekarri ditut hiru liburuak zuek ikus ditzazuen:

  1. El proyecto de Jesus (Jose Maria Castillo)
  2. Las bienaventuranzas (Adolfo Chercoles)
  3. Espiritualidad desde abajo (Anselm Grün)

Errepikatu nahi dut, hiru faseena sinplifikazio bat da, erabaki guztiz arbitrarioa, nire bizitzaren milaka interpretazio posibleetan zuei kontatzeko erabiltzea erabaki dudana. Hauek dira hiru faseak:

1: ESPIRITUALTASUNA BEGI ITXIEKIN. Jaiotzatik Bartzelonako olinpiadetara doana gutxi gora-behera.

2: ESPIRITUALTASUNA BEGI IREKIEKIN, baina ESPIRITUALTASUNA GOITIK. Izenen jatorria eta esanahia joango naiz azaltzen, lasai egon horregatik. Fase honen amaiera 2009an jarriko dut, kakotxa guztiekin.

3: ESPIRITUALTASUNA BEHETIK.

Esandakoa. Hirugarren fasean ez dut esan espiritualtasuna begi irekiekin, behin begiak irekita, ezin baitira berriro itxi…

I. fasea: Espiritualtasuna begi itxiekin

Fase honi Espiritualtasuna begi itxiekin deitu diot. Izen hau Chércoles jesuitari hartu diot, Bienaventuranzas ikastaroan entzun bainion. Berak zioen begi itxiekin otoitz egiten dugunean gauza eder eta anpulosoak esaten ditugula “munduan denak anai-arrebak gara, denak berdin maite ditut…”, baina begiak zabaltzen ditugunean hasten gara esaten: “hori ez dut hainbeste maite… hori ere ez… eta, hango hura gorroto du!”. Espiritualtasuna gure baitan, goxo-goxo, biltzen garenean bizi dugu, baina eguneroko bizitzarekin zerikusirik ez du. Eguneroko bizitzak ez gaitu espiritualtasunak gidatzen, beste balio terrenalek baizik.

Antiguako parrokiako aisialdi taldeko begiraleak ginen. Ekintza, jolas, dinamika, kanpaldi, elkarbizitza mordoa egiten genituen. Bileretan, ordea, noizean behin airean gelditzen zen galdera bat sortzen zen: saioren bat egin beharko dugu fedeari buruz ezta? Isiltasunak harrapatzen zuen gela. Guretzat egiten genituen gauza guztiek ez zuten zerikusirik fedearekin Gauza desberdinak ziren.

Genuen zulo hori konpontzeko, teologia eskola deitu geniona sortu genuen, gure artean teologia ikasia zuen Xabi Anza genuela aprobetxatuz. Hor irakurri eta komentatu genuen liburu hau (Castilloren El proyecto de Jesús), begiak ireki zizkiguna.

II. Fasea: Espiritualtasuna goitik begi irekiekin

Liburu hau irakurrita ikusi genuen Jesusek bazuela proiektu bat. Bazuela eguneroko bizitzarako proposamen bat. Eta proposamen hori pobretuak erdigunean jartzetik abiatzen zela. Imajina gaitzakezue, deskubrimendu hori eginda, edozertarako prest ginen gazte nekaezinak: motxilak bete genituen goraino eta Everest igotzen hasi ginen, oxigeno gabe.

Kalean esertzen hasi ginen etxegabeekin, pobreekin, baztertuekin. Ez genuen Caritaseko boluntario izan nahi, horiek txikikeriak ziren. Lagunak egin genituen. Beraiekin hitz egin, xakean jolastu, eta pare bat aldiz mendira ere joan ginen. Misioetara joatea ihes egitea iruditzen zitzaidan, hemen egiteko hainbeste gauza egonda! Iritzi hori izan nuen Ekuadorrera hilabeterako joatea proposatu zidaten arte…

Ekuadorren hilabete, gutxi zen, noski. Hurrengo urtean neskarekin joateko aukera nahi nuen, eta hara joan ginen biok. Baina Hegoamerika ere gutxi zen, Afrikara joan nahi nuen. Hilabete ere oso laburra zen, urte bete egin nahi nuen Afrikan. Gure enpleguak utzi eta Eritreara joan ginen 2001ean neska eta biok, Caritasen proiektu batekin. Imajinatu guraso gaixoak! Orain aita naizela hobeto ulertzen ditut… Esaten zidaten: “baina ,nolatan utzi duzue enplegua? zer gertatuko da etortzen zaretenean?”. Noizbait esana zidan amak: “egiten dituzun gauza horiek, kaleko jendearekin ibiltzea-eta, oso ondo daude, baina zergatik egin behar dituzu zuk?”. Iritsi zitzaidan ere gertuko batek esan zuena nitaz “bai, Unai beti izan da apur bat infantila…”.

Orain gutxi jakin dut jarrera honi, nik garai honetan nuenari, indibidualismo heroikoa deitzen zaiola Nik espiritualtasuna goitik deitu diot. Izen hau Anselm Grün-en liburutik hartu dut. Zer da espiritualtasuna goitik? Ebanjelioaren araberako “ni ideal” bat egiten dugula buruan, super yo moduko bat, eta gure erronka ideal hori lortzea izango da, gure esfortzu hutsean sinistuta. Badi honek Egotik asko, demostratzen saiatzen baikara, gu inor baina koherenteagoak garela.

Espiritualtasun mota hau ez nuen Eritrean utzi. Handik bueltan neskak eta biok lana aurkitu genuen berehala. Ni joan aurretik Ikerlanen nenbilen, proiektu batean, eta spin off enpresa bat sortu zen proiektu horrekin. Bertan hasi nintzen lanean. Lan polita zen eguzki bidezko aire girogailu bat garatzen ari ginen. Lantalde jatorra genuen, lan-baldintza onak, I+G-ko buru nintzen… Baina banuen kezka bat barruan. “Zeinentzat ari gara egiten produktu hau? Ez da aldirietan bizi diren pobreentzat. Ezta, gu bezala, pisu baten bizi direnentzat. Produktu hau txaletetan bizi diren aberatsentzat da.” Ordurako lehen alaba jaioa zen. Nik murrizketa hartu nuen, eta bigarrena jaio zenean, lantegia Arrasatetik Basaurira pasa zutela aprobetxatuz, urte beteko eszedentzia eskatu nuen umeak zaintzeko.

Hor hasten dira, 2005ean, ahaztuko ez ditudan lau urte zoragarri. Umeak zaintzeaz gain, Caritasen boluntario ibili nintzen eta Erlijio Zientzietako hainbat ikasgai ikasten aritu nintzen. Urte beteko eszedentzia amaituta, aukera desberdinak ireki zitzaizkidan. Fundazio batean hasi nintzen nazioarteko lankidetzan etxetik. Ikerlanek proiektu baterako hartu ninduen, autonomo gisa. Caritasen ere proiekturen bat ematen zidaten… Etxetik lan egiten nuen batez ere, ordutegi guztiz malguarekin, hiru umeak zaintzeaz gain, banuen denbora ere beste zenbait gauza egiteko. Baina amaitu zen Ikerlaneko proiektua. Krisia, ere, iritsi zen eta Fundazioa pikutara joan zen. Caritaseko proiektutxo bat besterik ez zitzaidan gelditzen, eta gure aurrezkiak amaitzen ari ziren. Fundamentuzko enplegu bat bilatzen hasteko garaia iritsi zen. Curriculuma eguneratu, eta han hemen bidali nituen.2009 urtea zen, eta ni zulora eramango ninduten bi gertaera jazo ziren.

Lehenik, sekula ahaztuko ez dudan lan-elkarrizketa bat Giroa energia enpresan. Hainbat denbora hitz egiten egon ondoren, esan zidan parekoak: “Un curriculum muy interesante… pero… ¿quién me asegura a mí, que si te cogemos, dentro de un año no te vas a ir a Etiopía?”. Hortxe ikuso nuen ate batzuk itxi zitzaizkidala betirako.

Oroitzen dut egun hartan bertan, edo hurrengoan, nire testigantza eman behar niela gazte batzuei. Halakoetara deitzen ninduten noizean behin, eta nik beti esaten nien entzuleei, “zuek bilatu ezazue beti gustokoen duzuena, saiatu topatzen gehien betetzen zaituzten lan hori, nahiz eta horretarako arriskatu behar izan. Beti sortuko zaizkizue aukera berriak. Hori izan da nire esperientzia behintzat”. Baina aldi hartan esan nien hori esan. Aldi hartan esan nien: “hori hala zela uste nuen, baina orain dudak ditut”, eta gertatu zitzaidana kontatu nien. Hitzaldira deitu zidan lagunak esan zidan: “badakizu zer den hori? gurutzea”.

Ate hori itxita irakaskuntzan probatzea erabaki genuen. Irungo La Sallen lan egiteko deitu zidaten. Lanbide Heziketan. Mekanizatua eman behar nuen. Inoiz ikasi ez dudan gai bat. Berdin zuen, ikasteko liburu mordoxka eraman nituen etxera. Baina esan zidaten ere aurreko maisua ez zegoela, eta aurten unitate didaktiko berria egin behar nuela ikasgairako. Nik galdetu nien: “zer da unitate didaktiko bat?”. Amildegia zabaldu zitzaidan nire azpian. Lorik ez, dardarka esnatu, oso gaizki jarri nintzen. Lortu nuen lehen asteko eksolak prestatu eta ematea, baina asko pentsatu ondoren, uztea erabaki nuen Ez nuen hilabete bat iraun.

Hortxe amaitzen da nire espiritualtasunaren bigarren fasea. Hondoratua, lur jota, zuloan.

III. Fasea: espiritualtasuna behetik

Zure buruaz egin duzun idealizazio horren bila zabiltza, zure esfortzu hutsean sinistuta, behin eta berriro pareta berdinarekin joz: zure mugekin, zure akatsekin, zure huts egiteekin. Halaxe ibili nintzen ni urte luzeetan, porrotak ispiluaren aurrean jartzen ninduen arte.

Zuloan zaudenean, Jainkoaren aurrean, umil, makurtzea besterik ez zaizu gelditzen. Zure kabuz egin nahi zenuena egiteko gai ez zarela jabetuta, hondoan zaudela, beste baten eskuetan zaude. Konfiantza jartzen duzu, zure gainetik dagoen horretan, eta intuitzen has zaitezke, guztiz ulertu ezin dezakegun modu batean eragiten duela espirituak, beste pertsona askoren bitartez.

Gainean duzun karga astuna arindu dezakezu, eta esker onez, umil, bere esku onetan gaudenaren konfiantzaz, aurrera segi, gure hondar alea egiten saiatuz. Horixe da Espiritualtasuna behetik, zulotik, gure miseriatik, gure ezinetik, gure ahuleziatik, konfiantza osoa beragan jarriz.

Bada, justu momentu horretan, Irungo lana utzi eta gutxira etorri zitzaidan Xabi Anzaren eskaintza: “Manu Robles-Arangiz Fundazioan pertsona bat behar dugu, nahi zenuke?” 2003tik neraman ELAn afiliatua, alternatiba eraikitzeko proiektua ezinbestekoa iruditzen zitzaidalako. Inoiz pasatu izan zitzaidan burutik, gustura ibiliko nintzela bertan, baina ez nuen uste aukerarik izango nuenik. ETa hara, eskaintza. Bilbora joan beharko nuke egunero, baina probatzeak merezi zuen. Baiezkoa eman nuen, eta orain arte.

Hau al da Jainkoak nitaz nahi duena?

Begi itxietatik irekietara, eta goitik behera. Hiru fase, hiru liburu.

Lukas eta Mateok kontatzen digutenez Jesusek esan zuen (Lk 12, 29-31): “Zuek ez ibili larri jan-edanaren bila. Fedegabeak arduratu ohi dira horiez guztiez; baina zuen Aitak badaki horren beharra duzuena. Ardura zaitezte, ordea, Jainkoaren erregetzaz, eta beste hori gehigarritzat emango dizue Jainkoak.

Aipatu dizuet duda bat izan nuela gazte horiei nire testigantza eman nienean. Duda izan nuen hondoa jo nuenean. Duda hori, oraingoz, joan zait.

Eskerrak ematen dizkiot Jainkoari “infantila izan naizelako”, “ideala bilatzen saiatu naizelako”, nire bizitzako aukerak espiritualtasunarekin lotuta egiten saiatu naizelako.

Lanpetuta nabil, lanez lepo askotan, etxean ez naiz nahi beste egoten, eta zati okerrena emazteak eta seme-alabek daramatela esango nuke. Dena den gustura gabiltza, zoriontsu. Egiten dudana gustuko dut, eta “hau al da Jainkoak nitaz nahi duena?” galdera egiten diodanean nire buruari, oraingoz, erantzuna da: BAI.

Maltzaga hil da, gora Maltzaga!

ehburujabe-368x339“Estatutua hil da” esan genuen Gernikan 1997an. Estatutuaren kontra geunden? Ez. Estatutuak tresna baliagarria izateari utzi zion? Ez. Orduan, zergatik esan genuen hilda zegoela? Espainiako estatuak erabaki zuelako, aldebakartasunez, estatutua ez zela beteko, ez bizitza honetan, ez eta hurrengoan ere. Guk aldebiko prozesu bat nahi genuen, eta nahi dugu, baina Madrilek ez.

20 urte joan dira inflexio puntu bat izan zen ekitaldi hartatik; ez alferrik. Estatuak orduan esan genuena berretsi besterik ez du egin; EAEn gehiengo osoz onartu zen estatutu berriaren proposamena baztertuz, Kataluniako legebiltzarrean ia aho batez onartu zen estatutu berria mesprezatuz, EAEn zein Nafarroan gehiengoz onartzen diren legeak aldebakartasunez balio gabe utziz… Ez dugu ikusten Espainian Euskal Herriko, zein Kataluniako, auzia modu demokratikoan eta aldebikotasunez konpontzeko aukerarik, guk hala nahi izanda ere: indar-harreman kontua da.

Euskal Herrian prozesu demokratikoa martxan jarri nahi badugu, indar metaketa prozesu bat abiatu beharko dugu; prozesu mobilizatzaile bat, helburu zehatz eta partekatuekin, zeinaren bidez iritsi behar dugun Estatua negoziatzera behartzera, eta ezezkoan tematzen bada, independentzia aldebakartasunez aldarrikatzera, Katalunia egiten ari den moduan.

Bide horretan, uste genuen, behin ETAk borroka armatua utzita, bi familia abertzale nagusiak gai izango zirela burujabetza prozesua abian jarriko zuen estrategia minimo bat adosteko. Ez zen horrela izan, eta denbora gelditu egin da.

EAJk, egun, ez du halako prozesu bat abian jartzeko asmorik, gogorik. Bere aurpegi soberanista lozorroan gordeta, hauteskunde emaitza bikainak lortu ditu; kaleetan ez du jendetzarik topatzen burujabetza prozesua aldarrikatuz; eta Kataluniara begiratzen duenean, bere alderdi anaiaren gainbehera ikusita, “abentura soberanistetan” sartzeko tentazio oro uxatzen zaio.

EH-Bildu saiatzen da, bai; ez da eskaintza faltagatik izango: akordio proposamen bat hemen, beste akordio proposamen bat han, EAJ erakarri nahian, bere zenbait helbururi uko egiteko prestutasuna erakutsiz, akordioren batean esplizituki uko eginez, balizko burujabetza prozesu bat martxan jartzeko esperantzarekin, Maltzaga abiapuntu bakarra bailitzan. Eta halaxe gaude, geldirik, Maltzagako geltokian, zain.

Argi dago: Gernikako ekitalditik 20 urte beteko diren honetan, beste inflexio puntu bat behar dugu. Gernikan “Estatutua hil da” esan genuen; oraingoan “Maltzaga hil da” esan genezake. Maltzagaren kontra gaude? Ez. Maltzagak tresna baliagarria izateari utzi dio? Ez. Orduan, zergatik diogu hilda dagoela? EAJk azken hamarkadan argi utzi duelako ez duela burujabetza prozesu bat abiatzeko inolako asmorik. Estatutuaren heriotzatik Lizarra-Garazi etorri zen. Orain galdera da: Maltzaga ondoren, zer?

Azken hamarkadan agerian gelditu da geure bizitzan eragin kaltegarria duten erabakiak hartzen ari direla, gero eta urrunago, gero eta jende gutxiagok. Burujabetza egunez egun, urtez urte, galtzen gabiltza arlo guztietan, eta multinazionalen mesedetan desberdintasunak, prekarietatea, pobrezia eta sufrimendua zabaltzen ari dira. Inor gutxik jarriko du hau ezbaian.

Dena den, batzuk diote hau dela dagoena, ezin dela besterik egin, sakrifizioak ezinbestekoak direla, austeritate politikak zintzo-zintzo eta liskarrik gabe onartuta, gauzak bere onera itzuliko direla. Esan genezake gauzak diren bezela mantentzearen aldekoak direla hauek.

Beste batzuk, ordea, aldaketaren aldekoak gara. Diogu gauzak beste modu batera egin daitezkeela, geure bizitzetan burujabetza berreskuratu behar dugula, eta Europatik datozen erabaki politikoei entzungor eginez, guri komeni zaizkigun erabakiak hartzen joan gaitezkeela.

Eliteak kezkatuta daude azken aldian aldaketaren aldekoak gailentzen ari direlako. Populista ezizena jarri diete, eta zaku berean sartu dituzte Eskozia, Brexit, Le Pen, Podemos, Katalunia eta Trump, tranpa beraiek eginez. Aldaketa nahi dugunok burujabetza berreskuratzearen alde gaude, baina bi burujabetza mota daude:

  1. Izuan, autoritatean, seguritatean, arrazakerian, desberdintasunean, erresistentzian oinarritutako burujabetza kontserbadorea, atzera bueltatu nahi lukeena, ezer ez aldatzeko.
  2. Demokrazian, parte-hartzean, aniztasunean, parekidetasunean, iraunkortasunean, itxaropenean oinarritutako burujabetza sozial eraldatzailea, herri berria, bizitza berriak eraikitzeko.

Bizi ditugun garai interesgarri hauetan, arazoa politika neoliberala da (jarraitasuna aldarrikatzea arazoan sakontzea da). Aldaketa autoritarioa ez da soluzioa, arriskua baizik (bizitzaren kontrakoa; Le Pen, Trump…). Arazoarentzako irtenbidea eta eskuin muturraren arriskuarentzako antidotoa aldaketa demokratikoa da, burujabetza sozialean oinarritua. Hain justu, hau aldarrikatzen dugu gehiengo sindikalak, mugimendu feministak eta ekologistak, aniztasunaren eta errefuxiatuen aldeko mugimenduek, ekonomia sozial eraldatzaileak, inklusioaren eta giza eskubideen aldekoek, ezkerreko alderdi eta mugimendu politikoek…

Hortaz, “Maltzaga ondoren, zer?” galderari, hala erantzungo nioke nik: burujabetza sozial eraldatzailea aldebakartasunez eraikitzen joan, indarra metatzen joateko, aldaketa nahi dugun mugimendu sindikal, sozial eta politikoen artean bide-orria adostuta.

Martxan jarri. Korrontea sortu. Denborarekin, agian, korronte horrek indar nahikoa hartuko du, eta orduan, beharbada, Maltzaga berpiztu egingo da, Katalunian bezala. Nork daki, ez gara igarleak. Garrantzitsuena, orain, prest gaudenak abian jartzea da.

Volkswagenak opari Alternatiben Herrian

TxirrindulariPixaEgiten

Txikitan txirrindularien balentriek liluratu egiten ninduten: bizikletatik jaitsi gabe pixa egiten omen zuten lasterketetan! Aitak hori esan zidanetik, saiatu eta saiatu egiten nintzen etxe azpiko portxean pedalka txilibitua ateratzen, ezinean, eta ez zitzaidan buruan sartzen nola demontre egingo zuten.

Lilura joan egin zait jada. Orain lasterketa amaitzean egiten dute pixa, poto batean, eta etapa eder bat ikustean beti dugu susmoa “hau kutsatua dago”. Pena da.

Bazkal osteko eztabaida ugari elikatu ditu gai honek: txirrindulariak berak erabakitzen duela dopatzea, taldeak behartzen duela, profesionala izateko derrigor hartu behar duzula, dirua jartzen duenak irabaziak nahi dituela, etapa eta itzuli ikusgarriak behar direla… azkenean gorputzari ahal duena baino gehiago eskatzen zaio, eta “laguntza” behar. Pentsa txirrindularitza talde bateko medikuak zertan ematen duen daukan hoberena: zerbait lortzen saiatzen txirrindularien gorputzei plus bat emango diena positibo eman gabe. Bost axola txirrindularien osasuna. Ez al du apur bat perbertitu sistemak mediku hauen papera?

Oroitzen dut, ere, Volkswagen furgoneta alternatiboen sinboloa zenean. Furgo horia, “Nuklearrik ez” pegata atzean eta cannabis usaina barnean. Hori ere aldatu zaigu, oraindik euskal “nomada” mordoxka egon arren, positibo eman baitu VW-k. Lilura galdu dugu jada, “guztiek berdin egiten dute”, ingenieriek gehiago saltzeko zer tranpa egin asmatzeko zukutzen dute garuna, bost axola ingurumena, bots axola osasuna. Zeinen errua da?

Eta beldurra zabaltzen da VW-ko langileen artean. Ez osasunagatik, ez ingurumenagatik, enpleguagatik baizik. Etorriko gatzaizkie esanez ekonomiaren trantsizio ekologikoa egin behar dugula, ekonomia iraunkorrak enplegu gehiago sortuko dituela, beraien sektorea murriztu behar dela eta beste garbiago batzuk garatu, langileak ez daudela soberan; aldaketa horretan trebakuntza behar dela, kalitatezko zerbitzu publikoak eta laguntza sozialak, aldaketa ematen den bitartean langileek egoki bizitzeko adina izan dezaten; norbaitek ere oinarrizko errenta unibertsalaz hitz egin du. “Esan didazun hori guztia oso ongi dago, baina nik bihar ogia eraman behar dut etxera. Zuk esan didazuna nola lortzen da?”.

Konplikatua. Oso konplikatua. Badira gauzak norberak egin ditzakeenak, eta badira gauzak inposatuak datozkizunak. Badira langileak libre direnak, bai, enplegu miserablea edo gosez hiltzea aukeratzeko. Baditugu ardura pertsonalak, bai, eta bete egin behar ditugu: borroka etengabea izango dugu geure buruarekin eraiki nahi dugun gizartearekin bat datorren bizitza egiten saiatzen, baina ez da nahikoa. Ezinbestekoa da, aurrekoarekin batera, kolektiboki antolatzea sistema eraldatzeko.

Horrelako zerbait egiten saiatzen ari gara Urriak 24ko Alternatiben Herria antolatzeko prozesuan. Horrelako zerbait saiatuko gara egiten urriak 24ean bertan: norberak bere kabuz dituen aukerak ezagutu gizarte bidezkoago, solidarioago, iraunkorragoa lortzeko, eta kolektiboki saretu sistemarekiko alternatiba eraiki, antolatu, eta borrokatzeko.

Ez da erraza, oso zaila baizik. Ezinezkoa dela sinestarazi nahi digute, baina gu saiatuko gara. Segitzen dugu balentrietan sinisten “guztiak berdinak gara” esanez lilura kendu nahi diguten arren. Gure sormen eta kemen guztia bizitza duin eta iraunkorra eraikitzen jarri nahi dugu, ez sistema elikatzen segituko duen irtenbide faltsuak bilatzen. Martxan gabiltzala beharrak egiten asmatuko dugu, eta Volkswageni furgo batzuk eskatuko dizkiogu cowdfunding-erako opari, bekatuen garbigarri.

Zu ez zara mundu hobe baten alde lanean ari?

mundonuevo

Baditut hiru lagun. Bata ingenieroa, bestea Ezker Abertzalekoa eta hirugarrena komun garbitzailea, edo agure zaintzailea edo zabor biltzailea.

Ingenieroak ikusten nauen bakoitzean, “zer, konpondu duzu mundua?” galdetzen dit irribarrea ahoan duela. Liatuta nabilela esaten badiot, militante berriak detektatu eta antolatzen, “ni kalera botatzen banaute, militante bihurtuko naiz eta joango naiz enpresariari esplotatzaile deitzera” esaten dit ironikoki. Ez ditu sindikatuak gogoko eta umekerietan nabilela deritzo, ametsetan gehiago, mundu errealean baino gehiago.

Ezker Abertzalekoak barre egiten du ere ELAkoa naizela esaten diodanean. “Zer egiten duzu ELAn? Horiekin ez da eraldaketarik emango, horiek bere buruan baizik ez dute pentsatzen; sindikatu korporatiboa da, afiliatuen bila besterik ez dabilena. Hitz egin bai, kritikatu ere bai, baina ez dute ezer egiten”.

Komunak garbitzen, edo agureak zaintzen, edo zaborra biltzen dabilenari “zertan zabiltza?” galdetzen diodanean, “besteen kaka garbitzen” esaten dit, eta mirespen aurpegi batekin akaso, oso behetik begiratuko balu bezala, gehitzen du “zu bai ari zarela lanean mundu hobe baten alde…”.

Hiru lagunei, jende desberdinak beraiek, galdera berbera egingo nieke: mundu hobe baten alde lan egiteko monopolioa batek bakarrik al dauka? Eta lehen eta hiruagarren lagunei gehituko nieke: zu ez zara mundu hobe baten alde lanean ari?

Ah! Eta laugarren laguna ahaztu zait! Pertsona ona bera, maitagarria. Balore eta ideia hoberenen alde lanean beti, behar dutenei laguntzen, irribarrearekin ahoan. Ez daki zer den TTIP, ez daki zer den NDF edo zorraren sistema, ez dio garrantzirik ematen lan erreformari, ezta pentsio errefromari ere. Murrizketak ez zaizkio gaizki iruditzen, gehiegi daukagula eta gutxiagorekin moldatu behar dugula uste baitu, beste batzuk askoz okerrago daudelako. Elkartzen garenean esaten dit “Txiki beti haserre aurpegiarekin ateratzen da telebistan; sindikalistak beti kopetilun, beti borrokan, zarata egiten, gatazkan; nire ustez gatazkarekin ez da ezer konpontzen.” Gertatzen dena da, gatazkak azaleratu edo ez, beti daudela, baina berak beti bere gain hartzen ditu. Nahiago du tragatu, eztabaida bat edo giro txarra sortu baino. Ogi puska.

Azken galdera azken lagunarentzat: mundu hobea eraikitzerik badago gatazkarik gabe? Benetan?

Burujabetuz

BurjabetzaBurujabetzari buruz Manu Robles-Arangiz Fundazioak argitaratu duen eta biziki gomendatzen dizudan Gai Monografikoa ez galdu! Hemen duzun testu hau monografikoaren sarrera da:

Kuriosoa da, edo agian ez, baina burujabetzaz asko hitz egiten ari da Europan, noiz eta krisi ekonomiko, politiko, demokratiko sakonean sartuta gaudenean. Krisi kulturalaz edo balioen krisiaz ere hitz egiten da, eta batzuk zaharkitutzat zituzten independentzia prozesuak berpiztu egin dira. Zerikusirik ote dute krisiak eragindako egonezak eta herrialde berriak eraikitzeko gurariak?

Hasteko, burujabetzaz hitz egitean gauza askotaz hitz egiten ari gara. Hitz egiten dugu estatus politikoaz, hitz egiten dugu elikaduraz, hitz egiten dugu energiaz, hitz egiten dugu ekonomiaz, zaintzaz, bizitzaz. Zer punturaino gara burujabe? Zer punturaino nahi dugu izan burujabe? Zer punturaino izan gaitezke burujabe? Zertaz erabaki nahi dugu? Zer eraiki nahi dugu? Hain justu erabakitzeko grina indartu da, finantza erakunde eta multinazional batzuen txotxongilo garela agerian gelditu denean. Adibide gehiegi utzi dizkigu azken urteotan ikusi eta ikasi dugunak. Badu zerikusirik krisiak erabaki nahi izatearekin, nola ez.

Eskoziara begiratzea besterik ez dago: alternatibarik ez dela zioen burnizko dama da, hain justu, independentziaren alternatiba hauspotu duena: berak eraiki paradisu finantziarioak ekarri du krisia; neoliberalismo ingelesak urrundu ditu eskoziarrak. “Arre edo so” hordagoak garaipen pirrikoa eman dio Cameroni. Zer gertatu da erraz irabaztea espero zuen partida amesgaizto bihur dakion?

Badirudi independentzia definitzen hasteak esnatu egin dituela eskoziarrak. Amesten jarri dira begiak zabalik, ilusio eta itxaropen uholdeak harrapatu ditu, abertzale izan zein ez. Hareago, ezezkoak irabazi du beldurrak adineko abertzaleengan zirrikitu bat topatu duelako: zer gertatuko da gure pentsioarekin? Prozesu nazionala eta soziala eskutik doaz.

Berdina diote katalanek ere. Egun bizi duten independentzia prozesua ganorazko trenbide sare bat eskatzeko manifestazio batekin hasi omen zen, eta agerian utzi digute zeintzuk izango diren prozesuaren alde borrokatuko dutenak eta zeintzuk arituko diren oztopoak jartzen. Azken finean hobetzeko asko daukana arriskatuko da, baina ongi bizi denak nekez aldatu nahiko ditu gauzak. “Utz dezagun dena dagoen moduan” dio eskuinak.

Jendea, ordea, ez da konforme. Gauzak aldatu nahi ditu, eta badaki Espainia ez dela Britainia Handia. Badaki jendeak ezin duela Madrilen zain egon, badaki ezinezko aldebikotasunak ez dakarrela ezer, eta eraikitzen hasi dira bere kabuz. Eraikitzen independentzia, eraikitzen ekonomia, eraikitzen harreman gizatiarragoak auzo mailan, herri mailan. Indibidualismoa ikuspegi kolektiboaz gaindituz, bizitza ekonomiaren erdigunean jarriz. Ekonomia sozial eraldatzaileak bere xumetasunean, nahi dugun gizarte hori eraikitzen eta dastatzen laguntzen digu. Aldaketa kaletik etorriko da, eta ezinezkoa da hori mugimendu sozial eta sindikal autonomorik gabe, katalanek erakusten digute hori.

Eta Euskal Herrian? Hemen ere gure bidea eraikitzen joan beharko dugu, baina oraindik Eskozia eta Kataluniara begira gara, ikasten. Eskoziatik ikas dezakegu gizarte ereduak prozesu independentistan duen garrantzia, eta Kataluniak erakusten digu, oraino konturatu ez denari behintzat, ez dagoela ezer itxaroterik Madriletik.

Baina independentea den Greziak ere badu irakasgairik guretzat: menpeko izatetik libre izatera jauzia ezinezkoa dela soilik instituzioetatik egitea.

Atzerrira begiratuz ikasten dugunaz, geure bidea marraztu eta ibili beharko dugu, mobilizazio soziala sustatuz eta alternatibak eraikiz, inoren zain egon gabe.

Nola eraiki EHko subjektu politiko eraldatzailea?

KartaSoziala

Ekonomia Sozial Solidarioa

Ekonomia Sozial eta Solidarioaren Nazioarteko lehen jardunaldietan izan berri naiz Zaragozan. Parte hartzaile asko, gauzak aldatzeko gogo handia eta beste ekonomia bat eraikitzeko proiektu biziak. Alternatiben mugimendua indarra hartzen ari da, asko dago kontatzeko, baina gaurkoan, REAS Euskadiko Carlos Askunzek lehen egunean, bai goizez zein arratsaldez, errepikatu zuen ideia bati buruz aritu nahi dut: ekonomia sozial solidarioa subjektu politiko gisa indartzeko beharraz.

Ostegun arratsaldeko bere hitzaldian ekonomia sozial solidarioa kapitalismoaren alternatiba prefiguratzen duten praktika multzo bezala definitu zuen.Autonomia, autoeraketa eta burujabetzan oinarrituz, nahi eta behar dugun beste ekonomia horren balioak egun bizitzen hasteko modua dela esan zuen. Gizartea eraldatzeko mugimendutzat aurkeztu zuen Ekonomia Sozial Solidarioa.

Bost erronka marraztu zituen:

1. Subjektu politiko gisa indartu. Sare lanean sakondu. Politika publikoak proposatu eta beste eragile batzuekin mintzakidetza bultzatu.
2. Jende gehiago bildu. Kontsumoa arma politiko bihurtu. Ekonomia Solidarioko zirkuituak eraiki. Elkar trukerako eredu alternatiboak landu.
3. Finantza instrumentuak indartu eta ugaritu.
4. Diskurtsoak eta ezagutzak eraiki.
5. Ekonomia Sozial Solidarioaren sarea hazi eta sostengatzeko moduak asmatu.

Euskal Herriko eskubide sozialen karta

Egun hauetan eskualde desberdinetan aurkezten ari gara urte beteko prozesu parte-hartzailearen ondoren ekainean aurkeztu genuen Eskubide Sozialen karta. ”Gaurko egoera errotik aldatzeko mugitzen hasi gara” dio Kartak sarreran, horretarako “beharrezkoa da ekoizpen eta kontsumo ereduak aldatzea […] Gutun honek sintesia egin nahi du langile-klasearen eta sektore herritar zabalen helburu eta aldarrikapenik sentituenekin.”

“Iritsi da EHko emakume eta gizonezkook beste proiektu ekonomiko eta sozial bat eraikitzeko garaia. […] Jarduera ekonomikoaren erdian pertsonak kokatu behar dira […] Egungo metatze kapitalista beste produkzio, banaketa, kontsumo eta zaintza eredu bat bihurtu behar dugu, gure beharrizanak asetzeko […] Ibiltzeko eta bidea egiteko garaia dugu. Horregatik proposatzen dugu EHko Eskubide Sozialen Gutun hau.”

Gutunaren oinarriak honokoak dira:

1. Parte hartze sozial aktiboa
2. Mobilizazio soziala ardatz duen prozesu iraunkorra.
3. Naturaren mugak errespetatu: Bestelako produkzio eta kontsumo eredu bat.
4. Bizitza erdigunean: Iraunkortasun orekatua lehenetsi.
5. Pertsonak merkatuaren gainetik. Ekonomia jendartearen zerbitzura.
6. Aberastasunaren bidezko banaketa.
7. Lanen bidezko banaketa. Enplegu duina.
8. Kolektiboa denari balio eman.
9. Pertsonen eta herrien arteko elkartasuna.
10. Euskal Herria da euskal herritarren eskubideak bermatzeko subjektu burujabea.
11. Euskal Herriko instituzioek honen arabera jardun behar dute.

Nola eragin nahi du Eskubideen Kartak eraldaketa? “Instituzioei exijitzen diegu euren gain har dezaten herritarrenganako duten ardura […] Instituzioek helburu hauek beren jardun politikoaren erdigunean jarri behar dute.”

Hau da, prozesu parte hartzaile baten ondoren, marraztu dugu zeintzuk izan behar luketen eraiki nahi dugun Euskal Herri berri horrek bermatu beharko lituzkeen eskubideak. Baina eskatzen jarraitzen dugu, eta badakigu Instituzioek ez digutela nahi duguna emango, ez baitugu indar-harreman nahikorik.

Ezinbestekoa da eskatzen jarraitzea, eta eskatzen duguna lortze aldera mobilizatzen jarraitzea. Baina beste hanka bat falta zaio horri: indar-harreman nahikorik ez dugun heinean, eta instituzioen politikak aldatzeko gaitasunik ez dugun heinean, guk joan beharko dugu eraikitzen, gure kabuz, era autonomo, autoeratu eta burujabean nahi dugun ekonomia hori. Hain justu Ekonomia Sozial Solidarioak dioen eta egiten duen moduan. Horregatik hartu du EHko Eskubide Sozialen Kartak urriaren 24rako Alternatiba “alternatiben herrixka” antolatzeko konpromisoa; instituzioei politika jakin batzuk eskatzeaz gain, nahi eta behar dugun ekonomia hori dagoeneko eraikitzen joan gaitezkeelako, goikoen zain egon gabe.

Eraldaketarako subjektu politikoa

Ekonomia Sozial Solidarioak soilik ezin du sistema aldatu. Mobilizazioek soilik, gaur gaurkoz, ezin dute sistema aldatu, ez baitugu indar-harreman nahikorik. Indar metaketa da behar duguna, baina emaitza zehatzak lortzen ez dituzten mobilizazioek ez dute indarra metatzeko gaitasunik. Ekonomia Sozial Solidarioak, ordea, emaitza zehatzak lortzen ditu. Sistemari hozka txikiak ematen dizkio, eta horrek jendea motibatzen du, indartzen du. Indar-harremanean irabazteko modu egokia da Ekonomia Sozial Solidarioa, sistema kapitalista gainditzeko norabidean kokatuta badago betiere.

Ekonomia Sozial Solidarioa eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Karta, voilà EHko eraldaketarako subjektu politikoa.

Enpresetan partaidetza: aukera ala amarrua?

[Atzo eta gaur Enpresetan partaidetza sustatzeko Gipuzkoako Foru Aldundiak antolatu dituen jardunaldi batzuetan izan naiz. Gaur sindikatuen mahai inguruan esandakoak dakartzat hona:]

alternatiba

Partaidetza entzutean zer ulertzen duzue?

Partaidetzaz hitz egin behar nuela eta oso ongi etorri zitzaidan atzo hemen egotea. Bereziki baliagarria suertatu zitzaidan Peter-en hitzaldia. Berak esan zuen ideia berritzaileenak garagardo baten inguruan lagunen arteko solasaldietan datozela.

Horixe egin nuen atzo hemendik ateratzean, bi lagunekin garagardo bat hartu eta gaurko nire interbentziorako ideia berritzaileak partekatu. Ez ditut izenak esango, hemen baitaude, baina txalo bat eskatuko dizuet beraientzat, ez niri lagundu didatelako, zuei lagundu dizuetelako baizik, ez baitizuet aurretik prestatuta nuen txapa sartuko.

Beste detaile bat, eta atzo gai honetaz ez zen batere hitz egin, ni atzo garagardo baten inguruan lagun birekin ideia berritzaileetaz aritu izan nintzen nire emaztea gure hiru umeekin zegoelako. Funtsezkoa da zaintza, baita partaidetzan ere. Partaidetzan inplikatu ahal izateko bizkarrak zainduta izan behar baititugu.

Hori esanda partaidetza guretzat gizarte neoliberalaren eraldaketan urrats bat izan daiteke. Urrats bat ekonomia demokratikoaren bidean. Urrats bat bizitza ekonomiaren erdian jartzeko. Eta ekonomia feministaren aldarria egingo dut. Bizitza hauskorra da, ahula, zaindu egin behar da. Kapitalismoak, ordea, bizitza suntsitzen du. Enpresa helburu bihurtzen du eta bizitza bitarteko. Guk merezi duen bizitza eraikitzeko, zaintzeko eta ospatzeko ekonomia nahi dugu. Ditugun baliabide mugatuak komunitatearen beharrak asetzeko balioko duena.

Partaidetza, hortaz, izan daiteke urrats bat prozesu horretan. Baina KONTUZ! Partaidetza izan daiteke ere mantra neoliberal bat kapitalismoaren aurpegi ankerrena betikotzeko, babes kolektibori gabeko autoesplotazioa helburu.

Partaidetzaren onurak

Hemen partaidetzaz asko hitz egin da. Atzo luze jardun genuen gaiaz, eta guretzat pozgarria izan da ikustea, sindikatutik ezagutzen dugun errealitatetik urrun, badirela enpresariak partaidetza guk ulertzen dugun moduan ulertzen dutenak eta praktikan jartzen dituztenak kooperatibetan eta S.L-tan. Badirela enpresaburuak epe ertain luzera begiratzen dutenak, langileen ahalduntzean sinisten dutenak, ekonomia produktiboan sinisten dutenak.

Baina nik badut kezka bat, eta suposatzen zuetako gehienek ere izango duzuela, eta da partaidetza horrek eragin dezakeen ekonomiaren eraldaketa. Zer punturaino ez den gelditzen, ontzat eta aldaezintzat ematen den sistema kapitalistan, etxe barruan gauzak ahal den egokien egitean (eta zelako lanak hori lortzeko!). Arrisku berbera dugu sindikatuok ere. Atzo hemen batek aipatzen zuen bakoitzak duen konfort egoera, bertan goxo hori. Arriskua dugu sindikatuok ere lan hitzarmen on bat lortu eta hor gelditzekoa, ekonomiaren eta gizartearen eraldaketan gehiago eragin gabe.

Arrisku hori ekiditeko izan ohi dugu harreman ekonomia sozial eraldatzailean dabiltzan kooperatiba, eragile eta elkarteekin. Horregatik gara Fiareko eta Goienerreko bazkide. Horregatik gabiltza EHNE Bizkaiarekin elikadura burujabetzaren gaia sindikalgintzan nola sartu aztertzen, horregatik egoten gara Talaiosekin, COOP57-koekin, Indianoekin, Sants-eko mugimendu kooperatibistarekin ahal dugunetan. Akuilu bat dira guretzat, bertan goxo gelditzen galarazten digutenak, eta ikuspegi berriak zabaltzen dizkigutenak, hauek bai, benetako eraldaketarako.

Zer testuinguru “partaidetza eredua” sustatzeko?

Nik jolastxo bat egingo dut, guk topatzen dugun testuinguruaren adibideak emango ditut eta gero zer testuinguru behar lukeen aipatu.

Badakizue enpresaria behartua dagoela legez enpresa-batzordearekin datuak eta informazioa partekatzera. Baina ez du egiten. Informaziorik ez du partekatzen. Partaidetza sustatzeko gutxienekoa da gardentasun eta informazioa partekatzea. Argi utzi zen hori hemen atzo.

Badakizue enpresetan hauteskundeak egiten ditugula langileen ordezkariak aukeratzeko. [By the way esan behar dut patronalaren ordezkaritza erabakitzeko esan behar dut ez dela hauteskunderik egiten…] Bada, ELAren izenean aurkezten diren langile askok mehatxuak jasotzen dituzte, lanpostua aldatzeko xantaia, erosi nahi izaten dituzte, kaleratuak ere izan dira… Ez dago hauteskunde librerik egiterik. Parte hartzea sustatzeko ezinbestekoa da nahi duenak aukeratzen duen zerrendetan aurkeztu ahal izateko askatasuna izatea.

Nik Manu Robles-Arangiz Institutuan egiten dute lan, ELAren fundazioa trebakuntza sindikala egiteko. Bada, aurreko hilean eskaera bitxi bat jaso genuen Bizkaiko zaharren egoitzetako eta etxeko zaintza lanetan dabiltzan ELAko ordezkarien eskutik. Bitxia lehen aldia zelako halako eskaera bat jasotzen genuena, eta iruditzen zaigulako izozmendiaren punta besterik ez duela erakusten. Mobbing-ari nola aurre egiten ikasteko ikastaro bat eskatu ziguten. Eskaera ez da kapritxo bat, presio ikaragarria jasaten dute, mobbing-a. Pertsona hauek, bertan goxotik atera ziren lankideen duintasunaren alde borrokatzeko. Bizitza konplikatu zuten eta osasunarekin ordaintzen ari dira. Gure ordezkariak pertsona arruntak dira, ezin zaie heroi izaterik. Oso larria da egoera hau.. Partaidetza sustatzeko ezinbestekoa da giroa babestua egotea.

Hainbat enpresetan zer esaten zaie langileei? “Eskaintzen dizuedan hau onartzen duzue edo itxi egingo dut”, “baldintza hauek onartu ezean beste herrialde batera goaz”, “soldata jaitsi ezean ez dakit zenbat kalera zoazte”… Mehatxu eta beldur giroa da nagusi. Eta jakina azken lan erreforma horretarako bidea ematen die, hitzarmen probintzialek ez baitute gutxieneko baldintzarik bermatzen jada.Lan erreformak eragina izango du ere hemen zaudeten moduko enpresetan ere, zuen ondoko enpresak lan baldintzak okertu eta prezioak merkatzen baditu, eta zuek berekin lehiatu behar baduzue, zer egingo duzue? Partaidetza sustatzeko ezinbestekoa da konfiantza giroa.

Zer eskatzen diozue administrazioari?

Administrazioari gauza asko eskatzen diogu egunera, hori leporatzen digute. Gaur ariketa interesgarriago bat egingo du, guk zer egin behar dugun zehazten saiatuko naiz.

Ez dakit hemengoek badakizuen, baina errepublika garaian guk kooperatibak, ekonomatoak, mutualitateak, txanpona, afiliatuentzat lurrak genituen. Gero bibotedun bat armekin irits zen eta guztia itxi zuen sindikatua galarazita. Eskerrak beranduxeago beste batzuk beste bide batzuetatik kooperatibak sortzen asmatu zuten.

Biboteduna hil zenean eta sindikatuaren jarduera berriro baimendu zenean ELAk galdetu zion “errepublika garaian egiten genuena egiten jarraitu behar dugu, ala errealitatea aldatu delako beste zerbait egin behar dugu?” Jakina, ordurako Ongizate Estatuaren garaia zen, gizarte segurantza, hezkuntza eta osasun zerbitzu publikoa, babes soziala… Zerbitzu publikoen esku zeuden horiek guztiak, orduan erabaki genuen Lan Harremanen Euskal Esparrua sortu eta langileen lan eta bizi baldintzen alde borrokatzea.

Zer gertatzen ari da orain baino? Zer gertatzen da 80. Hamarkadan Tatcher eta Reaganekin hasi zen eraso neoliberalaren ostean? Zerbitzu publiko guztiak ezerezean uzten ari direla. Inoiz baina behar gehiago dagoen garaian, inoiz baino murrizketa gehiago egiten ari dira zerbitzu publikoetan, eta babes sozialean. Murrizketak egiteak ez ditu beharrak desagerrarazten. Beharrak hori daude. Kontua da nork aseko dituen eta nola behar horiek. Multinazional etekin goseek? Eskuin muturreko taldeek? Ala elkartasunean, demokrazian eta partaidetzan oinarrituko den ekonomia sozial eraldatzaileak?

Guk azken honen alde egiten dugu apustu. Baina ez errepublika garaian egiten genuen bezala, gure kabuz, baizik eta lan horretan dabiltza kooperatiba, elkarte eta eragileekin saretuz.

Esan dezakegu egin nahi eta ezinean gabiltzala. Langileen eta sindikatuaren kontrako erasotik nolabait babeste xahutzen ditugu indarrak. Egia da ere, batzuetan denbora eta indar falta aitzakia izan daitekeela egin nahi baina bertigoa ematen digun aldaketa ez egiteko. Geure buruaren erresistentziak. Horregatik nire ustez garrantzitsuena urrats bat ematea da. Lan erreformaren aurrean egiten ari garena bezala. Uharteak sortu. Enpresa hitzarmen onak lortu, eta eredu bihurtu. Adibide bat dagoenean erakutsi daiteke: bai, enpresa ertain eta txikietan ere lor daitezke hitzarmen onak.

Uharteak oso garrantzitsuak dira. Begira finantzak beste modu batetan kudea daitezke. Energia sorkuntza eta banaketa beste modu batera egin daiteke, badira ADEGIren ildoa jarraitu nahi ez duten enpresariak, enpresa ereduak…

Halako ereduak zabaldu eta saretu behar dira. Zentzu horretan urrats bat eman dugu Karta Sozialetik datorren urtean Bilbon alternatiba hauek gizarteratzeko egun bat antolatuko baitugu. Abiapuntu egokia izan daiteke!

Troikanoak eta Mohikanoak

Imagen

Argazkia: Xomorrito (www.xomorrito.com)

Asko ari da hitz egiten asteleheneko gertaeretaz. Bilbok inoiz jasan duen eraso larriena izan dela. Biolentziarekin ez dela ezer lortzen. Eskaparate batzuen apurketa ez dela konparagarria milioika heriotzekin. Ertzantzak indarkeria gehiegi erabili zuela. Ertzantzak askatasun osoa eman ziela kaputxadunei nahi zutena egiteko. Bilbo sute batetik libratu zuela ertzantzak…

Biolentziaren erabilera zilegiaz eta ez zilegiaz ere hitz egiten da. Eraso neoliberalak eragindako sarraskiaren aurrean normala dela jendeak bortxara jotzea. 100.000 euroko kalteak eragin direla. Txikizioak lanpostuak sortuko dituela. Alderdien kondenak. Besteek ez dutela kondenatu. Guggenheimen zeudenei bost axola zaiela kalean gertatzen dena. Istiluez baizik ez dela hitz egiten medioetan.

Izan dira ere galdetu dutenak kaputxadunek egindako balentriak zer lortu duen. Medioetan egun bateko loria, bi teleberrietako ospea. Troika pozik heldu zela Bilbora, eta pozik egin zuela ospa, erreforma gehiago exijituz, sakrifizio gehiago eskatuz. Troikak nahi duena egiten duela, ahal duelako. Boterea duelako. Eta hala da. Baina berdina galdetu zitekeen ere, manifestazioa, bakean, amaieraraino iritsi izan balitz. Ezer lortuko al litzateke?

Galdera hori oso erabilia da mobilizazioetan parte hartu nahi ez dutenen artean. Grebarekin zer lortzen da? Geldituko ote dugu erreforma? Manifestazioarekin zer lortzen da? Lortuko al dugu troikaren asmoak gelditzea? Eta hemen sartzen gara mobilizazioetara deitzen dutenen helburuetan.

Zer lortu nahi zuten kaputxadunek? Ez dakit. Ezin jakin, beraz, nahi zuten helburua lortu duten. Nik behintzat greben eta mobilizazioen balioa neurtzeko badut modu bat. Blog honetan aipatu dut noizbait, greben kontrako mantrei nolabait erantzuteko. Nire ustez, mobilizazio batek bete du helburua, baldin eta bertan parte hartu dutenak indartuta ateratzen badira bertatik.

Gizarte eraldaketa ez da egun batetik bestera etorriko. Prozesu luze bat izango da, zaila, gatazkatsua, baina aurrera egingo badu indarrak metatzen joan beharko dugu. Jendea behar da, jendea kalean, jende asko eta asko kalean.

Ez dago dudarik sistemak biolentziarekin erantzungo duela bere interesak arriskuan ikusten dituen momentuan. Askotan egin du.

Prozesu luze hori ibili nahi dugunak ez gara hegemonikoak. Korrontearen kontra goaz, eta hori oso nekagarria da, boterea duenak medio asko baititu gure ahalegin alimalekoak isilarazteko. Nekeza da eta esfortzu handia eskatzen du.

Horregatik, niretzako, mobilizazio arrakastatsu bat da, kontzientziaziorako eta kaleko pedagogia egiteko balio izateaz gain, bertan parte hartu dugunak pilak kargatzeko balio izan duena. Bertatik indarrez, gogoz, aurrera egiteko grinaz ateratzen bagara, “Jo, zer jendetza! Zein ederki! Hurrengoan gehiago!” esanez, gauzak taxuz egindako sentsazioaz etxeratzen garenean esaten dut nik arrakastatsua izan dela mobilizazio bat. Niretzat hori da helburua, indarrak metatzen joatea, geroz eta jende gehiago biltzen joatea, kaleak kolapsatu arte.

Asteleheneko manifestaziotik, egon zen jendetza egonda ere, burumakur, etsita, ezinak jota atera nintzen, eta nire inguruko asko ere bai. Bistan denez, niretzat ez zen mobilizazio arrakastatsua izan.

Orain biolentziaren erabileraren zilegitasunaz hitz egiten jarraituko dugu, defentsiban. Boteredunak eroso. Kaputxadunek beren helburuak bete zituzten? Ez dakit. Guk, behintzat, ez.

Munduaren egileak, hau al da eraiki nahi dugun mundua?

Gaur mundua eraikitzen dugunon eguna da. Enplegatu, zaintzaile, etxeko andre, desenplegatu, nekazari, abeltzain, arrantzale, ekintzaile, kooperatibista, gazte, heldu, gizon, emakume. Gaur langileon eguna da. Mundua gure eskuekin, zangoekin, buruekin, bihotzekin egiten ari garenok, egun berezitu honetan, maiatzaren lehenean, mundua eraldatzeko dugun gaitasuna ospatzen dugu eta mundua beste era batera eraiki dezakegula aldarrikatu.

Mundua eraiki baitaiteke zapalkuntzaz, esplotazioz eta bortxaz. Baina mundua eraiki daiteke, ere, gogoz, motibazioz eta bokazioz.

Mundua eraiki daiteke gutxi batzuentzat, baina baita guztiontzat ere.

Mundua eraiki daiteke bulego batean bost pertsonek erabakitzen duten norabidean, baina erabaki dezakegu ere guztion artean nolako mundua nahi dugun.

Eraiki daiteke mundua mozkinak handitzeko asmoz, edo dauzkagun beharrak asetzeko asmoz.

Eraiki daiteke mundua lan ugari ikusezin eginez, edo eraiki daiteke nahi dugun mundu horretarako behar diren lan guztiak kontuan hartuz eta guztion artean banatuz.

Eraiki daiteke mundua xahutzeko infinitu mundu izango bagenitu bezala, edo mundu bakarra dugula kontuan hartuz.

Bai, gu ari gara eraikitzen bizi gaituen mundu hau. Gaitasuna daukagu nahi dugun eta beharrezko dugun mundu hori eraikitzeko. Gaur geure gaitasun hori ospatuko dugu, eta nahi dugun beste mundu hori lortzeko geure indarra ezinbestekoa dela aldarrikatuko dugu. Ahal dugulako borrokatu behar dugu. Maiatzaren lehena maiatzaren hogeita hamarrera begira.

Permachek ELAri luzatutako eskuaz

Ez dakit elkarlana eskaintzeko modurik egokiena bloga den. Harritu egiten nau ere izenburuan eta azken pasartean elkarlana eskainita, tartean idatzita azaltzen denak. Nik behintzat elkarlan eskaintza batean beste tonu bat erabiliko nuke, beste gauza batzuk esango nituzke. Izaera kontua izango da agian. Dena den, eta Permachen blogeko azken posta elkarlanerako lehen urrats bezala hartuta ere, pare bat gauza erantzun nahi nituzke.

1. Garrantzitsuena helburua finkatzea dela dio. Halaxe da, burujabetza prozesuan helburuak, urratsak eta egutegiak adostu behar dira burujabetzaren aldeko indar guztien artean. Lizarra-Garazi aipatzen du ere. Halaxe da. Baina, tamalez, ez gaude Lizarra-Garazin. Orain arte, nire ustez, EHBilduren helburu bakarra hauteskundeetako emaitzak izan dira: foru eta udal hauteskundeak, Madrileko hauteskundeak, EAEko hauteskunde autonomikoak, eta, orain, Nafarroako hauteskundeak.

2. Eraldaketa sozialerako borrokaz eta burujabetzarako borrokaz hitz egiten du ere, bi borroka desberdin balira bezala. Niretzako borroka bat eta bera da eraldaketa soziala eta burujabetza. Murrizketak eta politika neoliberalak Espainiak inposatzen dituen bezala, marko autonomikoa, ere, Espainiak inposatzen du. Murrizketak Espainiak inposatzen dituelako justifikatzen badira, berdin berdin justifikatu beharko genuke marko autonomikoa. Kontua ez da esatea burujabetza gabezia dela arazoa, baizik eta nola demontre lortuko dugun burujabetza hori.

Indar harreman kontua da. Ez digute ezer oparituko. Eta desobedientziaz hitz egiten denean esan nahi da jai egunetan EAEn dendak ez irekitzea burujabetzan urrats bat ematea dela. Lan erreforma enpresetan ez sartzea lortzea, burujabetzan urrats bat ematea dela. Euskal Herriko kontrabotere sindikatuek eragile sozialekin batera agenda propioa izatea burujabetzan urrats bat ematea dela.

Beraz, hemen burujabetzarantz urratsak emango ditugu politika ALTERNATIBOAK exijitu eta ezartzeko gai garen heinean. Zentzu horretan, Espainiatik inposatzen dituzten murrizketak ez aplikatzea burujabetzan  urrats bat da (Gipuzkoako Diputazioak 14. pagarekin egin duen gisan), eta fiskaltasunean benetako aldaketak exigitu eta egitea, ere, burujabetzan urrats bat gehiago da.

Zaila da. Ezinezkoa kontraboteretik soilik. Ezinezkoa, ere, instituzioetatik soilik. Geroz eta jende gehiago behar dugu kalean. Pedagogia asko dago egiteko. Helburuak finkatu behar dira. Urratsak adostu. Egutegiak ezarri. Baina hori ez da blog bidez lortzen. Hori soilik lortzen da hitz eginez, eta hitz eginez. Elkarlan eskaera benetakoa bada, badakizu ELA non dagoen, eta badakizu ere, horretarako prest dagoela.