Tag Archives: hegemonia

Hegemonia neoliberala: Lan erreforma + parte-hartzea enpresan

larrun192

Biziki gomendatzen dizut Argiak argitaratu duen azken Larrun-a: Benetako parte-hartzea enpresan. Lehiakortasuna edo demokratizazioa da helburua?

Denboraz larri bazabiltza, elkarrizketa osoa irakurtzeko tarterik ateratzeko modurik gabe, irakur itzazu Beñat Irasuegiren erantzunak, horiek baitira testu hau gomendatzeko arrazoi nagusia. Halako harribitxiak topatuko dituzu: Irudituko zaizue gauza askok jartzen nautela alertan, baina tamalez “pertsonak” entzuten dudan aldiro ere alertan jartzen naiz. Tamalez. “Pertsona zentroan” eta diskurtso horiekin hitza edukiz husten ari delako. Ez dago ezer okerragorik balio positibo bat dena helburu ez positiboetarako erabiltzea baino. Pertsonen diskurtsoarekin hori gertatzen ari da. Oso paradigmatikoa da Adegik erabiltzen dituela guk hemen darabiltzagun kontzeptu berdinak justu erabat kontrakoa dena esateko, ekonomiaren kontzepzio erabat neoliberalarekin.

Egia da ere, Irasuegiren erantzunez gain, badela Estitxu Eizagirreren galdera bat puntuan jotzen duena: Zergatik hitz egiten dute orain parte-hartzeaz guztiek? baita langileen eskubideak hutsera murriztu dituztenek ere? Nola ulertzen da “pertsonak gara motorra” esaldia, egungo prekarizazio egoera larriarekin?

Galderak klabean jotzen du, alertan jartzen gaitu. Nik ere galdera hori egiten nion nire buruari, eta Katu Arkonadak eman zidan erantzuna, Rebelion-en topatu nuen artikulu baten bidez: Derrotar e incorporar en el proceso boliviano; una lectura de la hegemonía desde Lenin y Gramsci

Artikuluan hegemonia zer den azaltzen digu. Nola lortu duen Evo Moralesek, hainbat urteetako ekinari esker, eskuina garaitzea, eta behin eskuina garaitua, nola gonbidatzen duen prozesuan sartzera. Hori da hegemonia: derrotar e incorporar.

Argia ikusarazi zidan artikuluak. Horixe da Estitxu Eizagirreren galdera erantzuten duena. Boliviatik urrun gaude eta hemen hegemonikoa neoliberalismoa da. Derrotar e incorporar. Azken hamarkadetako politikaren helburua langile mugimendua garaitzea izan da. Krisiak bizkortu egin du erasoa. Lan erreforma azken kolpea izan da. Derrotar. Orain, erasoaren aurpegi ankerrena erakutsi ondoren, esku luzatuaren garaia da: enpresan parte-hartzea tokatzen da. Incorporar. Horratx hegemonia neoliberala, derrotar e incorporar, lan erreforma eta parte-hartzea enpresan.

Ez diegu hain erraz utziko.

Troikanoak eta Mohikanoak

Imagen

Argazkia: Xomorrito (www.xomorrito.com)

Asko ari da hitz egiten asteleheneko gertaeretaz. Bilbok inoiz jasan duen eraso larriena izan dela. Biolentziarekin ez dela ezer lortzen. Eskaparate batzuen apurketa ez dela konparagarria milioika heriotzekin. Ertzantzak indarkeria gehiegi erabili zuela. Ertzantzak askatasun osoa eman ziela kaputxadunei nahi zutena egiteko. Bilbo sute batetik libratu zuela ertzantzak…

Biolentziaren erabilera zilegiaz eta ez zilegiaz ere hitz egiten da. Eraso neoliberalak eragindako sarraskiaren aurrean normala dela jendeak bortxara jotzea. 100.000 euroko kalteak eragin direla. Txikizioak lanpostuak sortuko dituela. Alderdien kondenak. Besteek ez dutela kondenatu. Guggenheimen zeudenei bost axola zaiela kalean gertatzen dena. Istiluez baizik ez dela hitz egiten medioetan.

Izan dira ere galdetu dutenak kaputxadunek egindako balentriak zer lortu duen. Medioetan egun bateko loria, bi teleberrietako ospea. Troika pozik heldu zela Bilbora, eta pozik egin zuela ospa, erreforma gehiago exijituz, sakrifizio gehiago eskatuz. Troikak nahi duena egiten duela, ahal duelako. Boterea duelako. Eta hala da. Baina berdina galdetu zitekeen ere, manifestazioa, bakean, amaieraraino iritsi izan balitz. Ezer lortuko al litzateke?

Galdera hori oso erabilia da mobilizazioetan parte hartu nahi ez dutenen artean. Grebarekin zer lortzen da? Geldituko ote dugu erreforma? Manifestazioarekin zer lortzen da? Lortuko al dugu troikaren asmoak gelditzea? Eta hemen sartzen gara mobilizazioetara deitzen dutenen helburuetan.

Zer lortu nahi zuten kaputxadunek? Ez dakit. Ezin jakin, beraz, nahi zuten helburua lortu duten. Nik behintzat greben eta mobilizazioen balioa neurtzeko badut modu bat. Blog honetan aipatu dut noizbait, greben kontrako mantrei nolabait erantzuteko. Nire ustez, mobilizazio batek bete du helburua, baldin eta bertan parte hartu dutenak indartuta ateratzen badira bertatik.

Gizarte eraldaketa ez da egun batetik bestera etorriko. Prozesu luze bat izango da, zaila, gatazkatsua, baina aurrera egingo badu indarrak metatzen joan beharko dugu. Jendea behar da, jendea kalean, jende asko eta asko kalean.

Ez dago dudarik sistemak biolentziarekin erantzungo duela bere interesak arriskuan ikusten dituen momentuan. Askotan egin du.

Prozesu luze hori ibili nahi dugunak ez gara hegemonikoak. Korrontearen kontra goaz, eta hori oso nekagarria da, boterea duenak medio asko baititu gure ahalegin alimalekoak isilarazteko. Nekeza da eta esfortzu handia eskatzen du.

Horregatik, niretzako, mobilizazio arrakastatsu bat da, kontzientziaziorako eta kaleko pedagogia egiteko balio izateaz gain, bertan parte hartu dugunak pilak kargatzeko balio izan duena. Bertatik indarrez, gogoz, aurrera egiteko grinaz ateratzen bagara, “Jo, zer jendetza! Zein ederki! Hurrengoan gehiago!” esanez, gauzak taxuz egindako sentsazioaz etxeratzen garenean esaten dut nik arrakastatsua izan dela mobilizazio bat. Niretzat hori da helburua, indarrak metatzen joatea, geroz eta jende gehiago biltzen joatea, kaleak kolapsatu arte.

Asteleheneko manifestaziotik, egon zen jendetza egonda ere, burumakur, etsita, ezinak jota atera nintzen, eta nire inguruko asko ere bai. Bistan denez, niretzat ez zen mobilizazio arrakastatsua izan.

Orain biolentziaren erabileraren zilegitasunaz hitz egiten jarraituko dugu, defentsiban. Boteredunak eroso. Kaputxadunek beren helburuak bete zituzten? Ez dakit. Guk, behintzat, ez.

Zer da ezkerrekoa izatea?

Herenegun koadrilako afaria izan genuen. Badakizue, ardoak eta Gin Tonicek lagunduta, parada ona izaten dela mundua konpontzeko.

Oraingo honetan hau izan zen gutako batek bota zuen galdera, nekatuta ordurako: baina, zer da ezkerrekoa izatea?

Bera ez zela ez ezker ez eskubikoa, eztabaida hori gainditua zegoela jada, XIX. mendeko kontuak. Besteak batek, ezetz. Hori zioenak, ideologia hegemonikoa besarkatzen duela, eta, egun, hegemonikoa, ideologia neoliberala dela, eskubikoa.

“Ba, esan, zer da ezkerrekoa izatea? Zu ezkerrekoa zara? Etxe bat duzu erosia, mailegu bat bankuarekin, kotxea… eta ezkerrekoa zarela diozu?”

“Guztiok dauzkagu kontraesanak, nik nioen ideologikoki ezkerrekoa naizela”. Beste erraztasun bat ideologia hegemonikoa besarkatzen duenarentzat: hegemonia horri aurre egin nahi diona defentsiban jartzeko aukera amaigabeak. Barkamena eskatu eta burumakur erantzun beharrean jartzea ezkerrekoa dela esaten duena.

“Adibide bat jarriko dizut, hartzen diren erabaki politikoak ideologikoak direla ikus dezazun, nahiz eta tekniko itxura eman nahi dioten: Zapatero eta Rajoyk konstituzioan jarri zuten lehentasuna zorrak ordaintzea dela, herritarren beharrei erantzutearen aurretik. Hori ideologia hutsa da!”

“Hori ez da ideologia. Hori behar hutsa da. Zapaterok dirua behar zuen, eta hori konstituzioan jarri ezean diru gabe geldituko zen.”

Hori ba, langabetuei laguntzeko modu egokiena bankuei laguntzea da eskubikoarentzat; ezkerrekoarentzat, ordea, langabeei laguntzea da langabeak laguntzeko modu egokiena.

Langileen beharrak astetzeko enpresen (enpresarien) beharrak lehenestu behar direla dio eskubiak; langileen beharrak asetzeko langileen beharrak lehenestu behar direla dio ezkerrak.

Eztabaida ez zen PNV eta Bilduko baten artekoa. Eztabaida Bilduko biren artekoa zen. ETAk armak utzi izanak ekarri duen beste gauza on bat: eguneroko politikaz hitz egin, eztabaidatu eta hausnartzeko aukera. Aurrera goaz!

Hemen duzu hegemonia nahi baduzu

Askotan entzun dut, askotan irakurri, baina zer den ez dakit oraindik. Hegemonia behar dugula bai, baina zer da hori? Nola erdietsi?

Joxe Manuel Odriozolak Berria-n igande honetan zioen: “Nire ustez, nazio menderatu batean jaio denak ez lituzke inposatu dizkioten hizkuntza, kultura, identitate eta gainerako naziotasunaren ezaugarriak inola ere onartu behar. Baina normalena onartzea izaten da, inposizio estrukturala ez delako inposiziotzat hartzen naturalizatua dagoen heinean.”

Inposizio estrukturala naturalizatua. Printzatxo ederra hegemoniaz: Naturala ez dena naturaltzat hartu.

Hemen beste pistatxo bat Eduardo Apodakak Berria-n emana: “Badakite ez dagoela jendea edukatzerik limurtu nahian mezu esplizituak igorriz, ezta jokamoldeak teorikoki irakatsiz, badakite Hezkuntzaren eragilea inguru soziala dela, jardueraz eta jokaeraz ehundutako edukazio-faktoria. Eskola oso eragile garrantzitsua da, baina ezin du berez jendea nahikara aldatu, ezinean ibiltzen da hedabideen, legeen, erakundeen edota familien irakaspen naturalek laguntzen ez badiote. Wertzaleek, ordea, badakite, inguruko indarrak alde edukita, Eskolak euren neurrira antolatuz gero irabazi egingo dutela.”

Inguruko indarrak alde edukita (hegemonikoak izanda?) eskolak euren neurrira antolatu. Eskolek ez dute miraririk egiten, umeak gizartean edoskitzen dutena izango dira. Normalak izango dira, gizartean naturala dena, horixe egingo dute; bizitza normala.

Baina gauzak alda daitezke gauza normalak eginda? Jule Goikoetxeak zera diosku Naiz.info-n: “Nuestro mayor problema son todos aquellos hombres y mujeres que se identifican de izquierdas y no hacen más que reproducir la violencia contra las mujeres mediante su falta absoluta de implicación.”

Inplikazioa eskatzen du. Geure aldetik zerbait egitea. Bizitza arruntarekin jarraitzen badugu emakumeen kontrako indarkeria birsortzen dugu, ez dugu ezer aldatzen. Hau da, ezin dugu jokatu indarkeria sexistarik ez balego bezala patriarkatua hegemonikoa denean.

Torrealdaik halako zerbait dio ere Berrian: “Garai batean militantismo jakin batekin lotzen genuen euskara, bakoitzak beretik ematearekin. Kanpaina handia egin da hori konnotazio negatiboekin lotzeko. Eta, jakina, euskarari eutsi behar zaionean, ez dago inor. Instituzioek hizkuntz eskubideak norberarenak direla eta hizkuntza norberak aukeratzen duela esanez egin duten kanpainak kalte handia egin du.”

Gaztelania eta frantsesa hegemoniko direnean ezin da pentsatu euskarak aurrera egingo duela ezer berezirik egin gabe, inplikatu gabe, militantziarik gabe.

Iruditzen zait azken aldian asko aipatzen dela mobilizazio irudimentsuak egin behar direla: lipdup, me gusta, bideo bitxiak… Jendeak ez duela rollo txarrik nahi, jendeak ongi pasatu nahi duela. Eta beldur naiz ez ote den hegemonikoa den ideologiak hegemoniko bihurtu nahi duen mobilizazio mota, guztiak berdin jarrai dezan. Gauzak aldatu nahi baditugu, hegemonia eskuratu nahi badugu, beste batzuei kendu beharko diogu, eta horretarako majo izerditu beharko dugu. Ez al zaizu iruditzen?

Botere hegemonikoaren naturaltasuna

Bazenekien etorriko zirela. Goizean, bizikletaz egin duzu lanerako bidea. Ez zenituen topatu nahi. Lotsa, zer esan jakin ez. Hobe inork ikusi gabe iristea. Behin barnean anonimotasuna, beste mundu bat. Zaratak hurbildu zaitu leihora. Lausotuak ikusten dituzu irudiak beirako tanten beste aldean. “Erleek ezingo dute gaur hegan ibili” zeure artean. Bai beraiek dira.

Seme alabek zinemara joateko eman zizuten lataz akordatu zara. Bee movie. Azkenean amore eman behar izan zenuen. Nolako tema. Eskatu eta eskatu, umeak, zerbait nahi dutenean, edozertarako prest dira. Kasketak, oihuak, irriak… helburua eskuratu arte gerra. Zuk egin behar ez duzuna. Zinemara joan nahi duzunean egunkarian filmea aukeratu, joan eta kito.

Egia esan, umeen filmetan harribitxiak topatzen dira, Bee movie horren hasieran bezala: “Según todas las leyes conocidas de la aviación es imposible que una abeja pueda volar. Sus alas son demasiado pequeñas para ese cuerpecito rechoncho. La abeja, sin embargo, vuela. Porque a las abejas les da igual lo que los humanos consideren imposible.” Erleak irudikatu dituzu gizakiez barrezka. Hainbeste traste, hainbeste teknologia, hainbeste saiakera, hainbeste arrisku, hainbeste hildako. Zertarako, eta hegan egiteko! Erleek ez dute halakorik behar. Naturaltasun osoz, alimaleko esfortzurik gabe lortzen dute.

Zarata urruntzean etorri zara zeure baitara. Badoaz. Errepidea papelez josia utzi dute. Zure ezagunak dira. Zenbait manifestaziotan-eta egon izan zara beraiekin. Eskatzen dutenarekin bat zatoz, baina gaur ezin zenuen gelditu. Enpresa txiki batean egiten duzu lan. Ez dakizu nagusiari gauza nola planteatu ere. Zure lankideek ere ez dute gaia aipatzen, bazpare.

Euri tantek hormaren beste aldeko leihoa ere bustitzen dute. Piketeen mugimenduak nazka aurpegiz jarraitu dituenak beira lurrundu du. Begiradak, aldiz, nagusitasunaren irribarrea adierazten du. “Nik ez dut halakorik behar.”