Tag Archives: negoziazio kolektiboa

ADEGI Kontxako estropadetan

bandera-la-concha-6Urtero, estropadak iristean, eztabaida berbera pizten da Donostian: zergatik sailkatzen dute automatikoki Donostiako trainerua Kontxako estropadetan? Ez da bidezkoa… Zertarako? Barregarri gelditzeko?… Ez da beste inon gertatzen… Parte har dezatela sailkapenerako estropadan eta lehen zortzien artean gelditzen badira aurrera, bestela ez…

Ez dakit nondik datorren kontua eta zergatik egiten den horrela, baina ezin uka girotxoa eta zeresana ematen duenik. Traineruetako hainbat entrenatzaile, patroi eta arraunlarik bezala. Nire bidean sartu zarela, arraunekin jo gaituzula, ziabogan ez dakit zer… Korta izena entzute hutsarekin kalapita sortu da, lehiakortasuna handia baita: Orio, Hondarribi, Urdaibai, Kaiku…

Normala, kirol gehienetan gertatzen da. Dena den, izango du zerbait berezia arraunketak ADEGIk bere aldeko apustua egiteko. Orain gutxi hainbat enpresarik, Koxtaperen traineruan eserita, arraunak gora, ADEGIren enpresa kultura berria goraipatzen zuten elkarrizketa batean. Merkatu librearen, lehiakortasunaren, indartsuenaren legearen aldekoak lankidetza goraipatzen. Jabetza pribatuaren defendatzaileak, jabeen erabakitzeko eskubidean sinisten dutenak, irabaziak metatu eta galerak banatzearen aldekoak partaidetzaz, gardentasunaz eta proiektu komunaz hitz egiten. Berria. Deigarria. Susmagarria.

Traineruetan lankidetza, ekipo sentimendua, denok batera ekitearena nabarmena da. Beste hainbat kiroletan bezalaxe. Galde diezaietela Gaztediko neskei, bestela: nola iritsi dira sokatirako munduko txapelketa irabaztera? Elkarrekin gogor lanean, elkarrekin eutsiz, elkarrekin tira eginez. Onartzen dut boxeoa, alterofilia edo eski jauziak beste kontu bat direla. Oso indartsu eta ausartak, baina indibidualak. Arraunketan, sokatiran eta beste hainbat kiroletan, ordea, ekipoaren batasuna, lankidetza eta indarra ezinbestekoak dira irabazteko. Garrantzitsua.

Imajina dezaket langilerik gabeko patronalaren ekipoa… barregarri. Traineru bat, demagun. Sekula ez ziren Kontxako estropadetara sailkatuko, ezpada donostiarren trikimailua erabiliz… Agian horregatik aukeratu dute arraunketa, aurrekaria badelako.

Akordio Interprofesionala EAEn: zergatik orain?

Aspaldi ez bezalako oihartzuna izan zuen azaroaren 30eko bilerak: Confebask, CCOO, UGT, LAB eta ELA mahai baten inguruan eserita akordio interprofesional bat adosteko. Jakina, halako gauza bat hedabideek hain entzutetsu egiten dutenean, zerbaiten bila dabiltza. Gauzak horrela, gertatzen ari denaren diskurtso eta errelatoak berebiziko garrantzia hartzen du, baina bakoitzak bere kontakizuna du.

Agertzen ari diren errelato guztiak azaldu aurretik, komeni da gogoratzea aurretik halako akordio bat sinatzeko beste bi saiakera izan zirela.

Lehena 2012ko otsailaren 8an:

ai2012elcorreo

Bigarrena 2013ko uztailaren 5ean:

ai2013elcorreo

Prentsan argi azaldu zen moduan, bi saio hauek porrot egin zuten Patronalak ez zuelako sinatu nahi izan, bere baldintzak onartzen ez ziren bitartean.

ai2013elaBigarren porrotaren ondoren agiri batean (Ez da posible 2013ko uztailaren 5ean konturatzea Patronala nolakoa den) gure ikuspuntua argitzen saiatu ginen. Mahai horietan ez ginen eseri ere egin patronalak malgutasun gehiago eta ekintza sindikala murriztea (bake soziala) eskatzen zuelako.

Aurreko bi porroten ostean badirudi aukera berri bat sortu dela, Confebask presta azaltzen dela sinatzeko eta ELA ere prest dela. Zer dela eta aldaketa hau? Eragile bakoitzak bere errelatoa dauka.

Guztia sinatzen duten sindikatuek diote uztailaren 22an elkarrizketa sozialerako mahaian sinatu zuten akordioak bultzatu duela bilera historikoa. Hori esanda, ez dute argitzen zergatik dagoen orain prest Confebask akordioa sinatzeko, eta zergatik hartuko duen parte ELAk negoziazioan.

perrodelhortelanotxikiSinaduraz sinadura dabiltzanek, sinaduron onuren errelatoak eraiki behar dituzte, erabiltzen duten bestela okerrago izango zen horrek ez duelako balio inoiz baina okerrago daudenentzat. Horregatik diote ELAren erruz 380.000 langile daudela hitzarmenik gabe EAEn.

Hain justu, El Correok (eta DVk) ostiraleko albisteko lerroburuan iradokitzen duen moduan.

aielcorreoArgi utzi behar da akordio interprofesional hau sinatzeak ez duela ekarriko langile hauen hitzarmenen berritze automatikoa. Akordioa sinatzen bada EAEko hitzarmenek estatuko hitzarmenekiko lehentasuna izango dute (baina ez enpresetan sina daitezkeen hitzarmenekiko). Lan erreformak bere horretan jarraituko du, eta ptronalak hitzarmenak blokeatzen jarraitzen badu, 357.000 langile horiek berdin-berdin jarraituko dute.

LABen errelatoa Ainhoa Etxaidek Deian, akordio interprofesionalarekiko Confebask eta ELAre jarrera aldaketaz galdetzen diotenean, esan zuena izango da seguruenik: “Si hay un acuerdo igual al que pudo haber en 2013 no tendré claro por qué lo hay ahora y entonces no. El acuerdo que propuso el Gobierno vasco no incluía nada de paz social. Eso sí, recordaría que quien dijo que no en 2013 fue Confebask porque se ponían límites a la reforma laboral.

Hori irakurrita, bereziki harrigarria izan zen Garak abenduaren 1ean bere editorialean (Sindicatos y patronal se abren al diálogo) idatzi zuena: “Por otra parte, algunas estrategias sindicales también aportaron su granito de arena al priorizar los convenios de empresa y abandonar los convenios sectoriales. Ahora se empeñan en destacar que el paso dado es una renuncia de la patronal.” Zer bilatuko dute errelato horrekin?

Ainhoak ere dio Eusko Jaurlaritzak eskaini zuen akordioak ez zuela bake sozialik eskatzen. Gertatzen dena da akordio interprofesionala ez dela gobernuarekin sinatzen, sindikatu eta patronalaren artean baizik. Bake soziala patronalak eskatzen zuen.

Patronalaren errelatoa ez dakit zein den; berdin dio, beti zutik erortzen baitira.

Eta guk zer diogu? Bere garaian esan genuen zergatik ez genuen aurreko bi saioetan parte hartu (gorago azaldu dut), eta orain Confebaskek egiturazko akordio interprofesionala eskaintzen du bake sozialik eskatu gabe. Gu akordio horren alde gaude, bere garaian ginen moduan, eta Confebaskek aurreko saioetan egiten zituen eskaerak egiten ez dituenez, parte hartuko dugu negoziazioan eta akordiora iristen saiatuko gara.

Erantzun beharreko galdera nagusia da:
zergatik aldatu du jarrera patronalak?

Lan erreforma onartu zenean guk erabaki genuen aurre egin behar geniola. Lan erreforma baliogabetzen zuten klausulak definitu genituen, eta ordudanik saiatu gara klausula hauek dituzten hitzarmenak sinatzen ahal dugun enpresa eta sektoreetan. Baldintza hauek betetzen dituzten 400 enpresa-hitzarmenetik gora sinatu ditugu eta sektoreko 20etik gora.

Zer gertatu da 4 urte hauetan? Confebaskek (eta bere baitako patronalek) negoziazio kolektiboa (guk nahi ditugun edukiekin) blokeatuta zuenez, negoziazio mahai berriak ireki ditugula beste patronal batzuekin. Bizkaiko merlataritzan sinatu ditugun hitzarmenen adibideaz aritu nintzen aurreko post batean, gaian inork sakondu nahi badu.

Langileentzat onak ziren hitzarmen hauek baliogabe uzteko asmoz, sektore bereko estatu hitzarmenak sinatzen hasi ziren CCOO, UGT eta CEOE (Confebask CEOE da). Baina horretarako irtenbidea ere bagenuen: sinaturiko hitzarmen batzuei EAEko hitzarmenei lehentasuna ematen dieten akordio marko sektorial batzuk bultzatu genituen merkataritzan eta ostalaritzan, estaterako, eta bertan patronal desberdinak azaltzen ari dira.

Bide berean joanez gero Confebaskek ikusi du gero eta patronal gehiago ariko direla sektorez-sektore bere monopolioa lapurtzen. Horregatik horietako bilera batean hauxe bota zuen Confebaskek: zergatik ez dugu akordio interprofesional bat sinatzen, sektorez-sektore akordio marko mordo bat sinatzen joan ordez? Hor abiatu zen azaroaren 30ean egin zen bilera historikoaren ibilbidea.

Baina, zergatik komeni zaio akordio interprofesionala? Sektoretako patronal asko egon arren, ez dagoelako Confebask ez den EAE mailako beste patronal interprofesionalik. Beno, orain urte betetik hona bada bat: Garen. Eta Confebaskek kosta ahala kosta borrokatu du negoziazio mahaian tokirik gabe gelditu dadin, ez baitu EAE mailan konpetentzia egingo dion patronalik nahi.

Batzuk errelatoak sortu behar dituzte jendea erakartzeko, bozkak irabazteko. Guk, ordea, egiten duguna kontatzen dugu, berdin publikoki zein pribatuki, EKAI Centerrek maisuki esan zuen moduan, arazotxo bat baitugu: “…tienen serias dificultades para despegarse de la realidad. Como consecuencia de su propia actividad, de la sobriedad y seriedad de su gestión económica, ELA y LAB -aunque quisieran- lo tendrían muy difícil para dedicarse a “pájaros y flores” como, desgraciadamente, están haciendo grupos políticos y medios de comunicación.

Azaroaren 30aren ondoren hedabideetan sortu den zurrunbiloaren aurrean norabide argia markatu digu Villarrealek: jarrai dezatela titularretara jokatzen, besteok bitartean geureari eusten jarraituko dugu, herri honetan langileen bizi baldintzak hobetzeko borrokari, alegia. Baina komunikazioa ahaztu gabe, noski! Asko egin eta gutxi komunikatzen baitugu guk, beste batzuk gutxi eginda asko komunikatzen duten bitartean.

 

Nola banatzen da aberastasuna?

Soldataz esaten ez diguten guztiaGaizki; gero eta okerrago. Hori da erantzun argiena, errazena. Ez dugu guk bakarrik esaten. Thomas Pikettyk agerian utzi du “Kapitala XXI. mendean” liburuan. Nazioarteko Diru Funtsak (NDF; FMI gaztelaniaz) eta Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak (ELGE; OCDE gaztelaniaz) ere txosten bana atera berri dute gauza berbera azpimarratuz. Ez asmo berdinarekin, jakina. Batzuk gauzak aldatu nahi ditugun bitartean, besteek beren pribilejoei eutsi nahi diete.

Gu desberdintasun bidegabeek kezkatzen gaituzte eta jendearengan horrek sortzen duen minak, sufrimenduak. NDF eta ELGE larritzen dituena sistemaren egonkortasuna balantzaka hastea da. Diote gehiegizko desberdintasunek, hazkunde ekonomikoa moteltzeaz gain, jendea oldarrarazi dezaketela, liskarrak sortuz.

Edonola, guztiz frogatuta dago desberdintasunak hazten ari direla. Sinesgogorrak egongo dira ere, komenientziagatik akaso (klima aldaketarekin gertatzen den moduan), baina aberastasuna gero eta esku gutxiagotan pilatzen ari da. Intermon Oxfam-ek irudikatu zuen moduan: 62 pertsonek munduko populazioaren erdiak duen aberastasun bera dauka.

Aberastasuna, baina, zer da?

Planeta aberastasunez betea dago. Itsasoak, lur azpiak, mendiak, bailarak… aberastasunez josiak daude. Kontua da nor bereganatzen den horietaz. Hego Afrika, Zimbawe urrez eta diamantez josia zegoen. Nigeria petrolioz, Kongoko Errepublika Coltanez. Herrialde aberats pobretuak.

Jendea ere aberastasuna da. Pertsona gazte, indartsu, bizitzaz beteak aberastasuna dira. Afrika biziki aberatsa zen (eta da) zentzu honetan, baina milioika  pertsona ebatsi zituzten bertatik, urrunera eramateko: ameriketara, itsasora, esklabutzara, heriotzera.

Besarkada bat, muxu bat, irribarre bat aberastasuna dira. Sendatzea, elikatzea, hezitzea, maitatzea, zaintzea aberastasuna da. Gauza da nor bereganatzen den horretaz. Kapitalak emakumeen doako lanak sortzen duen aberastasun hau beretzat hartu du. Era berean, Hego Amerikari elkar zaintzaren eta xamurtasunaren aberastasun asko lapurtu dio Europak, bere gabeziak estaltzeko. Biziraupen hutsagatik, Hego Amerikan haur asko umezurtz gelditu dira, Europan guraso eta seme-alabak falta direlako; enpresek etxeetatik ebasten duten aberastasuna ez delako zerbitzu publikoekin ordezkatzen.

Aberastasuna da aulki bat egitea, komuna garbitzea, jertsea jostea, sardina arrantzatzea, tabakoa saltzea, paketeak garraiatzea, irakastea, pieza bat mekanizatzea, hozkailu bat muntatzea… Aberastasuna langileok sortzen dugu. Kontua da zein jabetzen den aberastasun horretaz…

Oso aberatsa da aberastasuna, eta oso gaizki banatua dago. Pikettyk, aberastasunaren banaketaz aritzean, zergetaz hitz egiten du. Baina zerga bidez ez da aberastasunaren banaketa ematen. Zerga bidez aberastasuna birbanatu egiten da. Ez dut nik zerga-politiken garrantzia gutxietsiko, inolaz ez. Azpimarratu nahi dudana da, aberastasunaren banaketa beste eremu batean ematen dela. Non, baina? Negoziazio kolektiboan.

Enpresetan langileek aberastasuna sortzen dugu. Eta nork erabakitzen du sortutako hori nola banatzen den? Zenbat doa kapitalera eta zenbat langileengana? Jakina, kapitalak ahalik eta gehien nahi du beretzat, eta langileek beste horrenbeste; interes kontrajarriak ditugu. Non ebazten da gatazka hau? Negoziazio kolektiboan, eta, indar-harremanen arabera, aberastasuna gero eta esku gutxiagotan (kapitala) edo gero eta esku gehiagotan (soldata) banatuko da.

Adibidez: EAEn BPGa biztanleko 11.118 euro zen 1993an. 2007an 30.599. Aberastasuna hirukoiztu egin zen 15 urtetan . Enplegua ere asko hazi zen (1993an 620.000 ziren soldatapekoak; 2008an 1.090.000). 1993an soldatak BPGaren %54,7 ziren; 2006an %48,3. Hau da, krisi aurretik aberastasuna hirukoiztu egin zen 15 urtetan, baina soldatapekoengana zihoan zatia 6 puntu murriztu zen.

Joera hori ez zen lokala izan, globala baizik. Horixe da neoliberalismoa, hain zuzen, aberastasunaren banaketan kapitala lehenestea guztiaren gainetik.

Aberastasunaren banaketa ematen den moduak definitzen du bizi(ko) dugun gizarte eredua. Eta, esan bezala, aberastasun banaketa hori indar-harreman kontua da. Ez inoiz ahaztu: soldata dirua baina gehiago da.

Zebrabidea

beatles

Ume bat errepide bazterrean… zium
Ihes dihoan baloian ditu begiak
ez du arriskurik ikusten aurrean… zium zium
Renault urdin horren atzetik… Ez
Furgo zuriaren ondoren… zium zium zium

Gurpilak puztu dituzu, mormalean baina gehiago.
Bazenekien goraino bete behar zenuela trailerra.
Eta hor zoaz hainbat tonako trastetzarrarekin 60 km/h-ko abiadan.
Zenbat zaldi, zenbat gasoil, zenbat CO2,
daramazun kamioia martxan jartzeko.
Zenbat teknologia: pistoiak, balbulak, bielak…
Kalkulua egin duzu buruan:
zenbat metro egingo lituzke kamioiak gelditu arte
frenoa topera zapalduz gero;
zenbat energia alperrik halako erraldoia geldiarazten.
Orduan ikusi duzu, beranduegi agian:
Ume bat bide bazterrean errepidea gurutzatu nahian,
aurrerago agure bat zebrabidean.

Ederra zebrabidea, esanahiz betea;
Errepideko indartsuena ere gelditzen du
oinezkoari uzteko bidea.
Ez da arrazionala, ez da efizientea
kamioi bat gelditzea pasa dadin agurea.
Logikoagoa da zapal dezakeen trastea pasatzen uztea.

Geldirik zaude,
agureak esku ahurra erakutsi dizu esker onez, irribarrez.
Kostata doa, bastoia lagun duela, zebrabidean aurrera.
Bolido zarata atzean, begirada erretrobisorera,
Ferrari gorri bat dator ezkerreko erreietik ziztu bizian.
Nola abisatu bolidoa, nola abisatu oinezkoa, nola saihestu desastrea.
Alperrik jo duzu bozina, aurretik eraman du agurea.

Ez da gelditu Ferraria,
saltatu du ere aurrerago zeukan semaforo gorria
eta gainera, agurtu egin du hantxe bertan zegoen poliziak.

Merkatua da errepidea, oinezkoa langilea.
Ibilgailu askori bost axola arauak, oinezkoak, legea,
eta zer egiten du agintariak?
Agintaria kentzen ari da seinale, semaforo eta zebrabideak.

Pello Guibelalde Intxortako trintxeran

Irudia

Argazkia www.intxorta.org-tik hartua

Istorio hau benetako gertakizunetan oinarritua dago (hemen)

Bideo baterako gidoia izan daiteke, norbait animatzen bada (izan daitezke bi erromatar Asterix eta Obelixenean, izan daitezke yankien fuerte bat Indiarrek inguratua, izan daiteke gerra eszena bat… Norberaren gustura egin dauteke; Kontua da koitadu hauek inguratuak daudela eta elkarrizketa larritasunak itota ematen dela)

Intxortako gaina keak estaltzen du. Balak txistuka dabiltza hegan,leherketek mendi osoa jartzen dute dardarka. Dinbi! Danba! Oihuak suma daitezke burrunba artean, urrats batzuk bizkor gerturatzen. Gorputz bat lurrera. Izerdia, arnas estua, hautsa. Albo batera tu egin eta bizkarra arez betetako zakuen kontra bermatu du trintxeran. Kaskoa ukitu batez goratu, hasperen egin, eta zugan jarri ditu begiak.

–          Nola daiteke hau? Nolako borroka! –esan dizu.
–          Lurralde honetan ezingo dugu gehiago iraun. Gure kontrako giro honek akabatu egingo du gurekin.
–          Ez esan!
–          Gure tropek bakardade gordina sufritzen dute. Kezkak jota bizi dira, guztiz gogaituta daude.
–          Ez dago elkarrizketekin berriro hasteko aukerarik?
–          Haiena da ardura! Zer nahi dute? Lurraldea suntsitu. Horretarako ez dezatela gurekin kontatu! Gu prest gara proiektu partekatuekin hasteko, elkarlanean, guztion parte hartzea bultzatu, komunikazioari garrantzi handia emanaz…
–          Baina gogor borrokatzen badugu gainditu ditzakegu!
–          Ez. Ezin dugu. Orain gutxi gure kontrako zerga bat ezarri zuten.  Gure jendea ospa egiten ari da. Lurralde hau salgai dago jada. Honezkero hau egin badute gure kontra, zer ez dute egingo aurrerantzean! Herri honengatik gehien egin dugunak gara, baina hau guztia jasan ondoren, berandu da.
–          Baina nora joango gara?
–          Ondoko lurraldeetara. Han ez dago hemen daukagun giro liskartsua. Han ez dute gure kontra hemen bezala egiten. Pentsa, hemen ELA eta LABek %75a dute. CCOO eta UGTk %25. Araban azken bi hauek erditik gorako ordezkaritza dute. Han metaleko langileek %32 gutxiago irabazten dute eta urtean 38 ordu gehiago egiten dute lan. Hemen ezin dugu lehiakorrak izan.
–          Horregatik dago blokeatua negoziazio kolektiboa hemen?
–          Bai. Hitzarmen kolektiboak enpresen lehiakortasunerako erreminta izan behar dute. Soldaten bilakaerak enpresaren eboluzioa kontuan izan behar du, eta lanaldia malgua izan behar da enpresaren beharretara egokitu dadin.  Sindikatuen proposamenak hortik badoaz ez da arazorik izango gure sinadura jasotzeko. Orain, planteamendu horien kontra badoaz, ez dugu sekula sinatuko.
–          Baina, ez al da lurralde hau, hain justu, langabezia txikiena duena? (datuak hemen)
–          Kar kar kar! Ez zara enteratzen!  Langabezia ez da gure ardura. Are gehiago, langabezia altu batek mesede egiten digu, gure ardura, gure enpresentzat ahalik eta mozkin gehien eskuratzea baita. Langabezia altuarekin errazagoa da soldatak jaistea, eta soldatei kentzen dioguna guretzat doa.  Zuk eta nik ez dugu enplegu beharrik ederki bizitzeko ezta? Ez zaitez nahastu, beraz. Biharko egunak argitzerako leku lasaiagoetan izango gara.

Bizkaiko merkataritzako negoziazio kolektiboa argitzen

Irudia

 

Aurreko astean twitterren eztabaidatxo bat izan nuen Ardibeltzarekin (@ardbltz). ELA sindikatuak eta Bizkaidendak patronalak merkataritzako ehungintza sektoreko hitzarmena sinatu dute Bizkaian, eta berau sektoreko langile guztiei aplikatuko zaie (beste sindikatuek eta Cecobi patronalak ziotenaren kontra).

Azken lan erreforma indarrean sartu arte, merkataritzako hitzarmen guztiak Cecobi patronalarekin adostu izan dira. Cecobi, Cebek patronala da, Confebask, CEOEren sukurtsal bat. Inork ez daki zer ordezkaritza duen Bizkaiko merkataritza enpresetan, baina orain arte sindikatuek ordezkaritza osoa onartu diote.

Gertatzen dena da, patronal honek ez dituela merkataritza txikien interesak defendatzen, merkataritza gune handien interesak baizik. Lan erreforma aprobetxatuz, gehien irabazten duten merkatal gune handietan lan baldintzak nabarmen kaskartu nahi dituzte: mozkinak handitu langileen lan eta bizi baldintzen kontura.

Kontua da, lan erreformak arauak aldatu dituela langileak kaltetuz. Baina, lan erreformak berak, joko arau aldaketak, agian aukeraren bat sor diezaguke patronalari ere kalteren bat eragiteko langileen mesedetan. Hor sartzen da sindikalgintzaren I+G+b. Ezin baitugu jarraitu lehengoa egiten arauak aldatu badira, ezta?

Bizkaidenda merkataritza gune txikien patronala prest azaldu zen lan hitzarmen bat negoziatzeko. Prest ziren lan erreforma baztertuko duen hitzarmen bat sinatzeko. Dirudienez, denda txikientzat langileen lan baldintzak ez dira arazo, soluzioaren parte bat baizik. Hortik zerbait atera zitekeen.

Halaxe, ELAk alde sindikalean gehiengo osoa izanda negoziazio mahai berria zabaldu zuen Bizkaidendak ere detuta. Cecobik uko egin zion mahai horretan parte hartzeari bere onetik aterata (Cecobik diru laguntzen monopolioa galtzen du beste patronal bat baldin badago mahaian), eta beste sindikatuek ere mahaian parte hartzeari uko egin zioten, Bizkaidendak patronalak Cecobik baino lan-baldintza hobeak eskaini arren. Esaten zuten ilegala zela halako mahaia osatzea, hor adostutakoak ez zuela ezertarako balioko… Cecobin jarrera ulergarria zen (zein zoriona patronala hala ikustea!) baina beste sindikatuena?

Azkenean akordioa lege bihurtu da, eta Bizkaiko ehungintzako langile guztiei aplikatuko zaie. Hitzarmen bikaina. Garaipen izugarria: lan baldintza onak adostu dira alde batetik, eta, bestetik, Patronaletan pitzadura bat sortu da (CEOEk duen monopolioa hautsi da, eta ezbaian jarri da patronal horrek duen zilegitasun eta ordezkaritza).

Garaipena ospatzen ari ginela etorri zen Ardibeltzaren kritika. Ehungintza merkataritzako 6 arloetako bat besterik ez dela, beste arloak baztertu direla, langile asko biluzik utzi ditugula…

Posta hau hori argitzen saiatzera dator. Eta eztabaidarako datu gehiago ematera. Gai hauetaz hitz egitea ezinbestekoa dugu, batzuen zein besteen argudioak, arrazoiak, eta pentsatzeko erak ezagutzeko, aurreiritzietatik kanpo.

Ezinbestekoa da gogoratzea, lan erreforma ondoren sektoreko hitzarmen hauek ez direla gutxieneko lan baldintzak bermatzen dituzten hitzarmenak (erreforma aurretik ziren bezala), enpresetan lan baldintza kaskarragoak sinatu daitezke. Beraz, erreferentzia soila dira, nahi duen enpresariak betetzeari uko egin diezaioke, parean ez baditu langile antolatuak topatzen.

Hori gogoratuta, merkataritza sektorean 6 arlo daude:

  • Merkataritza orokorra: UGT-CCOOk dute gehiengo osoa. Bizkaiko hitzarmena sinatu zuten Cecobirekin. 4 urteko soldata izozketa. 18 hilabeteko ultraaktibitatea (ultraaktibitatea: hitzarmen baten epea amaitzen denean, lan baldintzak mantentzen dira hurrengo hitzarmena sinatu arte). LABek ez zuen sinatu . ELAk ere ez: ez du lan erreformatik babesten eta edukiak kaskarrak ditu.

  • Elikadura: UGT-CCOO-LABek dute gehiengoa. Cecobirekin sinatu zuten hitzarmena. 3 urteko soldata izozketa. 18 hilabeteko ultraaktibitatea. Aurreko arloko hitzarmenaren oso antzeko. ELAk ez zuen sinatu aurrekoan aipatu diren arrazoi berberengatik.

  • Ehungintza: ELAk du gehiengoa. ELAk eta Bizkaidendak-ek sinatua: lan erreformatik babesten du, ultraaktibitatea (mugagabea, mugagabea ez den ultraaktibitatea, ultraaktibitatea al da?) ziurtatzen du, soldata igoerak jasotzen ditu.

  • Larrua eta zapatak:ELAk du gehiengoa. ELA eta Bizkaidendak negoziatzen hasi dira ehungintzaren tankerako hitzarmena lortzeko.

  • Metala: ELAk du gehiengoa. ELA saiatuko da ehungintza gisako hitzarmena lortzen.

  • Altzariak: ELAk du gehiengoa. ELA saiatuko da ehungintza gisako hitzarmena lortzen.

Hau azalduta, Ardibeltzaren kritika zen, ELAk langile mordoa abandonatu zituela Merkataritza sektorean. ELAk, ikusi dugunez, gehiengoa duen 4 arloetan lan baldintza onak eta langileak lan erreformatik babestuko dituen hitzarmena sinatzen saiatuko da. Bat lortu du. Beste hirurak lortuko dituenaren itxaropenarekin ari da lanean. Joko arau berri inposatuetan bide berriak bilatzen, ausardiaz, langileen bizi eta lan baldintzak mantendu eta hobetzeko.

Eta ez ahaztu, sektoreko hitzarmenak blokeatzen dituena CEOE patronala dela, bai Euskal Herrian eta bai Espainian. Ez badira berak nahi dituen baldintzak sinatzen ez dago hitzarmenik. Beraiek kudeatzen dituzte denborak, beraiek ezarri ultraaktibitatea noiz amaitzen den, beraiek mehatxatzen dute estatuko hitzarmena aplikatzearekin. Zertarako? beraiek nahi dituzten edukiak sinatzera behartzeko. CEOEk inposatu nahi dizkigun edukiak sinatu nahi ez izateagatik, patronala estatuko hitzarmena edo langileen estatutua aplikatzera pasatzen bada, hori ez da ELAk hala nahi duelako, patronalak hala nahi duelako baizik. Erne ibili beraz, etsaiz nahastea oso erraza baita, eta iritsi baitaiteke bat CEOEn sukurtsala den Cecobi defendatzera!

Zokoak, regateoa eta negoziazio kolektiboa

Laguna pozik etorri zen Marruekosetik. Ez irribarre inozo erraz eta begi gorritsu erdi itxiekin, irudikatu duzun moduan, eskutan zekarren negozio bikain batekin baizik: negoziazio gogor baten ondoren eskuratutako larruzko maletin bakan paregabea. Lagunekin joan zen, lasai egotera, baina negozioa barruan daraman norbaitek ezin aukerak galtzen utzi.

Ateraldi genialeko gizon argi, azkar, zuhur, limurtzaile ezin trebeagoa; samurra behar duenean samur, zakurra behar duenean zakur. Munduan galduko ez den horietakoa, ondoan daukazunean barrez lehertuko zaituena. Enpresa munduan ere arrakastatsua. Enpresa handi bateko mundu mailako erosle handi. Prezio eta baldintza onak ateratzen iaio, muslari arriskutsua, inoiz ez jakin kartak dituen ala ez. Hori ba, negoziatzailea letra larriz.

Marraketxeko zokoaren alde ilunean izan zen. Kolorez, jendez, urrinez betetako azoka hartan, txilaba eta belo artean, espezia eta fruituz inguratua, larruzko poltsen Portu hura topatu zuen. Begia negozio maleta batera joan zitzaion, berea izan behar zuen. Buruan zenbait kalkulu egin ostean regateoaren erritualean sartzeko lehen urratsa eman zuen, urteetan garaile izan denaren konfiantza eta e neurtuarekin.

Aurpegian kabitzen ez zitzaion irribarrearekin erakutsi zien lagunei prezio ezin hobean eskuratu zuen negozio maleta. Ez dago bera garaituko duenik. Hona etorri zenean berdin esaten zigun, eta, egia esan, ez gintuen batere harritu, ohituak baikinen bere garaipen sonatuetara.

Bizitzak sorpresak gordetzen dizkigu baina! Sudurra barrurantz sartzeraino pegatu zuen aurpegia kristalaren kontra. Ezin zuen izan. Hantxe zegoen bere negozio maleta bakan paregabea, erakusleihoan jarrita, kieto. Horri ere buelta eman zion. “Zenbatean saltzen duten galdetuko diet, ikusiko” irrribarrez. Guk kanpoan itxaron genuen.

Zurbil atera zen. “Nik Marruekosen ordaindu nuena baino gutxiago balio du hemen!”

Ez da kontu pertsonala, negoziazioetan abantaila duten posizioak daude. Adibidez Marruekoseko saltzaileak nire lagunak ez zuen informazioa zuen. Negoziatuko du, itxurak egingo ditu, amore emango du, itxuraz, zenbait kontutan, baina ez du inoiz galduko. Beti aterako da irabazten, baita erosleak irabazi izanaren sentsazioarekin ateratzen denean ere.

Ahaztu behar ez dugun ikasgaia: negoziazio kolektiboan patronalak ez du inoiz galtzen. Beti irabazten du, gehiago ala gutxiago, baina beti irabazi.

Zer gertatzen ari da negoziazio kolektiboan?

Gaur, bazkaltzen ari ginela, emazteak galdetu dit: “zer gertatzen ari da metalean LAB, CCOO eta UGT elkarrekin doazela eta ELA bakarrik?” Eta esan diot nire bururari, “nire txapak entzutera ohitua dagoen batek hau galdetzen badit, zer ez du galdetuko pertsona arrunt batek?”

Ahalik eta modu errazenean erantzuten saiatu naiz: “Rajoy-ren erreformaren aurretik Gipuzkoako sektore hitzarmenak langileen baldintza minimoak ezartzen zituen. Enpresetan baldintza horiek baina hobeak lor zitezkeen antolatuz gero, baina enpresariak ezin zituen sektoreko baldintza minimo horiek baina okerragoak inposatu.”

“Lan erreformatik aurrera hori ez da horrela. Gipuzkoako sektoreko baldintzek minimoa izateari utzi diote. Hau da, enpresariak nahi dituen baldintzak ezar ditzake enpresa mailan, hori galeraziko duten langile antolatuak aurrean topatu ezean. Horregatik, gu langileak enpresaz enpresa antolatzen saiatzen ari gara.”

Baietz egin dit buruarekin, ulertu duela, baina jendeak batasuna lehenesten duela, eta, hortaz, ELAk ez duela itxura ona ematen. Hori halaxe da, dudarik gabe, jendeak batasuna lehenesten du gaietan sakondu gabe. Baina blogak gauzetan sakontzeko aukera ematen du.

Zergatik sortzen dira sektoreko hitzarmenak? Langileak enpresetan antolatuta egonda, gatazkak enpresa bakoitzean sortzen zituzten. Enpresari askok esaten zuten “aizu, nolabait antolatu behar dugu jaleo hau, gatazka enpresatik kanpo atera behar dugu” eta sektoreko hitzarmenak sortu zituzten. Negoziazioak mahai batean egiten hasi ziren sindikatu eta patronalen artean. Sektoreka antolatze honek, eta sindikatuei ongizate estatuarekin eman zitzaien paperak, sindikatuak enpresetatik aldendu zituen.

Orain lan erreforma hau onartu dute, pentsatzen dutelako enpresetan sindikatuak ez direla gai izango langileak antolatzeko eta borrokatzeko. Jokaldia ezin hobea da: sindikatuak enpresetatik atera sektoreko negoziazioak sortuz, eta sindikatuek enpresetan egoteko gaitasunik ez dutenean negoziazioa enpresetara itzuli. Ongi azaltzen du hau Joxe Elorrietak bideo honetan:

Orain hamar urte baino gehiago, ELA langileak enpresaz enpresa antolatzen saiatzen hasi zen (handi, ertain, zein txikitan) sektoreko negoziazioetan ere galtzen ari ginela egiaztatuta. Ahal zen enpresetan sektoreko baldintzak hobetzeari ekin zitzaion, lehentasuna edukiei emanez.

Rajoyk, eta patronalak, jarri digun erronka itzela da, oso oso zaila, baina guk, ELAn, erronka hori onartu egiten dugu. Gure ardura da langileen lan baldintzak enpresariaren esku uzten dituen lan erreforma honi aurre egiteko bide eraginkorrak eskaintzea, eta hori, gure ustez, langileak enpresaz enpresa antolatzetik dator. Esaten digute “baina hori oso enpresa gutxik egin dezakete”. Oraingoz bai, baina badira batzuk, eredugarriak, demostratzen dutenak antolatu eta borrokatuz gero emaitzak lor daitezkeela. Orain %1 da, bihar %2 eta etzi %3. Ez al da sindikatuaren oinarrizko lana langileak enpresaz enpresa antolatzea eta borrokari ekiteko erremintak eskaintzea? Ez al da hori sindikatua behetik gora antolatzea, iniziatiba eta ardura langileekin berekin partekatuz, goitik datorren salbaitzaile magikorik ez dagoela argi utziz?

Bai, gure erronka da inguruko enpresentzat eredugarri diren enpresa lan hitzarmenak lortzen dituen kolektiboak sortzea enpresaka. Gure erronka da ahal bezainbeste enpresetan, handi zein txiki, lan baldintzak mantendu edo hobetzeko indar nahikoa izango duten langile  antolatuak lortzea. Gure erronka da, azken batean, enpresariak berriro sektoreko hitzarmen bat eskatzera behartzea, gatazkak beren enpresetatik kanpora atera nahi dituztelako.

Askok esaten dute sindikalgintza berritu behar dela, modu berriak asmatu behar ditugula. Nik uste, ordea, sindikalismoak bere erroetara itzuli behar duela, hau da, langileak enpresaz enpresa antolatu eta afiliatu, beren lan baldintzak defendatzeko.