Tag Archives: sindikatua

Kooperatibak eta sindikatuak: helburua, arriskua eta erronka

IMG_8607_w-1024x683Argazkia Lanki-ren webgunetik hartua

Herenegun Lankik Atxabaltan antolatutako Autoeraketa Topaketetan izan nintzen. Topaketa biziki interesgarria, bai eduki zein formatuan. Joan Subirats-ek hitz egin zuen lehenik (hemen Argiako Estitxu Eizagirreren kronika eta Gorka Juliok Berria-n idatzi zuen artikulua).

Ondoren testigantza pertsonalez betea etorri zen bertso saio moduko mahai inguru bizi eta sentituaz gozatu ahal izan genuen Naroa Elortza orkestra zuzendari paregabearen erritmora. REASeko Carlos Askunze, Argiako Estitxu Eizagirre, Olatukoopeko Beñat Irasuegi eta Fagorreko Joxean Alustiza aritu ziren puntuka.

Ondoren zenbait eragileri hitz batzuk esateko eskatu zitzaigun. Niri sindikatu eta kooperatiben inguruan hitz egitea egokitu zitzaidan. Hemen dituzue hitzok:

Eskatu zait sindikatu eta kooperatibez hitz egitea (ez da lehen aldia). Niretzat gai oso interesgarria denak, beste batzuentzat morboa dauka, are gehiago, batzuk sindikatu eta kooperatibak kontrajarri egiten dituzte. Iruditzen zait zuhaitzak basoa ikusten galarazten dietelako egiten dutela hori, zeren eta  bai sindikatu zein kooperatibak langileek autoeratutako proiektuak dira. Eta ez soilik hori, Euskal Herriko lehen kooperatibak sindikatuenak ziren, Frankok beraiekin amaitu zuen arte, sindikatuak debekatuta.

Hortaz, eta labur esateko, kooperatiba eta sindikatuak helburu, arrisku eta erronka berak ditugu.

Helburua: ekonomia demokratikoa, gure bizitza eta ekonomia kapitalaren atzaparretatik erauzi. Hori indar-harreman kontua da, baina ez da zuri ala beltz den auzi bat, continuum bat baizik. Hau da, ekonomia demokratikoagoa egiten duen proiektu bakoitzak izugarrizko balioa dauka.

Badakigu zer zaila den proiektu bideragarri, baliagarri eta iraunkorrak eratu eta iraunaraztea. Indar guztiak xahutzen ditugu proiektuaren biziraupenean; are gehiago legeak aldatzen dituztenean zurekin akabatu asmoz (gure kasuan lan erreforma). Baldintza horietan izugarrizko arrakasta da zure komunitatearentzat hobekuntzak lortzen dituen proiektua martxan izatea, eta ez da gutxietsi behar: gure proiektua bizirik mantentzeko egunero egiten dugun lanak balio ikaragarria dauka.

Arriskua: sindikatua afiliatuentzat eta ingurukoentzat baliagarriak izatera mugatzea edo kooperatiba kooperatibistentzat eta ingurukoentzat baliagarria izatera mugatzea, sistema barruan. Oasi bat desertuan, babesgunea oihanean. Eta arriskua muturrera eramanda: sistemak sindikatua edo kooperatiba beretzako integratzea. Hortxe dago arriskua, bertan goxo gelditzean. Kapitalarekin dugun borrokan (indar-harremana) gure proiektua martxan izatera mugatzea.

Eta arrisku horrek marrazten digu Erronka: ekonomia demokratikoa bilatzen dugun proiektu autoeratuek, eta esan dut sindikatua ere proiektu autoeratua dela, kapitalaren aurrean indarra metatu, saretuz, geroz eta demokratikoagoa den sare ekonomikoa ehunduz, ekonomiaren zentrotik kapitala erauzi eta bertan bizitza iraunkorra ezartzeko. Horretan asmatzean dago gakoa.

Eta publizidadearekin amaitzeko: esperientzia baliagarria izaten ari da Urriak 24rako sindikatu eta eragile eraldatzaileak antolatzen ari garen Alternatiben Herria. Gonbidatuak zaudete antolakuntzan eta egunean bertan parte hartzera.

Zu ez zara mundu hobe baten alde lanean ari?

mundonuevo

Baditut hiru lagun. Bata ingenieroa, bestea Ezker Abertzalekoa eta hirugarrena komun garbitzailea, edo agure zaintzailea edo zabor biltzailea.

Ingenieroak ikusten nauen bakoitzean, “zer, konpondu duzu mundua?” galdetzen dit irribarrea ahoan duela. Liatuta nabilela esaten badiot, militante berriak detektatu eta antolatzen, “ni kalera botatzen banaute, militante bihurtuko naiz eta joango naiz enpresariari esplotatzaile deitzera” esaten dit ironikoki. Ez ditu sindikatuak gogoko eta umekerietan nabilela deritzo, ametsetan gehiago, mundu errealean baino gehiago.

Ezker Abertzalekoak barre egiten du ere ELAkoa naizela esaten diodanean. “Zer egiten duzu ELAn? Horiekin ez da eraldaketarik emango, horiek bere buruan baizik ez dute pentsatzen; sindikatu korporatiboa da, afiliatuen bila besterik ez dabilena. Hitz egin bai, kritikatu ere bai, baina ez dute ezer egiten”.

Komunak garbitzen, edo agureak zaintzen, edo zaborra biltzen dabilenari “zertan zabiltza?” galdetzen diodanean, “besteen kaka garbitzen” esaten dit, eta mirespen aurpegi batekin akaso, oso behetik begiratuko balu bezala, gehitzen du “zu bai ari zarela lanean mundu hobe baten alde…”.

Hiru lagunei, jende desberdinak beraiek, galdera berbera egingo nieke: mundu hobe baten alde lan egiteko monopolioa batek bakarrik al dauka? Eta lehen eta hiruagarren lagunei gehituko nieke: zu ez zara mundu hobe baten alde lanean ari?

Ah! Eta laugarren laguna ahaztu zait! Pertsona ona bera, maitagarria. Balore eta ideia hoberenen alde lanean beti, behar dutenei laguntzen, irribarrearekin ahoan. Ez daki zer den TTIP, ez daki zer den NDF edo zorraren sistema, ez dio garrantzirik ematen lan erreformari, ezta pentsio errefromari ere. Murrizketak ez zaizkio gaizki iruditzen, gehiegi daukagula eta gutxiagorekin moldatu behar dugula uste baitu, beste batzuk askoz okerrago daudelako. Elkartzen garenean esaten dit “Txiki beti haserre aurpegiarekin ateratzen da telebistan; sindikalistak beti kopetilun, beti borrokan, zarata egiten, gatazkan; nire ustez gatazkarekin ez da ezer konpontzen.” Gertatzen dena da, gatazkak azaleratu edo ez, beti daudela, baina berak beti bere gain hartzen ditu. Nahiago du tragatu, eztabaida bat edo giro txarra sortu baino. Ogi puska.

Azken galdera azken lagunarentzat: mundu hobea eraikitzerik badago gatazkarik gabe? Benetan?

Hitzak haizeak daramatza, baina ez beti

Langilea

Si no te presentas en la lista de ELA, te aumento el sueldo, le doy trabajo a tu mujer y a tu hijo, y traigo a tu familia de Senegal”. Halako eskaintza baten aurrean zer egin?

Guztiak gara demokratak. Inor ez da arrazista, baina… Enpresariek sortzen dute aberastasuna eta enplegua. Hemen lehergailuak soilik dira esplotatzen dutenak, mendi azpian, AHTa egiteko. Beste esplosioak, biolentoagoak, urrun gertatzen dira, baita esplotazioak ere.

Aberatsa, dotore jantzia, garbia, atsegina, hezia, barea, demokrazia zalea. Langilea, pobrea, zarpail jantzia, zikina, gaizki hezia, zikina eta biolentoa. Ai! Zein erraz ahantziak gorbatadunaren demasiak eta ankerkeriak! Baina kontaezinak dira halako gertakariak.

Nafarroako enpresa bat. Langile gehienak etorkinak. Baldintza penagarriak. CCOO eta UGTko ordezkariak. Langileak, kokoteraino, ELArekin aurkeztu nahi. Nahi eta ezin. Zerrendan sartzen direnak presio, mehatxu eta “opariekin” amore ematen dute. Baina Modou (izena asmatua) desberdina da. “Izena eman dizuten hauek atzera botako dira. Nik hitza ematen dizut, eta hitza ematen dudanean bete egiten dut.”

Halaxe izan zen, erori ziren berekin zerrendan zeuden beste asko, baina bera ez. Bera ez, hauteskunde bezperatan enpresako jabeak bere bulegora deitu zuen arte. Orduan eskaini zizkion intsentsua, urrea eta mirra. Orduan bota zion hasieran paratu dudan harribitxia.

Hiru egun falta ziren hauteskundeetarako. Ostiraletik astelehenera doan bidea. Normalean ziztu bizian pasatzen zaiguna. Normalean kalean pasatzen ditugunak. Baina zer luzeak egin ziren bat, bi, eta hirugarren eguna. Modou ez zen etxetik atera, herri txiki batekoa baitzen enpresa. Herri txiki batean bizi baitzen. Eta presioa jasangaitza, pertsona arrunt batentzat.

Asteleheneraino iraun zuen Unaik, telefonoa ondoan zuela, deitu gabe. “Ez naiz astuna izango”. Baina astelehenean, hauteskunde egunean, atzera bueltarik ez zegoenean, telefonoa hartu eta deitu egin zuen.

Hauteskundeak egin ziren. Modouren hitza ez zuen haizeak eraman: bozkatuena izan zen bere lankide esplotatuen artean.

Sindikatuak, kooperatibak eta ekonomia demokratikoa

can-vies

Argazkia http://www.instintografico.net webgunetik hartua

CAN ez genuen jakin defendatzen eta kapitala gure ondareaz jabetu zen. Can Vies ordea, auzotik auzorako sortua eta auzoan guztiz txertatua, gogor defendatu dute auzotarrek proiektua bizirik mantentzea lortuz.

Ez dakit kasualitatea den edo zer, baina justu hauteskunde gau ostean, justu azarorako erreferenduma prestatzen hasteko garaia zetorrenean, Bartzelonako CIUko alkateak erabaki zuen Can Vies desalojatzea. Ez dakit kasualitatea den edo zer, baina Sants-en amorruz egindako desalojo hau gertatzen ari zela eta auzotarrak duintasunez berau defendatzen zebiltzala, bertako bi aktore esanguratsu hemen ziren, Ivan Miró eta Hernan Cordoba.

Beraien esperientzia kontatzera etorri ziren Euskal Herrira, eta hainbat eragilek aukera probestu genuen beraiekin egoteko. Gu asteazken goizean elkartu ginen Ivan eta Hernanekin. Belengo estalpeko astoa eta idia bezala sentitu ginen beraiekin, etxean, lagun artean. Iritziak eta esperientziak trukatu genituen, elkar ulertzen genuen, antzeko hizkera, antzeko hausnarketak, norabide berean genituen gogoak.

Kapitala geure ondare eta biziaz jabetzen saiatzen ari denean, eta erasoa gelditzeko nahikoa indar ez dugun honetan, ekonomia beste balore batzuekin sortzen hasi behar dugula esan genion elkarri, ekonomia sozial eta solidariozko sare bat eratzen joan behar dugula, ekonomia demokratikoa enpresa barnean eta kanpoan eraikiz, elkar lanean gizarte eragile, sindikatu eta mugimendu kooperatiboak. Horretarako, frankismo aurreko sindikalismo kooperatibista eta mutualistaren memoria berreskuratu behar dugula, gure aiton-amonek eraiki zuten ekonomia sare solidarioaren memoria, gu ere ekonomia hura berreraikitzen has gaitezen.

Badugu harremana halako mugimendu kooperatiboekin, eta zailtasunak zailtasun, erronkak erronka, desadostasunak desadostasun, langile mugimenduak elkarrekin eraiki behar dugun ekonomia demokratikozko sarearen inguruan bat egiten dugu, eta borroka berean ikusten ditugu gure buruak.

Ez zait hori gertatu izan Arrasateko kooperatibetakoekin, salbuespenak salbuespen. Belengo palestinar bat sentitu izan naiz judutarren hormaren aurrean. Sindikatuen, sindikalgintzaren kontrako herra, ezin ikusia topatu izan dut. Eta ez soilik sindikalgintzaren kontrako jarrera, baita zerbitzu publikoen kontrakoa ere. Nire ustez asko esaten du horrek kooperatiba ereduaz.

Erronka latza bezain kitzikagarria dugu aurrean. Ekonomia sozial eta solidarioa saretzen joan behar dugu gizarte eragile, sindikatu eta kooperatiba eraldatzaileon artean langile klaseak dituen beharrei erantzuteko. Erasoen aurrean erresistentzian segi, bai, baina ekonomia demokratikoa eraikitzen hasteko urratsak emanez. Ivan Mirok Donostian esan zuen bezala: ez dugu ekonomiaren bazterretan gelditu nahi, ekonomia osoa komunitatearentzat berreskuratu nahi dugu. Belendik mundu osora.

Atzerri egunetik abegi egunera

Sormen agorra
ez da zigorra.
Aurrez idatzi altxorra,
horra bide zidorra

Landeia, 2011ko maiatza

Adela galdezka etorri zait gaur. Ekuatoriarra da, eta nahiz eta euskara ikasten ibili, badaude ulertzen ez dituen hitz asko, batez ere iparraldeko jendeari entzuten dizkionak. Eta halakoxe hitz batetaz galdezka hasi zait. “Frantsesez ari ziren batzuk entzun ditut abegi eguna gora eta abegi eguna behera. Zer da abegi?” Ziur ez nengoenez hiztegian begiratu behar izan dut. Abegi: harrera, acogida. “Non eta noiz ospatuko da egun hori? bertara joan nahiko nuke”. Hori ere ez nekien, eta hiztegian begiratu badut ere ezin izan diot erantzun.

Adelak gogor egin izan du lan, baldintza kaxkarretan ia beti, askotan zapaldu dute, baina duintasuna galtzeko zorian zenean zutitu eta aurre egin zion zapaltzaileari bere lankideekin batera. Mugitzen zebilen talde bat topatu zuen lanean, enpresaren gehiegikerien aurrean kito esan eta aurpegia emateko prest zegoena. Enpresan lanean hasi zenetik etorri zitzaion talde horretako ordezkaria babesa ematera. Bakarrik ez zegoela esan zion, langile talde majo bat zutela, eta nahi zuenean berekin kontaktuan jartzeko, edozein kezka, arazo edo beldur elkarrekin partekatzeko.

Hasieran ez zion kasu handirik egin, nahiz eta eskertu emandako harrera eta bere telefono zenbakia utzi izana. Berak lana egingo zuen bere herrira dirua bidali ahal izateko. Baina ordezkari hura noizean behin gerturatzen zitzaion, eta galdetzen zion zer moduz zihoan. Honela apurka-apurka konfiantza hartu zuen, eta bere kezka eta beharrak kontatzen hasi zitzaizkion.

Halako batean ordezkariak esan zion enpresak egiten zizkien irainei aurre egin behar ziotela, eta horretarako lankide guztiak batera aritu behar zirela. Adela horrela sartu zen talde hartan, eta langile ororen duintasuna babesteko mugimendu baten partaide bihurtu zen. Bera ez zen euskal abertzalea, baina justizia, elkartasuna, demokrazia eta askatasunaren aldeko bidea, konfiantza eta babesa eman zion ordezkariaren sindikatuarekin egin nahi zuen. Bertako partaide sentitzen zen. Bertako partaidea zen. Eta horrela ezagutu genuen elkar.

Euskal abertzale ez den jende asko dago gure sindikatuan. Gizartearen gehiengoaren nahi eta beharren araberako politiken aldarrikapenean bat egiten du, elite politiko eta ekonomikoen kontra. Kontuan izan pentsioen erreforma Espainiako legebiltzarreko %90ek babestuta onartu zela, nahiz eta gizartearen %72a kontra egon. Hori azaltzeko nahikoa da esatea Espainiako alderdiek bankuekin 144 milioi euroko zorra dutela. Elite politikoa aberats gutxi batzuen alde ari da gobernatzen, eta gizartetik geroz eta urrunago dago. Beste mundu bat posible dela sinisteak, eta beraren alde borrokatzeak batzen gaitu. Globalean pentsatu, lokalean ekin.

Baina zer da aberria? Sinismena? Sentimendua? Hizkuntza? Lurraldea? Horrela ikusita abertzale eta ez abertzaleen arteko banaketak urteak dira berdin jarraitzen duela. Batzuentzat aberria atzerria da, eta besteentzat atzerria aberri. Eta gainera, egun, aberri eguna baino azeri egunak ospatzen ditugu, abertzaleen artean zeinek nola hegemonia lortu.

Baina, zer da zuek aipatzen duzuen aberria?” galdetu izan dit Adelak. Aberria herritar oro bertako partaidetzat onartzen duen komunitatea da. Gaurko eta etorkizuneko herritar ororen eskubide eta betebeharrak segurtatzen dituen komunitatea. Produkzio, kultura eta kontsumo medioak herritarren esku eta herritarren beharrak asetzeko dituen komunitatea. Aberria da elkarrekin egiten dugun borrokaren bidez aldarrikatzen dugun gizarte justuago hori. “Aizu, ba, niri aberri hori gustatzen zait.”

Euskal Herriaren nortasuna plurala da, eta aberriaren oinarria arlo desberdinetan jar daiteke, izan euskara, lurraldea, sukaldaritza… Baina guretzat funtsezkoena gizarte justu, demokratiko eta burujabea da. Eta hori da gure abertzale izateko era; gizarte horren aldeko eguneroko borroka enpresa eta kalean, beste mugimendu sozialekin batera. Eta burujabetzaren bidean ez dugu aurrera egingo baldin eta euskal abertzale ez diren asko ez baditugu erakartzen.

Aurrera egin nahi badugu atzerri eguna abegi eguna bihurtzea baina ez dugu.

Zer gertatzen ari da negoziazio kolektiboan?

Gaur, bazkaltzen ari ginela, emazteak galdetu dit: “zer gertatzen ari da metalean LAB, CCOO eta UGT elkarrekin doazela eta ELA bakarrik?” Eta esan diot nire bururari, “nire txapak entzutera ohitua dagoen batek hau galdetzen badit, zer ez du galdetuko pertsona arrunt batek?”

Ahalik eta modu errazenean erantzuten saiatu naiz: “Rajoy-ren erreformaren aurretik Gipuzkoako sektore hitzarmenak langileen baldintza minimoak ezartzen zituen. Enpresetan baldintza horiek baina hobeak lor zitezkeen antolatuz gero, baina enpresariak ezin zituen sektoreko baldintza minimo horiek baina okerragoak inposatu.”

“Lan erreformatik aurrera hori ez da horrela. Gipuzkoako sektoreko baldintzek minimoa izateari utzi diote. Hau da, enpresariak nahi dituen baldintzak ezar ditzake enpresa mailan, hori galeraziko duten langile antolatuak aurrean topatu ezean. Horregatik, gu langileak enpresaz enpresa antolatzen saiatzen ari gara.”

Baietz egin dit buruarekin, ulertu duela, baina jendeak batasuna lehenesten duela, eta, hortaz, ELAk ez duela itxura ona ematen. Hori halaxe da, dudarik gabe, jendeak batasuna lehenesten du gaietan sakondu gabe. Baina blogak gauzetan sakontzeko aukera ematen du.

Zergatik sortzen dira sektoreko hitzarmenak? Langileak enpresetan antolatuta egonda, gatazkak enpresa bakoitzean sortzen zituzten. Enpresari askok esaten zuten “aizu, nolabait antolatu behar dugu jaleo hau, gatazka enpresatik kanpo atera behar dugu” eta sektoreko hitzarmenak sortu zituzten. Negoziazioak mahai batean egiten hasi ziren sindikatu eta patronalen artean. Sektoreka antolatze honek, eta sindikatuei ongizate estatuarekin eman zitzaien paperak, sindikatuak enpresetatik aldendu zituen.

Orain lan erreforma hau onartu dute, pentsatzen dutelako enpresetan sindikatuak ez direla gai izango langileak antolatzeko eta borrokatzeko. Jokaldia ezin hobea da: sindikatuak enpresetatik atera sektoreko negoziazioak sortuz, eta sindikatuek enpresetan egoteko gaitasunik ez dutenean negoziazioa enpresetara itzuli. Ongi azaltzen du hau Joxe Elorrietak bideo honetan:

Orain hamar urte baino gehiago, ELA langileak enpresaz enpresa antolatzen saiatzen hasi zen (handi, ertain, zein txikitan) sektoreko negoziazioetan ere galtzen ari ginela egiaztatuta. Ahal zen enpresetan sektoreko baldintzak hobetzeari ekin zitzaion, lehentasuna edukiei emanez.

Rajoyk, eta patronalak, jarri digun erronka itzela da, oso oso zaila, baina guk, ELAn, erronka hori onartu egiten dugu. Gure ardura da langileen lan baldintzak enpresariaren esku uzten dituen lan erreforma honi aurre egiteko bide eraginkorrak eskaintzea, eta hori, gure ustez, langileak enpresaz enpresa antolatzetik dator. Esaten digute “baina hori oso enpresa gutxik egin dezakete”. Oraingoz bai, baina badira batzuk, eredugarriak, demostratzen dutenak antolatu eta borrokatuz gero emaitzak lor daitezkeela. Orain %1 da, bihar %2 eta etzi %3. Ez al da sindikatuaren oinarrizko lana langileak enpresaz enpresa antolatzea eta borrokari ekiteko erremintak eskaintzea? Ez al da hori sindikatua behetik gora antolatzea, iniziatiba eta ardura langileekin berekin partekatuz, goitik datorren salbaitzaile magikorik ez dagoela argi utziz?

Bai, gure erronka da inguruko enpresentzat eredugarri diren enpresa lan hitzarmenak lortzen dituen kolektiboak sortzea enpresaka. Gure erronka da ahal bezainbeste enpresetan, handi zein txiki, lan baldintzak mantendu edo hobetzeko indar nahikoa izango duten langile  antolatuak lortzea. Gure erronka da, azken batean, enpresariak berriro sektoreko hitzarmen bat eskatzera behartzea, gatazkak beren enpresetatik kanpora atera nahi dituztelako.

Askok esaten dute sindikalgintza berritu behar dela, modu berriak asmatu behar ditugula. Nik uste, ordea, sindikalismoak bere erroetara itzuli behar duela, hau da, langileak enpresaz enpresa antolatu eta afiliatu, beren lan baldintzak defendatzeko.

Permachek ELAri luzatutako eskuaz

Ez dakit elkarlana eskaintzeko modurik egokiena bloga den. Harritu egiten nau ere izenburuan eta azken pasartean elkarlana eskainita, tartean idatzita azaltzen denak. Nik behintzat elkarlan eskaintza batean beste tonu bat erabiliko nuke, beste gauza batzuk esango nituzke. Izaera kontua izango da agian. Dena den, eta Permachen blogeko azken posta elkarlanerako lehen urrats bezala hartuta ere, pare bat gauza erantzun nahi nituzke.

1. Garrantzitsuena helburua finkatzea dela dio. Halaxe da, burujabetza prozesuan helburuak, urratsak eta egutegiak adostu behar dira burujabetzaren aldeko indar guztien artean. Lizarra-Garazi aipatzen du ere. Halaxe da. Baina, tamalez, ez gaude Lizarra-Garazin. Orain arte, nire ustez, EHBilduren helburu bakarra hauteskundeetako emaitzak izan dira: foru eta udal hauteskundeak, Madrileko hauteskundeak, EAEko hauteskunde autonomikoak, eta, orain, Nafarroako hauteskundeak.

2. Eraldaketa sozialerako borrokaz eta burujabetzarako borrokaz hitz egiten du ere, bi borroka desberdin balira bezala. Niretzako borroka bat eta bera da eraldaketa soziala eta burujabetza. Murrizketak eta politika neoliberalak Espainiak inposatzen dituen bezala, marko autonomikoa, ere, Espainiak inposatzen du. Murrizketak Espainiak inposatzen dituelako justifikatzen badira, berdin berdin justifikatu beharko genuke marko autonomikoa. Kontua ez da esatea burujabetza gabezia dela arazoa, baizik eta nola demontre lortuko dugun burujabetza hori.

Indar harreman kontua da. Ez digute ezer oparituko. Eta desobedientziaz hitz egiten denean esan nahi da jai egunetan EAEn dendak ez irekitzea burujabetzan urrats bat ematea dela. Lan erreforma enpresetan ez sartzea lortzea, burujabetzan urrats bat ematea dela. Euskal Herriko kontrabotere sindikatuek eragile sozialekin batera agenda propioa izatea burujabetzan urrats bat ematea dela.

Beraz, hemen burujabetzarantz urratsak emango ditugu politika ALTERNATIBOAK exijitu eta ezartzeko gai garen heinean. Zentzu horretan, Espainiatik inposatzen dituzten murrizketak ez aplikatzea burujabetzan  urrats bat da (Gipuzkoako Diputazioak 14. pagarekin egin duen gisan), eta fiskaltasunean benetako aldaketak exigitu eta egitea, ere, burujabetzan urrats bat gehiago da.

Zaila da. Ezinezkoa kontraboteretik soilik. Ezinezkoa, ere, instituzioetatik soilik. Geroz eta jende gehiago behar dugu kalean. Pedagogia asko dago egiteko. Helburuak finkatu behar dira. Urratsak adostu. Egutegiak ezarri. Baina hori ez da blog bidez lortzen. Hori soilik lortzen da hitz eginez, eta hitz eginez. Elkarlan eskaera benetakoa bada, badakizu ELA non dagoen, eta badakizu ere, horretarako prest dagoela.

2013: Fiare eta Euskoaren urtea

Urte amaieran pasioan genbiltzala ilargi bete laranja borobil bat ekialdetik irteten ikusi genuen. Ez zen eguzkia, baina ikuskizun eder horrek barnean klik txiki bat egin zidan, eta pentsatu nuen “ez ote gabiltza 2013 gaixoa gehiegi egurtzen ekaitz perfektu izango delakoan?”

2013ak langile klasearentzat ekarriko ditu opari onak ere. Niri behintzat pare bat datozkit burura:

  1. Hegoaldean: Fiare edozein bankuk eskaintzen dituen zerbitzuak eskaintzen hasiko da, maiatzean Banca Popolare Etica-rekin bat egin ondoren. Ordutik aurrera aukera berri bat izango dugu bizi dugun triskantza hau sortu eta elikatzen duten bankuen bezero behartuak izateari uzteko. Pitzadura bat gehiago kapitalismoan.
  2. Iparraldean: Eusko txanpon lokala sortuko da. Herri mugimenduak bertako ekonomia, ekologiko, sozial eta euskalduna sustatzeko abian jarri duen proiektu ezin interesgarriagoa; Europan ematen ari diren beste esperientzia askoren segida izan nahi duena. Bilbon ere badabiltza txanpon lokala sortzeko bidean. Beste pitzadura bat kapitalismoan.

Hauek bi esperientzia baizik ez dira, tankerako gehiago ere ari dira zabaltzen: kontsumo taldeak, denbora bankuak, ekonomia solidarioa, auzolana… Langile klasea ez dago geldirik. Erresistentzia lanean dabil, bai, gizarte babesaren kontra hartzen ari diren neurriak gelditu asmoz, baina baita eraikuntza lanean ere. Nahi dugun alternatiba eraikitzen/bizitzen joan modu xumean bada ere. Etorkizuna izango denaren haziak dira.

Sindikatuek eta herri mugimenduak aliantza alternatibo bat sortzeko lanetan gabiltza. Oraingoz zenbait greba eta manifestazio egin ditugu, baita aste beteko martxa ere; erresistentzia. Baina gizarte babeserako sistema desegiten ari diren honetan, urrats bat harago joan behar dugu elkartasun sare alternatiboa ehuntzen joateko. Alternatiba txikiak badabiltza sortzen, eta gehiago sortuko dira. Parte hartu nahi al dugu berauetan?

Garai interesgarria bizi dugu. Gogorra, zaila, bai, baina merezi duen guztia ez al da lortzen momentu zail eta gogorrak igarota? Benetan garrantzitsua den zerbait lortu al duzu inoiz esfortzurik gabe?

Ruperrek dioen bezala: “Kantu leunak nahi nituzke jarri, eguzkia lainopean denari”.

Gizarte eraldaketa jende normalarekin egiten da

Marxen eskuinean eseririk
urrezko aura zerutiarretik
pontifikatzen duten iraultzaileei

Lehenengo norberak bere burua eraldatu behar du, baina ez da nahikoa. Gizartea ere eraldatu behar da. Marxek esana: filosofoek orain arte mundua interpretatu besterik ez dute egin, kontua berau eraldatzea da. Baina jakina, bigarrena egiteko lehena ganoraz egin behar. Eraldaketak errealitatetik abiatu behar du, ez desiotik; bestela, kolpea latza da hartuko duguna. Eta errealitatea ongi interpretatzeko  gakoa jendearekin egotea da, iraultza jendeak egiten baitu, jende normalak. Jende normala da mundu hau eraldatuko duena.

Goizean, jaiki, eguna pasa, jan, edan eta komunera joaten den jendea, baratzan denbora pasa ordez Bar Achan pasatzen duena, zentro komertzialetan gustura baino gusturago ibiltzen dena.

50 metro koadroko pisuan zinemako pantaila duen jendea, Marx entzunda “Una noche en la opera” imajinatzen duena, alienazioa irakurri eta futbol ekipo bat ikusten duena, “me apolle en el carro y se aboyo” idazten dutenak.

Zure komuna, portala, bulegoa garbitzen duena, zure aita/ama, aitona/amona zaintzen dituena, zure etxea eraki duena, jaten eta janzten duzuna saltzen dizuna, Iberdrolara deitzean telefonoa hartzen dizuna.

Bai, jende hau da iraultza egingo duena, bizitzeko bere lan indarra saltzera kondenatua dagoena. Langile klasea. Superestruktura, plusbalia, materialismo dialektikoa baino, zer jan, zer jantzi, eta hilabete amaierara nola iritsi bezalako kezkak dituena. Horiekin egin behar da bidea, esplotazioa iritsiko delako  beldur guztiak uxatuko dituen mailara, saiatzearekin zer galdu egongo ez den mailara.

ELAk izango ditu gauza txar asko, nik ikusten ez ditudanak, baina badu gauza bat oso ona: egunero milaka langilekin harremanetan dago, ahalduntze prozesu etengabe batean. Zangoak barruraino sartuak errealitatean. Langileon mina, ezina, sumina, indar antolatu bilakatzen. Enpresaz enpresa. Handi, txiki, ertain. Saiatzen.

Abentura zirraragarri honetan murgildu nahi? Hemen duzu bidai-txartela…

Mugimendu sozialen auzolana

Fumar mata. Horixe jartzen du tabako paketeetan. Eta jendeak erretzen jarraitzen du. Esaten dute momentuan bertan osasunean kalterik nabaritzen ez delako izan daitekeela. Kaltea epe luzera sortzen ei da, eta jabetzen garenerako askotan beranduegi izaten da. Berbera gertatzen omen da wifiarekin, mobilekin, uhin magnetikoekin…
Ur berotan egosten den Igelaren ipuinak dioena da: igel bat ez da inoiz sartuko irakiten dagoen uretan, sartzen duzun momentuan erre egiten baita eta jauzi batez ihes egiten baitu. Ur epeletan sartuta ordea, eta ura apurka-apurka berotuz, igelak egosita amaituko du, geroz eta erlaxatuagoa baitago ur epeletan, ura 100 gradura iristen denerako salto egiteko gaitasuna galduta.
Galdetu ekologistei ea ez den egia hori. 60. hamarkadatik ari dira esaten planetak mugak dituela, desarrollismo itsuak hondamendira eramango gaituela, baina ezer gertatuko ez balitz bezala jarraitzen dugu. Petrolioa eta beste lehengaiak amaitzen ari dira, baina AHTarentzako piloitzarra etxe ondoan plantatuta aurkitu arte ez gara mugitzen.
Berbera esan dezakete feministek ere. Generoagatik ematen den edozein desberdintasunen aurrean, edo emakume bat erasotua den bakoitzean, pankarta atzean ez da nahi adina jende atzematen. Baina, hurrengoa zeu izan zaitezke! Modu berean xenofobiak gorantz egin arren, etorkinen kontrako neurri bat bestearen atzetik onartzen diren arren, kaleak ez dira betetzen. Hurrengoan zu izan zaitezke eta etorkina! Laguntza sozialak ere behera eta behera, eta mugimendu sozialetako jende prestuak ekintza ikusgarriak egin behar ditu argazkietan ateratzeko, ez baitute jende asko biltzea lortzen. Baina hurrengo baztertua zeu izan zaitezke eta! Zerrenda nahi adina luza daiteke  langabeekin, desjabetuekin, jazartuekin…
Sindikatuetan ere berbera gertatzen da askotan. Zaila da jendea mugiaraztea, eta askotan sindikatuak ezertarako balio ez duela pentsatzen du askok EREa berari egokitu arte.
Gehiengo sindikalak greba egin zuen 2009an esanez politikak aldatzen ez baziren murrizketak etorriko zirela, eta hala izan da: doikuntzak, murrizketak, lan erreformak, pentsio-sistemaren erreforma, Negoziazio Kolektiboaren erreforma…
Eta zer politika dira salatzen genituen horiek? Azken 30 urteetan aplikatzen ari diren erabakietaz ari ginen, neoliberalismoa deritzon horretaz. Erabakiak hartzen joan dira: merkatuak zabaldu, deslokalizazioak bultzatu, enpresa publikoak pribatizatu, behin behineko kontratuak sortu, ETTak martxan jarri, kapital eta enpresen errentei zergak barkatu, zerbitzu publikoak murriztu, eraikuntzaren burbuila elikatu… Erabakiak hartzen joan dira ekonomia guztia finantzen esku utzi arte.
Urak 100 ºC-ak lortu al ditu jada? Zenbatera gaude irakiten hasteko puntutik? Jauzia eman eta  lapikotik ateratzeko gai izango ote gara? Izango gara baldin eta jabetzen bagara ekologisten, feministen, langabeen, baztertuen, etorkinen, desjabetuen, langileen arazoek zuzenean ukitzen gaituztela. Ez dira besteen arazoak, nireak baizik. Ni gelditu naiteke urik gabe, gasik gabe, elektrizitaterik gabe. Ni izan naiteke indarkeria sexistaren hurrengo biktima. Ni izan naiteke hurrengo etorkina, ni hurrengo langabetua, ni hurrengo desjabetua, hurrengo baztertua. Zu eta ni oso hauskorrak gara.
Konturatzen bagara besteen arazo desberdin horiek nireak ere badirela; konturatzen bagara irtenbidea ez dagoela besteen esku, gu garela aldaketa eragin behar dugunak, orduan jabetuko gara borroka desberdinen arteko auzolana beste biderik ez dugula: borroka bakoitza bere baserriarekin, berea den horretan ekin eta ekin, besteek lan hori ezin baitute egin. Nork bere baserriak jori eta emankor mantentzeak egiten du herria bizi, eta baserrien arteko auzolanak emango digu indarra egiteko jauzi.