Tag Archives: Urkullu

Autogobernuaren lantaldea, biluzik

EinsteinZertarako ikasi behar dugu latina? Eta historia? Eta filosofia? “Hori da un rollo ez duela ezertarako balio”. Umeek eta nerabeek egiten dituzten ohiko galdera eta baieztapenak. Ume haiek, ordea, adinean aurrera egin dute, eta zenbait aginte postuetara iritsi dira. Eta dirudienez galdera horien atzean oinarri sendoak aurkitu dituzte ikasketak aldatzeko, eskola mailan zein unibertsitatean. Enpresen beharretara egokitzea da erronka, ikasketak amaitzean enplegua aurkitu ahal izateko.

Jakina, modu horretan, zientziek ospea eta arrakasta lortu duten bitartean letrak ordea  baztertuak izan dira; zertarako denbora alperrik galdu grezierazko testuak aztertzen? Gero eta teknokratagoak gara. Ideologia, politika, ekonomia… ez dira garai batean bezala mundua eraldatzeko tresnak, ondo kudeatu beharreko gaiak baizik. Mundu erreala dena da, eta berau ahalik eta hobekien eta modu eraginkorrenean kudeatzea da kontua, auzi guztiak teknikoak eta zientifikoki neurtu beharrekoak bailiran. Horregatik gutxiesten gaituzte baloreetaz, etikaz, bidegabekeriekin amaitzeaz, mundu hobea eraikitzeaz… hitz egiten dugunean. Idealista hutsak, errealitatetik kanpokoak, ameslariak… omen gara. Mundu mugatu eta zikin honetan nork bere ardura hartu eta erabakietan “ez bustitzeko” aitzakiak omen, guk esaten ditugunak.

Bada, momentu batez, sinistuko dut hori hala dela, auzi guztiak teknikoak direla, eta zientifikoki neurtuko dut Autogobernuaren lantaldeak  ia 4 urte hauetan egin duen lana. Hau da, bere garaian fiskikan ikasi nuena behingoz erabili egingo dut, eta hala demostratuko dut ez nuela hura alperrik ikasi.

Lanaren formula honokoa da:

W = F x d
(Lana=Indarra x distantzia)

Ez dut ukatuko lantaldean ibili den jendeak indarra erabili duela; Eusko Jaurlaritzak eta Legebiltzarrak indar handia jarri dutela lantalde hau emankorra izan dadin. Baina distantzia neurtzean dator arazoa: 2014tik hona mugitu garen diztantzia, optimista jarrita, zero da. Are, Espainiako gobernuak, PSOEren laguntzaz, 155. artikulua aplikatu duen honetan, autogobernu lantaldea larru gorritan gelditu da, guztiz biluzik. Zertan gabiltza txori eta loreez eztabaidan, autonomien Estatua bera desagertu denean?

Ikuspegi teknokratiko batetik, beraz, Autogobernuaren lantaldearen eraginkortasuna hutsaren hurrengoa da.

Baina, aizue, zer gertatzen da lan hori politikoki neurtzen badugu? Hau da, autogobernuan aurreratu duguna neurtu ordez, EAJk urte hauetan aurreratu duena neurtzen badugu? Ño! Orduan bai! Orduan formulak lantaldean lan handia egin dela frogatua gelditzen da.

Guztia teknikoa dela sinestarazten diguten bitartean, ez ote digute politikoki gol bat bestearen atzetik sartzen? Indar handia jarri, bai, baina lana, norentzat?

Estatu konfederala ala akordioa

IbarretxeMaragall

Guztiok bizi nahi dugu lasai, besteekin ongi konponduz, liskarrik gabe, elkar errespetatuz. Elkarrizketa, adostasuna, akordioa, bakea, aldebikotasuna… nik ere nahi nituzke. Nork ez?

Baina jendea gosez hiltzen da, armaz, erraz senda daitezkeen gaixotasunez. Jendea kalean bizi da, mehatxupean, beldurrez, ihes egitera behartua dago. Jendea ez da hilabete amaierara iristen, esklabo da, beste batzuentzat lan egitera behartua dago miseria baten truke, askotan ezeren truke. Hilabeteko kontratuak, egun batekoak, bi ordukoak. Eskubide bat bestearen atzetik urratzen da. Oinarrizko eskubideak, sozialak, zibilak, politikoak. Desberdintasunak handitzen ari dira, demokratzia pobretzen.

Basoa erdi betea edo erdi hutsik ikus daiteke. Batzuetan alde onei erreparatzen diegu, besteetan txarra paratzen zaigu mutur aurrean. Dena den, berdin jarraitzea erabakitzen dugu, bakearen izenean, bizitza gehiago ez konplikatzearren. Hobe gauzak bere horretan uztea, izan ere, zailtasunetan eta liskarretan sartuta ere, zer lortuko dugu? Erdi ongi edo erdi gaizki egonda ere, hobe lasai, ezaguna zaigun egoera batean; zertarako sartu nola amaituko diren ezin asma dezakegun abentura utopikoetan?

Esango nuke gehienak hor kokatzen garela; arruntena dela gure ezin egonak eta hausturak barnean gorde eta egunerokoarekin jarraitzea iskanbilarik ez sortzearren. Zenbaitetan, ordea, zerbait gertatzen zaigu, aktibatu egiten gara ez dakigu nola, eta bapatean espero ez genuen borroka batean aurkitzen gara, korronte ezezagun batek bultzatuta. Katalunia da adibide bat.

Euskal Herrian, ordea, ez gaude puntu horretan. Aukera egon liteke, dena den, inflexio puntu batean sartzeko, Kataluniak eraginda. Kontua da batzuek inflexio puntu horri heldu nahi diotela kosta ala kosta eta beste batzuk, aldiz, ahalak eta bi egiten ari direla aukera hori uxatzeko.

Arre ala so honetan etorri da Urkullu Lehendakariaren Estatu konfederalaren proposamena. Aldebikotasuna eta akordioa Espainiarekin, Estatu konfederala ortzimugan. Eta Egibarrek argitu digu zer den Estatu konfederala: Europar Batasuna da adibide bat.

Gadera da: Ibarretxek 2004ean proposatu zuena ez al zen gauza bera? Eusko legebiltzarrak gehiengo osoz onartu zuen erabakitze eskubidea jasotzen zuen Estatutu berria, eta Kongresuan ez zioten eztabaidarako ere atea zabaldu. Estatuan nazio politiko bakarra dago, eta berak soilik du erabakitzeko eskubidea. Garaian esaten zen Estatutu berriak ez zuela kontsentsu nahikorik lortu EAEn, PSEren adostasunarekin etorri balitz desberdina zitekeela; Kataluniara begiratzeko, haiek ari zirela Estatutu proposamena ongi josten.

Halaxe zen, 2005ean Kataluniako parlamentuan %89ko babesa jaso zuen tripartitoaren estatutu proposamenak. Kataluniako PP bakarrik azaldu zen kontra. Zapaterok esana zuen Kataluniak onartzen zuen estatutua bere horretan onartuko zuela. Baina ez. Madrilen ezinezkoa zen estatutu hori zetorren moduan onartzea (Katalunia nazioa da zioen estatutuak) eta Artur Masek Zapaterorekin akordioa lortu zuen Katalanek onartutako estatutua desitxuratuz (nazio hitza sinboliko bihurtzen zuen) sekretupean egindako bilera batean.

Estatutu desitxuratu hura 2006an onartu zen Kongresuan gehiengo osoz, eta ondoren Katalunian erreferendumean herritarrek baietza eman zioten, parte hartze eskasarekin eta atsekabe puntu batekin.

Ulertu nahi dut hau dela estatutu berriaren bidea elkarrizketa, aldebikotasuna, akordioa eta legea (Konstituzioa) errespetatuz egitea. Ez? Hau da, estatutu berritik nazio hitza eta erabakitze eskubidea kendu behar da Kongresuak gehiengoz onartu eta aurrera egin dezan. Berdin du Katalunian, zein Euskadin, zer kontsentsu lortzen duen.

Gauzak horrela eta konstituzioa errespetatuz, Kongresuko oniritziarekin eta Kataluniarrek erreferendumean emandako baietzarekin estatutu horrek aurrera egin beharko luke, ezta? Bada ez. PPk Auzitegi Kontsituzionalera jo zuen estatutu horren aurka, eta Konstituzionalak, bide legal guztiak egin zituen estatutu desitxuratu hura are gehiago desitxuratu zuen 2010ean artikulu batzuk antikonstituzionalak zirela ebatziz eta baliorik gabe utziz. Hortik dator, hein handi batean, gaur egun Katalunian bizi dena.

Beraz, ikusi dugu Espainian aldebikotasunak, elkarrizketak, akordioak eta bidea konstituzioak markatzen duen moduan egiteak nora daraman. Ezinezkoa da erabakitze eskubidea jasotzen duen estatutu bat aurrera ateratzea bide horretatik. Ibarretxeren saiakerak erakutsi zuen. Kataluniak egin zuen bideak are gehiago. Espainia ez da Britainia Handia. Espainia ez da Kanada. Nahi genuke, baina ez da, azken hamarkadak ezin argiago erakutsi digun moduan (aurretik konbentzituta ez baginen!).

Hortaz, Espainian Estatu konfederala aldebikotasunez eta adostasunez lortzea oximoron bat da, zirkuluaren koadratura. Bata ala bestea, ezin dira biak elkarrekin eman. Kontu da proposamen hori eginda zer bilatzen duen Urkulluk: aldebikotasuna eta adostasuna Madrilekin, gauzek bere horretan jarrai dezaten, ala Estatu konfederala, Kataluniak bultzatuta, hemen aldaketa prozesu batean abia gaitezen.

Esango nuke Lehendakariak berak erabili zuen esaldiak argitzen duela kontua, “en el horizonte de un estado federal” esan baitzuen. Ortzimuga ezin da inoiz harrapatu, gerturatu ahala ihes egiten du.

Zu ere beldurtuta, zerga erreformaren eztabaidarekin?

jabierlarranaga

Beldurraren mendea bizi dugu Mendebaldean. Alarmak, bideokamarak, seguratak nonahi. Harresiak, alanbradak, ejertzitoa. Beldurra daukaguna galtzeari, beldurra ez duguna lortzeari, aldaketari, ezezagunari, bizilagunari… Ni ere beldurtuta nago.

Lehen sintomak otsailaren 28ko El Correoren azala ikustean sentitu nituen. “Urkullu alaba a los empresarios que “siguen aquí, incluso con mayor presión fiscal”“.

Hasteko, Urkullu ez al zen guztion lehendakaria? Enpresariek soilik eman al zioten bozka? Gogoratzen al da inoiz langileetaz lehendakari jauna?

presiofiskalaJarraitzeko, ez al genuen EAEn Europako presio fiskal txikienetakoa? Europako batez besteko presio fiskala %39 ingurukoa da; EAEkoa %32 ingurukoa (EHko fiskalitateari buruzko txotena hemen).

Izan daiteke, Urkullu Espainiara begira egotea, Europara begira egon ordez. Berdin dio, hara zer esan zuen Ignacio Zubiri EHUko katedradunak orain bi urte antolatu genuen Euskal Herriko zerga sistemari buruzko mintegian (mintegi horretako informazio hemen): “Si miramos la evolución histórica veremos que siempre el Impuesto de Sociedades vasco ha recaudado bastante menos que en el Estado. Dejando al margen los años de crisis, la realidad es que sistemáticamente los empresarios vascos han tenido unos impuestos 30% más bajos que los del resto de España. No hay más que mirar las normativas vascas: son realmente un catálogo de beneficios fiscales. Si alguien un día quiere hacer un catálogo de cómo dar dinero a las empresas no tiene más que mirar la normativa del Impuesto de Sociedades vasco los últimos años: incentivos, bonificaciones, vacaciones fiscales…

ignaciozubiriimpuestosociedadesLehen susto hura pasa egin zitzaidan; denborak dena sendatzen du. Baina gaurko Berria zabaltzeak eman didan sustoak post hau idazten jarri nau:

Jabier Larrañaga (Gipuzkoako Ogasun diputatua): «Zerga erreforma lan tekniko bat da; hortik kanpo atera da eztabaida, tamalez»

Barkatu, baina ezin da zerga erreformaz eztabaidatu? Lan tekniko hutsa da? Zein teknikori dagokio zerga erreformaren eztabaida, diseinua? Lehen aipatu dudan Ignacio Zubiri balekoa da? Edo ADEGIk erabakitzen duen teknikoek egin beharreko zerbait al da?

Are gehiago, horretaz ezin bada eztabaidatu, zertaz eztabaida dezakegu? Zertarako egiten dira hauteskundeak? Zertarako zaudete politikariak? Zertarako alderdi politikoak? Ez al da hobe tekniko onak aukeratzea, eta kito? Hau izua!

Izenburua bezain beldurgarria egin zait azken galderari Jabierrek eman dion erantzuna: “ELAren arabera, Europaren batez besteko presio fiskala aplikatuz gero, EAEn 900 milioi gehiago bilduko lirateke. Ados?
Ez dut uste egia denik (…) Tituluetatik harago joan behar da, xehetasunean sartu, eta eztabaida hor eduki. Gu ez gaude Europa iparraldeko ongizatearen mailatik urrun.

Ez dut uste egia denik…” ELAk datuak Eurostat, Eustat, Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernutik hartu ditu. Akaso ez dira egiazkoak (hemen EHko Sozietate Zergari buruzko txostena)

sozietatezerga

gaztelangabeziaXehetasunetan sartu, eta eztabaida hor eduki”. Orduan, eztabaidatu dezakegu gaiaz? Gu desiatzen gara.

Gu ez gaude Europako iparraldeko ongizatearen mailatik urrun”. Gazte batek hori irakurtzen badu, edo gazteren baten gurasoak, ni baino gehiago ikaratuko da. EAEko gazte langabezia tasa: %43,1. Norvegiakoa: %10,8.

Urkullu eta Larrañagaren esaldietatik ez dakit zerk ikaratzen nauen gehiago: esaldiok iradokitzen duten agintarien mailak, edo agintariok esaldi horiekin herritarrez duten irudiaz iradokitzen dutena. Beldurraren mendean murgilduta gaude bete betean Mendebaldean.

Kontu handiz ibiltzeko garaiak

dantzaleku

Saiatuko naiz kontua ongi azaltzen. Ez da erraza. Oso onak dira. Zaila da kontatu nahi dudana zuri helarazteko modua aurkitzea, badakit, dantzalekuan ondokoarekin hitz egitea bezain zaila. Musika pintxatzen duen DJ-a, gainera, beraiena da: musika erraza, itsaskorra, bolumena topera, eta jende guztia dantzan. Begirada batekin, keinu batekin ulertuko bagina, ederra litzateke, baina ez da kasua: hitzak behar ditut. Garrasika has ninteke, baina orduan jende gutxiagorengana helduko nintzateke. Oihuka xehetasunak galtzen dira, eta esan nahi dudanak fintasuna eskatzen du. Esfortzua egingo dut, dena den, egin nahi dutena oso larria delako. Esango didazu amaitzen duzunean merezi izan duen edo ez.

Enpresa kultura berriaz hitz egiten dute; langileen parte hartzeaz; proiektu amankomunetaz. Nork ez du enpresa kultura berria nahi! Nork ez du langileen partaidetza sustatu nahi! Nork ez du proiektu amankomun batean parte hartu nahi! Eta ezagutzaren ekonomiaz, ekintzailetzaz, teknologiaz, lehiakortasunaz, berrikuntzaz, aldaketa etengabeaz. Eta sindikatuak traba direla. Noiz ez dira traba izan?

Sindikatuek, sortu zirenetik, gogorarazten diote kapitalari, “aizu, gu pertsonak gara, gu ez gara erreminta hutsa, ez gara makina bat; guk duintasuna dugu, eta kolektiboki antolatzeko gaitasuna, zure itsukeriari mugak jartzeko, gizatasuna mozkinen gainetik ezartzeko”. Enpresa medio bat da, bizitza helburu.

Hortaz, gure buruari egin behar diogun beste galdera da: zeinentzat da traba sindikatua? Zeinentzat da kaltegarria langileak kolektiboki antolatzea? Zeinentzat mesedegarria? Hau esaten dut hainbat enpresetan kultura berria ezartzeko, langileak behartzen dituztelako sindikatuei uko egitera; ukatu egiten zaie kolektiboki antolatzeko aukera.  Eta badakizu horrek zer esan nahi duen, ikastolako patioaz oroitu: baloiaren jabeak erabakitzen du penaltia izan den ala ez, gola izan den ala ez; burua makurtu beste erremediorik ez duzu jolasten jarraitu nahi izanez gero.

Beraz, enpresa kultura berri bat bai, langileen partaidetza bai, eta proiektu amankomunak bai, baina bermatuz, beti, langileak sindikatuetan kolektiboki antolatzeko aukera. Bestela, proposamenak, ustel usaina izan dezake.

Bada beste klabe garrantzitsu bat, esaten diren hitzak, politak eta ederrak, benetazkoak diren edo beste intentzio maltzurrago batzuk ezkutatzen dituzten jakiteko. Kontuan izan, langileen lan- eta bizi-baldintzak, beti, beti, langile mugimendu antolatuaren indarrak hobetu dituela. Sindikatuek, berek, kooperatibak zituzten bere garaian, indartsu zirenean. Orduan patronalak ez zuen hitz egiten langileen partaidetzaz, kultura berriaz, proiektu amankomunetaz. Orduan, Francok, agintea armaz hartu zuenean, sindikatuak debekatu eta kooperatibak itxi zituen, patronalak negozioa egiten jarraitu zuen bitartean.

Oraingoan, geure buruari egin behar diogun galdera da: proposamena nork eta noiz egiten du?. Patronalak egiten badu, langile mugimendua oso ahuduta dagoenean… zeren bila dabil benetan? Hori gutxi ez eta Eusko Jaurlaritzak berak bat egiten du proposamen pozoindun honekin, jabetu gabe (edo jabetuta) langileentzat ekar dezakeen arriskua. Kontu handiz ibiltzeko garaiak dira, oso indartsu daude eta!

Baina ez da hori guztia. Gainera Urkulluk esaten digu erralitatetik kanpo gaudela! Diot nik, Adegik Arantxa Tapia hezi duen bezala, Tapiak Urkulluri ere pasako ziola management berriko liburu sorta ederra. Guru guztiek diote enpresek aurrera egin dezaten, langileok dugun guztia bertan eman dezagun, ez diogula gure ametsei uko egin behar, kontrakoa, gure ametsak betetzeko jardun behar dugula buru-belarri lanean, gure gaitasun guztiak zukutuz, halaxe etorriko omen da benetako berrikuntza. Horixe bera egiten saiatzen gara gu sindikatuan, eta Urkullu ere horretan zebilela uste genuen. Baina ez, errealitatetik kanpo omen gaude. Ezin dugu amestu eta eraikitzen saiatu bizitza ekonomiaren zentruan jarriko duen eredu bat; langileak pertsona duin gisa tratatuko dituena, gizon eta emakumeak berdintasunean biziko diren bidezko mundu iraunkor bat helburu. Imajina dezaket Urkullu, aurreko mende amaieran Steve Jobs-i esanez “ordenagailua, telefonoa, eta argazki/bideo kamera poltsikoan eramango dugula hemendik urte batzuetara?” Edo Artur Masi esanez, Zapatorerokin estatutua ezkutuan cepillatzen ari zenean, “2017an independentzia lortzear izango zaretela?” Edo Uxue Barkosi berari ETBko aurkezle lanetan zebilenean, “Nafarroako lehendakari izango zarela?” Zatozte errealitatera!

Kontua da garrantzitsuena borondatea dela gauzak aldatzeko orduan, erabakimena. Ez da nahikoa, badakit, baina ezinbestekoa bai. Esan dezakegu bi taldetan bereiz ditzakegula gizarte eta eragileak: gauzak beste era batera egin daitezkeela sinisten dugunak, eta gauzak ezin aldatu direnez dagoena onartzera behartutak gaudela uste dutenak (edo interes ezkutu batzuk tarteko hori diotenak). Badira langile mugimendua aliatutzat duten kooperatiba eta ekintzaileak, langile klase kontzientziatik, lan eta ekintza kolektiboaz kapitalismoa gainditu nahi dutenak, ekonomia sozial eraldatzailearen eta solidarioaren inguruan adibidez. Eta badira ekintzaile eta kooperatibak, sindikatu eraldatzaileak etsaitzat jotzen dituztenak, patronalaren kontzientzia dutenak, eta sistema kapitalistan, bertan, lehiakorrak izatea (ez da gutxi) beste helbururik ez dutenak.

Guk, nola ez, lehen ereduarekin egiten dugu bat, eta dugun erronka elkarlan hori lantzen joatea da. Iazko Alternatiben Herrian hortan saiatu ginen. Jaurlaritza bigarren taldean kokatu da. Patronalaren enpresa berriaren diskurtso tranpatia bere egin du, eta bide horretan traba egiten dien sindikatuak desagerrarazi nahi ditu. Hortxe kokatu behar da uztailaren 22an “Elkarrizketa sozialeko” mahaian sinatu zuten akordioa. Diote lan erreformaren aurka daudela. Negoziazio Kolektiboa blokeatua dago patronalak ez dituelako sinatu nahi lan erreforma mugatzen saiatzen diren klausulak dituzten hitzarmenak. Hori konpontzeko erabaki dute gutxiengoan sinatzen diren hitzarmenak, erreforma mugatzeko klausula gabekoak, hau da, lan erreforma onartzen dutenak, sustatzea, langileek hauteskundeetan aukeratu dutena mespretxatuz. Hau da, gutxieneko arau demokratikoak urratzeaz gai, aurka omen dauden lan erreforma zabalduko dute Euskal Autonomi Eskidegoan.

Ez dakit jabetu diren sinatu dutenaren larritasunaz. Badirudi ezetz, hemen ezer gertatuko ez balitz bezala dabiltza guztiak. Baina kontua oso, oso larria da. Honi gehitzen badiogu enpresetan patronalaren ikuspuntuko “kultura berria” ezartzeko lana egingo dutela buru belarri, oso kontuz ibiltzeko garaiak dira. Garai larriak benetan.

Ez dakit langileok bizi dugun arriskua ongi azaltzen lortu dudan. Saiakera, behintzat, egin behar nuen. Esango didazu lortu dudan…

Prekariatua: biolentzia, errealitatea eta etorkizuna

PrekarietateariSTOP

Oso biolentoak egiten zaizkit Teleberriak. Garai batean ez nuen sentsazio hori, gustura ikusten nituen. Egun saiatu izan naiz ikusten noizbait, baina agertzen diren albisteak, eskaintzen dituzten irudi gordinak oso gogorrak egiten zaizkit. Umeei ez diegu ikusten uzten. Teleberri hauek garai batean emango balira bi erronbo izango lituzkete.

Egunkarietako azaletan eta barneko orrialdeetan ere irudi gordin asko topatu izan ditut. Umetxo bat hilik hondartzako itsas ertzean, buru beltz ugari itsaso zabalean ezin igeri egin, gainezka doazen paterak, harresietan pilatuta Europara etorri nahi duen jende saldoa, kaputxadunak labanarekin laranjaz kantzitakoen zintzurrak mozten, bonbardaketak, bonbardaketa ondorengo irudi pornografikoak…

Irudi biolentoak, errealitate biolento baten isla. Zer esan Pariseko atentatuak hain gertu izanda gainera.

Zenbat jende gelditu da etxe gabe, zenbat jende negu gorrian argia ezin piztu eta etxea ezin berotu, zenbat jende elikadura bankuetara zer jan bilatzen, zenbat langabe inolako diru laguntzarik gabe, zenbat jende bere enplegua defendatu nahi eta ezin, zenbat jende edozein baldintzetan eskaintzen zaion edozein aukera onartu beharrean, azpikontratazioak, prekarietatea, enplegu izkutua, esplotazioa, lanean hildakoak, estresa, suizidioak… Ongi etorri XXI. lan-harremanen eredu berrira.

UrkulluSeEncaraSindicalistas1Oso biolentoa egiten zait ere Arantza Tapiak Adegiren lan-harremanen eredu berria goraipatzen ikustea. Zein da hain modu atsegingarrian Adegik saltzen duen lan-harremanen eredu berri hori, oraintxe aurkeztu dudana ez bada? Guztiona den gobernu bateko kideak ez al du nolabaiteko oreka erakutsi behar?

Urkullu sosegatua oldartu egin zitzaien pankarta baten atzean zeuden sindikalistei. Desoreka agerikoa da. Toña kontseilariak bi sindikatu ilegalizatu nahi z(d)ituen Confebask-eko burua den Larrañagari deitzen dio elkartasuna adierazteko (ilegalizazio asmoarena publiko egin zenean kontseilari bakar batek ez zuen deitu sindikatura, nik dakidala). Desorekak gailurra jo du.

Toñari biolentoa iruditu zaio ELAk kartel batean zortzi pertsonaia publikoren argazkia paratzea. Egunkari eta telebistetan gau eta egun azaltzen diren 8 pertsonaia publikoen argazkia kartel batean jartzea biolentoa omen da. Larrañagak esan du ELA errealitatetik kanpo dagoela. Eta hala da.

Dudarik gabe, Toña eta Larrañagak saldu nahi diguten errealitatetik kanpo dago ELA (besteak beste ELArik gabeko errealitate bat nahi luketelako). Saldu nahi diguten errealitatean ekonomia errekuperatu da, enplegua gora ari da, enpresariek enplegua sortzen dute, enpresariek kontratu finkoak egin eta soldatak igo nahi dituzte baina ezin dute, enpresariei zergak barkatu behar zaizkie enplegua sor dezaten, enpresariak eredugarriak dira, gure seme-alabek etorkizunean izan behar dutenaren irudi.

Langileak, ordea, alferrak dira, beren interes propioa baino ez dute bilatzen, langabe eta prekarioen egoeraren erantzuleak langabetuak eta prekarioak beraiek dira, lan istripuetan hildakoen errua arriskua mesprezatu duen langile berarena da, ahal dugunaren bizimoduaren gainetik bizi izan gara eta orain gerrikoa estutzea egokitzen zaio langileriari.

Beti esan ohi dut ELAn gauza dezente egingo ditugula gaizki, baina baditugula bi gauza bereziak egiten gaituztenak: bata da errealitatea, behekoa, lantegietakoa, langileena, eguneroko bizitzakoa, beste edozein erakundek baina hobe ezagutzen dugula, Euskal Herriko txoko ia guztietan baititugu langileak. Egunero lan munduan gertatzen dena jasotzeko gu baina antena gehiago izango duenik ez da izango seguruenik. Beraz, gure arazoa ez da errealitatetik kanpo egotea, errealitatean guztiz txertatua egotea baizik. Jakina, langileen errealitatean, ez goiko eliteen errealitate fin esklusiboan.

Eta bigarrena da libreak garela errealitateaz dakiguna askatasun osoz salatzeko, dugun autonomia ekonomikoagatik. Ez gaude hipotekatuak, eta ikusten duguna salatzeko askatasun osoa dugu, eta horixe egin dugu kartel honekin.

Ez dugu ezer berririk, ezer larririk egin. Komunikabideek egiten duten gauza bera besterik ez: pertsona publiko hauen argazkiak erabili, egiten dutena azaltzeko. Desberdintasuna da komunikabideetan irudi hauek arrakastarekin lotzen dituztela, ongizatearekin, garapenarekin, hazkundearekin… Eta guk irudiaren ifrentzua eskaini dugu. Arrakasta hori, irabazi horiek lortu dituzte, langileen lan-baldintzak estutzen, okertzen, langileak esplotazio egoeretara behartzen, prekarietatea orokortzen. Hori da biolentoa egin zaiena nire ustez, beraientzat eredugarri diren pertsona horien irudiak zabaltzen ari den miseriarekin lotzea.

Badakite hori hala dela, beraien irabaziak langileen baldintzak okertuz lor ditzaketela soilik. Hau da, langileen lan-badintzak sakrifikatu behar direla enpresen leihakortasuna handitzeko. Baina, diotenez, hori ez da enpresari hauen errua, hori hala da sistemak hala eskatzen duelako, eta hori bete beste erremediorik ez dago. Ezin dira gauzak aldatu, onartu besterik ezin da egin. Prekarietatea egungo errealitatea da, ez enpresari hauek hala nahi dutelako, gauzak horrela direlako baizik.

Beraz, beraien kontakizunean enpresariek enpresak zabaldu eta enplegua sortzen dute, eta sindikatuek enplegua deuseztu eta enpresak itxi. Prekarietatea alda ezin daitekeen errealitateak ekarri du, eta langabezia lan egin nahi ez dutenen kontua da. Desoreka ikaragarria da.

Guk sinisten dugu gauzak alda daitezkeela. Sinistu ez, badakigu gauzak alda daitezkeela. Historia guztia dugu lekuko. Demokrazian, giza eskubideetan, pertsonen bizitzan eman diren hobekuntza guztiak langileen borrokak ekarri ditu. Bere garaian borroka horrek lortu zuen kapitalari mugak jartzea, eta orain ere posible da. Prekarietatea ez da onartu behar dugun fatalitate bat. Prekariatua antolatuz eta borrokatuz gauzak alda daitezke. Zaila da, erronka latza, bai, baina egingarria. Eta hori langile identitatea indartzetik dator. Identitate kolektiboak beldurrak uxatzen laguntzen du. Beldurtuta gauzkatenen argazkiak kartelean jartzeak, beraien ardura azaleratzen du, indarra ematen digu esateko: nahiz eta zuek guri hori saltzen saiatu, hauek ez dira gure eredua. Gure eredua dira egunero bizitza aurrera atera ahal izateko gogor lanean dabiltzanak. Bizirauteko edozer baldintzatako lana onartzea beste erremediorik ez dutenak. Burua altxata, duintasunez, beraien egoera aldatzeko zutitu eta borrokan dabiltzanak. Horiek dira gure eredua. Eta horiek ekarriko dute, gure seme-alabentzat amesten dugun etorkizun hobea.

Ezinezko aldebikotasuna

UrkulluEskoziarra

8. EGBn gure heldutasunak goia jo zuela zirudien. Denetaz genekien, lezio ederrak ematen genizkien txiki zein nagusiei. Ikastolako handienak izanda, irakasleak kenduta, gandorra tente ibiltzen ginen. Orain, batxilergokoak ikusten ditudanean, unibertsitateko ikasleak entzuten ditudanean, umetxoak iruditzen zaizkit, gurasokeriaz begiratzen ditut: “Ai! Bizitzak erakutsiko dizuena…” Denbora ez da alferrik pasatzen.

Badago joera bat, ez dakit naturala den, baina ohikoa bai, ameskeriatik errealismora, idealismotik pragmatismora, utopismotik epe laburreko interesak bilatzera, infantilismo deitu izan zaionetik heldutasuna esan zaionera: “Ezinezkoen alde ez ezazue borrokatu, ni ere hala ibili nintzen, baina esperientziak erakutsi dit pragmatikoa izaten”. Gerora entzun dut hori teorizatua dagoela, Poder Adulto deitzen zaio, Endikak azaldu zidan Brasilen gela berberan lo egin genuenean. Lasciate ogni speranza, Danteren hitzetan.

Dena den, guztiak ez daude ados. Batzuentzat idealen alde borrokatzeak, utopia bilatzeak, ezinezkoak eskatzeak, aurrera egiteko balio du. La utopía sirve para caminar. Beste batzuentzat, ordea, infantilismo zeinua da: maximalismora jotzea ez mugitzeko aitzakia baino ez da, eguneroko arduretan ez lokazteko aitzakia. Baina denbora ez da alferrik pasatzen, eta normalean idealismotik pragamatismora egitea da joera.

Estatutismotik soberanismora egin dute batzuk, federalismotik independentismora beste batzuk, eta beste batzuk… Joera ohikoena pragmatismora da, bai, baina bada salbuespenik.

Irlanda zen gure erreferentea garai batean, Eskozia esistitu ere egiten ez zenean kasik, eta begira orain. 2006ean Masek Zapaterorekin PSC-ren estatutuari lehen cepilladoa eman zion bilera izkutu batean; 2007ko agostazoan PSOEk bere adar nafarra berbideratu zuen (zulora), PSNrik gabeko aldaketa pentsatze hutsa amets bat zenean.

Azkar doa denbora, geroz eta azkarrago gainera. Gauzak gertatzen dira, egoerak aldatu, eta Urkulluri Kataluniako prozesuaz galdetzen diotenean Eskoziako eredua nahiago duela erantzuten du, ingelesez egiten duenean azentu espainola ateratzen zaion arren. Katalanek ere nahiago dute Eskoziako eredua, baina bilbotarrek ez bezala, ezin dute aukeratu non jaio.

Normalena idealismotik pragmatismora egitea da, baina bada salbuespen bat. Ez da Mas. Mas 2006ean pragmatikoa zen, eta gaur egun ere pragmatikoa da. Berak, Kataluniako asko eta askok bezala, ikusi du aldebikotasuna ezinezkoa dela, Espainiarekin independentzia beste aukerarik ez dagoela. Pragmatismotik maximalismora jauzi egin duena Urkullu da. Denborarekin, ezinezkoa eskatzen hasi da harrigarriki. Zergatik? Batzuentzat ezinezkoa eskatzeak aurrera egiteko balio du; beste batzuentzat quieto parado gelditzeko. Ziur naiz badakizula zein den bere arrazoia.

Zure begiradak dena esaten du

Landeiarako idatzi nuen artikulua urriaren 6an. Susmoa nuen Katalunian gauzak aldatuko zirela, dena den, idatzi nuen moduan uztea erabaki dut.

Zenbat alferrikako hitz. Zenbat argumentu, esplikazio, arrazoi. Zenbat lan burutik ahora eraman beharrak eraikitzen, besarkada batekin nahikoa denean. Askotan keinu batek gehiago esaten du klase magistral batek baino; luzatutako esku ireki batek, begirada batek. Horregatik, bizi dugun garai politiko nahaspilatu hau begiraden bitartez aztertuko dut.

Hasteko gora begiratuko dut, Eskoziara. Mende batzuk dituen sistema demokratikoa, eta, zergatik ez esan, Espainiako agintariak baina azkarragoak diren gobernuburuak. Cameronek independentziarako erreferenduma egiteko baimena eman zien Eskoziarrei, ezetzak aise irabaziko zuela ziurtzat jota. Zerk bihurtu zuen ustea ustel? Zer gertatu zen erreferendum bezperatan establishment-a dardarka jartzeko? Baietzaren aldekoek ezkerrera begiratu zutela. Ingalaterra neoliberalaren aurrean, Eskozia sozialdemokrata aldarrikatu zuten: ekonomia produktiboa indartsua, sistema publiko sendoa, zerga sistema progresiboa…

Kontua da hori ez zela nahikoa izan. Gutxigatik ezezkoa izan zen garaile, eta bertako batek dioenez “ez gara %51era iritsi eskoziarrei pentsioa zenbatean geldituko zitzaien esatea ahaztu zitzaigulako”. Argi uzten du honek, erabakiak hartzerako orduan, jateko gauzek duten garrantzia. Gizarte eredua funtsezkoa da herritarrak erakartzeko.

Gertatzen dena da guri ez digutela erabakitzen uzten. Gu bizi garen Estatuan demokrazia, mendeak izan ordez, jaioberria da (apur bat zorrotz jarriz gero, oraindik jaiotzear dela ere esan liteke) eta horrek gauzak oso desberdin egiten ditu, eskuinera begira jartzen gaitu horrek. Eta zer topatzen dugu han? Katalunia.

Nora begira daude kataluniarrak? Beraien legebiltzarrera. Gertutik zaintzen ari dira herriak kalean eskatu duena legebiltzarrak betetzen duela, hainbat urtez luzatzen ari den mobilizazio indartsu etengabeaz. Eta galdeketaren alde dauden alderdiak nora begira daude? Kalera. Kaleak batasuna eskatzen die eta erabakimena, alderdiak erakusten ari direna bestalde. Madrilek bere jarrera gogorrarekin seguruenik hori bilatzen du, subiranisten batasunaren haustura. Baina, askok kontrakoa pentsatzen bazuten ere, alderdiek batuta darraite, kalean dagoen indarrak bultzatuta, dudarik gabe.

Begiratu dugu gora, begiratu dugu ezkerrera, begiratu eskuinera eta dena da inbidia, dena da “eta gu zer?”. Nora begira dago EAEko lehendakaria? Behera, Madrilera. Begiradak dena esaten du. Baina gu ez gara lehendakaria soilik. Gu askoz gehiago gara, gure kabuz ere begiratu dezakegu.

Behera begira jar gaitezke gu ere, baina ez mapan, gorputzean baizik. Eta zer ikusten dugu? Eskuak. Eskuak ezker eskuin, itxaropenaren iturri.

Hauteskunde zurrunbilotan sartzear garen honetan Gure Esku Dago indartu ezean jai daukagu. Kaleak behartuko ditu alderdiak erabakitze eskubidea den ariketa demokratikoan martxan jartzen. Ateratzen dugun zaratak, lortzen dugun indarrak behartuko ditu begirada guregana zuzentzen.