Erresistentzia eta erresonantzia kutxak: karpeta arrosaren istorioa

ZULOANaurkezpena

Argazkia: Lander Arbelaitz (ARGIAko kazetaria)

Asteartean, abenduaren 12a, ARGIAk eta Manu Robles-Arangiz Fundazioak “ZULOAN: bidaia bat AHT eta lan-esplotazioan barrena” liburua aurkeztu genuen Donostiako Kaxilda liburu dendan. Urko Apaolaza liburuaren egileak egin zuen aurkezpena, baina niri egokitu zitzaidan sarrerako hitzak esatea. Karpeta arrosaren istorioa kontatzeko aprobetxatu nuen momentua.

Karpeta arrosa liburuan aipatzen du Urkok, eta garrantzitsua da, karpeta horren istorioa gure egiteko moduaren argigarri eta gure hobekuntzarako lagungarri izan baitaiteke.

Sindikatuan (ELAn behintzat) badugu arazo bat, beste askoren artean: Euskal Herriko txoko askotako lan zentroetan jo eta su gabiltza lanean, han eta hemen lan munduan gertatzen ari denaren lehen lerroko lekuko zuzenak gara, baina egiten duguna eta bertatik bertara ikusten dugun errealitate gordina ez da batere ezagutzen Euskal Herrian. Karpeta arrosari gertatzen zitzaion gauza berbera.

Karpeta honen istorioa kazetari bat Donostiako egoitzara etorri zenean hasten da. Kazetariak Igor San Josegatik galdetu zuen (Igor eraikuntzako arduraduna da ELAn). Zioen AHTko liburu bat idazten ari zela eta esan ziotela Igorrek AHTren eraikuntzari buruzko informazioa izan zezakeela. Zutitu zen Igor, joan zen bere armairura, ireki zuen atea, hartu zuen karpeta arrosa eta “danba!” mahai gainera mota zion kazetariari.

Karpeta arrosa horretan zegoen gordeta, txukun txukun, ELAk, kasu honetan Igorrek eta eraikuntzako ekipoak, urteetan zehar AHTn egin duen lan guztia.

Kazetariak arretaz arakatu zuen karpetako edukia eta, amaitu zuenean, Igorri esan zion liluratuta: “honekin liburu oso bat idatzi daiteke eta!”.

Pentsa! Igorrek eta eraikuntzako ekipoak AHTn urteetan zehar egindako lan eskerga eta bertan ezagututako errealitate guztia han zegoen, Donostiako egoitzako bulego bateko armairu batean, karpeta arrosan gordeta, ezkutatuta ia.

Nik ere ez nuen karpeta horren berri, harik eta Igor bera etorri zitzaidan arte, karpeta eskuan zuela, esanez: “kazetari batek esan dit karpeta honekin liburu bat egin daitekeela”. Baina guk, Fundazioan, ezin genuen liburu hori egin. Dena den, ikusten duzuenez, aurkitu genuen liburua egingo zuen hedabide eta pertsona aproposa.

Karpeta arrosa plaza publikora atera da ZULOAN liburuari esker. Gertatzen dena da, Euskal Herriko beste hainbat egoitzetako bulego desberdinetako armairu desberdinetan, beste hainbat lan eskerga eta errealitate gordin daudela gordeta kolore desberdineko karpeta desberdinetan. Bernardo Atxagak poetikoki deskribatu zigun, ohi duen moduan, sindikatuan dugun arazo hau: “zuek baduzue erresistentzia kutxa, baina erresonantzia kutxa falta zaizue”.

Iruditzen zait asmatu dugula AHTren inguruan egin dugun lanarentzako, karpeta arrosarentzako, aukeratu dugun erresonantzia kutxarekin.

Advertisements

“Hizkuntza, generoa, klasea eta jatorria elkargunean” argitalpenari iruzkintxoa

JakinOrain hilabete batzuk Beltzak eta euskara posta idatzi nuen, euskalgintza eta feminismoa uztartzeko Lorea Agirre eta Idurre Eskisabel egiten ari diren lan beharrezko eta ezin interesgarriagoak sortzen zidan kezka bat plazaratzeko. Loreak “Euskara, generoa, jatorria eta klasea gurutzatzen diren lekua” uda ikastarora gonbidatu ninduen, bertan gaia jorratu behar baitzen, baina berandu ibili nintzen: webean sartu nintzenerako ez zen lekurik. Zorionez. Ikastaro horietan jorratutakoak Jakin aldizkariak bildu ditu, zorionez.

Irakurri beharreko lan gomendagarri honek galdera egokiak egiten ditu: “hizkuntza, generoa, klasea, jatorria non, noiz eta nola gurutzatzen dira? Non gertatzen dira menderakuntzak? Nork menderatzen du nor? Non?” (14 orr).

Goraipatzekoa da feminismoak, zintzotasunez, norberaren gabezien eta mugen jakitun, deszentratzeko duen gaitasuna eta botere harremanak erreproduzitzeko erak (baita inkonzienteak ere) autokritikoki bilatu eta azaleratzeko egiten duen lana. Jakin-en argitalpen hau lan horren beste erakusgarri bat da. Zein garrantzitsua den deszentratze hori; norbere buruaz galdera deserosoak egitea, norberaren pribilegioez kontziente izatea, konturatu gabe bada ere, besteak menderatzeko izan dezakegun joeraz arduratzea…

Arrazoi dute Idurrek eta Loreak diotenean: “hizkuntza nor izatearen parte da, generoa, klasea, jatorria diren heinean, eta horiek justizia sozialaren eta demokraziaren parametroetan jokatzen diren hein berean jokatzen da euskara. Justizia soziala eta demokrazia” (33 orr).

Gainera “hizkuntza minorizatuak harremanen gaineko begirada ez hegemoniko bat ematen digu” (27 orr), eraldaketarako lagungarria izan daitekeena. Eta Suzanne Romaineren aipu bat dakarte orrialde berean: “pobretuak dira hizkuntza gutxiagotu gehienak hitz egiten dituztenak”.

Esango didate, zapaldumetroa ez dela erabili behar (22 orr), baina Amelia Barquinek dioen moduan: “euskararen hiztunak klase ertainean kokatzen dira nagusiki. (…) Euskara hizkuntza minorizatua da, baina ikasteak eta erabiltzeak, zorionez, ez dakar beste minorizazio batean ingresatzea, kontrakoa baizik.” (123 orr).

Nire ustez ariketa ona da zapaldumetroarena. Esan nahi dut, ona da nire buruari galdetzea: nik gai jakin batean aurrera egiteko borrokan, zapaltzen ari ote naiz beste arrazoi bategatik zapalduta dagoen norbait? Ariketa ona dela iruditzen zait, Mari Luz Estebanek dioen moduan “aliantzak eta elkarrelikadurak ez (bait) dira sortzen borondate eta pentsamendu inuzentetik, baizik eta kanpo eta barne ezberdintasunak, kanpo eta barne gatazkak ikusgarri egiten eta aitortzen dituen jarrera irmo batetik. Halaxe, erabiltzen ari garen kategorien aurrean zuhur jokatu behar dugu” (47 orr).

Estebanek dioen ildo horretan doa Idurre eta Lorea egiten ari diren lana, nire ustez: kanpo eta barne gatazkak ikusgarri egiten, galderak planteatzen, erantzunak modu ausart eta irekian bilatzen. Benetan eskertzekoa da.

Iruzkin honek ekarpentxo bat gehiago besterik ez du izan nahi bilaketa horretan, Beltzak eta euskara postan azaldu nuen kezkak hor baitarrai. Estebanek ere bere artikuluan dio “maketo” hitz zaharrari buruz ari dela: “nago bere atzean dagoen ideologia arrazista eta klasista ez dela guztiz desagertu, nahiz eta aldaera berriak eta politikoki zuzenak hartu XXI. mendean” (38 orr). “Etnia-arrazari dagokionez feminista abertzaleek haien aldarrikapenak aldagai horren gainean eratu arren, ‘euskal nazioari’ aplikatu zaio gehienbat. Beraz, esango nuke, arrazoi ezberdinak tarteko, enpleguaren beheko postuetan eta gizartearen ertzetan dauden emakumeak feminismotik umezurtzago utzi ditugula” (39 orr). Beste horrenbeste esan beharko genuke ere ekologismoaz, sindikalismoaz, euskalgintzaz… baina feminismoak hori esateko zintzotasuna eta ausardia dauka, badakielako, besteak beste, errealitate hori azaleratu gabe ez dela izango nahi duen subjektu eraldatzailea.

Bada, alarmatxo bat piztu zitzaidan nire baitan Idurre eta Lorearen artikuluan esaldi hau irakurtzean: “Gu zuri garen heinean, beltz baten aurrean pribilegiodun gara, baina beltz hori gaztelaniadun den heinean, pribilegiodun da euskal hiztunaren aurrean” (21 orr). Barquinek erantzuten dio, nire ustez, esaldi horri: “hiritar horiek euskaraz ez jakiteak esan nahi duela beste desbantaila bat gehituko zaiela jada dauzkatenei” (117 orr), aurreraxeago euskara-whashing-a existitu daitekeelako kezka azaltzen du, gainera, “alegia, euskararen defentsaren izenean, jatorriaren aniztasuna arbuiatzen da, eta norberaren klase sozialekoekin elkartzeko estrategia bihurtzen da?” (118 orr).

Berriro diot: badakit Loreak eta Idurrek esaldi hori ez dutela zentzu horretan esaten, baina zentzu horretan erabilia izan daiteke ere.

Horretaz gain, ez nuke esango beltza pribilegiodun bat denik euskal hiztunaren aurrean, normalean, gaztelania bere bigarren hizkuntza izango baita, gure kasuan bezala (edo hirugarrena, edo laugarrena…). Are, seguruenik guk beraiek baina hobe menderatuko dugu gaztelania. Eta ez ahaztu, Hegoamerikarrez ari bagara bederen, guri hizkuntza inposatu digun inperio espainiar berberak inposatu ziela hizkuntza haiei, beraien hizkunza propioak deuseztatuz.

Barkamen eske, #155ariEZ manifestazioaren arrakastagatik

155ariEZmanifa

Zapore mingotsa utzi dit azaroak 4ko Bilboko manifestazioaren biharamunak. 155. artikulua salatzeko manifestazio arrakastatsua egin, eta zertaz hitz egin zen astelehenean? Euskal Herria ez da Katalunia.

Hemen ez ditugu hango hedabide publikoak. Ez galtzeko modukoa da astehenean Radio Euskadiko Ganbara saioko kazetariak Gure Esku Dagoko Zelai Nikolasi egin zion galdeketa (2h20min-tik aurrera hasten da). Ez da zaila Zelai itsutzen duen foko zuri bat imajinatzea bere aurpegi aurrean. Ikaragarria.

Han milioka pertsona mobilizatu dituzte hainbat urteetan zehar kristaltxo bat ere apurtu gabe. Hemen larunbateko manifa ostean pintaketak agertu dira hainbat batzokietan. Urrun daukagu, oraindik, Kataluniako kultura ez biolentoa.

Prozesuaren motorra diren hango mugimendu sozialak ez dira hemengoak. Larunbateko manifestaziora EAJ ez dator, eta Gure Esku Dagok egiten du autokritika. Hedabideak ikusita, badirudi Gure Eskuren errua dela EAJk manifan ez parte hartu izana. Aizue, EAJ erabakitzeko eskubidea duen alderdi autonomo bat da, eta egokiena iruditzen zaiena egiten dute. Hori ez dago gure esku, ez dago Gure Eskuren esku.

155. artikuluaren aurrean GEDek uste du Euskal Herrian mobilizatu egin behar garela. EAJk uste du ezetz. Zer egingo luke Kataluniako mugimendu sozialak? Manifestazioaren arrakasta hauspotu eta alderdi abertzale batek ez parte hartu izana tristuraz azpimarratu, akaso deitoratu, are kritikatu, agian.

Hemen, ordea, autokritika da egiten dena, “ez dugulako asmatu EAJ erakartzen”. Autoflajelazioa; beste harri bat gehiago motxilara. Ia ia, mobilizazioaren arrakastagatik barkamen eske gabiltza… Baina, zer gertatu da, benetan?

Nik, hemen, nire ikuspegia emango dut. Ea jende gehiagok parte hartuta, pasa dena ahalik eta modu zintzoenean deskribatzea lortzen dugun:

Urriaren 24ko astea da. 155. artikulua etortzear, eraso larria demokraziari, gure aurka ere erabil daitekeena. Erantzun ahalik eta zabalena prestatzeko beharra, bilera (EAJ ez dator eta dio manifestazioan ez duela parte hartuko) eta prentsaurrekoa urriaren 26rako aurreikusten da, Puigdemontek DUIa aldarrikatuko duen eguna (printzipioz). El Correo-ko albiste honekin esnatzen gara 26 hartan.

OlatzBarriuso

Eta ondoren dator EAJ manifara ez atortzeko arrazoia azaltzen duen albistea: Puigdemontek DUIa aldarrikatu ordez hauteskundeak deitzeko lanean dabiltza jo eta su Urkullu eta Ortuzar. Osteguneko prentsaurrekoa bertan behera utzi eta astelehenera pasatzen da, ostiral hartan bertan DUIa eta 155.a baitatoz.

Gauzak horrela, normala denez, manifestazioaren deitzaileek adierazpen bat adosten dute, manifestaziora joango direnek partekatzen dutena idatzita; ez, etorriko ez direnei gustatuko ez zaien zerbait jartzeko beldurrez idatzita.

Beti esan izan da zentsura eraginkorra dela, baina askoz gehiago mugatzen gaitu autozentsurak, aurrera egitea galarazteraino.

Saiatu ginen ahalik eta manifestazio zabalena egiten, ezin dugu inor behartu parte hartzera, ordea. Ginenon artean gauzak ahalik eta egokien egiten saiatu ginen, eta emaitza oso ona lortu genuen, aurreko bi manifestazioetan baina jende gehiago bildu baikinen Bilbon. Zorionak manifestazioko deitzaileei, bene-benetan!

La falacia de contraponer la vía bilateral a la unilateral

EditNotGipEl editorial de Noticias de Gipuzkoa me ha afectado mucho, demasiado. Llevo todo el día jamándome el coco, y aunque haya puesto un par de tuits, que al final han sido cuatro, no he conseguido quitarme este ruido de la cabeza, por lo que he decidido someterme a la terapia que nunca falla: fijar por escrito las ideas que no paran en mi cabeza (cuando acabe el post, estaré en paz, y dormiré tranquilo; gracias, blog).

No sé por qué, pero después del día de ayer, independencia catalana y artículo 155, esperaba encontrarme otra cosa en el editorial. El título lo dice todo; es la misma posición de Podemos. La búsqueda incansable de la centralidad. Una peligrosa equidistancia que equipara el procés, intento de un pueblo de conseguir más libertad por vías democráticas y pacíficas, y la deriva autoritaria del Estado español, que no duda en usar su poder y su violencia contra ese pueblo.

Que un periódico que busca crear opinión entre la gente abertzale, intente llevar a sus lectores y lectoras a esa posición, cuando el parlament de Catalunya acaba de proclamar la independencia, me parece tremendo. No sólo porque la lógica diga que se tendría que poner del lado del nacionalismo catalán, y que debiera celebrar la declaración de independencia. No sólo porque está claro, quién pisa a quién. Es que, si te colocas en el justo medio de una pareja donde la relación de poder es tan asimétrica, te estás poniendo de facto en el lado del fuerte. Muy duro.

Y el editorial habla del fracaso de la vía unilateral. Pero, ¿por qué dice que ha fracasado? ¿Es que esto ha acabado? En absoluto. ¿Es que Catalunya no ha avanzado desde que empezó con la vía unilateral, una vez comprobado que la otra vía era imposible debido al NO perpetuo de Estado español? ¿Es que no hay más gente favorable al derecho a decidir? ¿Es que no hay más gente a favor de la independencia? ¿Es que no hay más gente dispuesta al compromiso para conseguir la independencia? ¿En qué ha fracasado, entonces? ¿En no convencer al Estado español? ¿Podría ser que la persona que ha escrito el editorial deseara ese fracaso, y por eso lo que busque pueda ser que la gente, aunque sea abertzale, crea que los y las catalanas han fracasado? Muy duro.

Para terminar, el editorial insinua que hay otro camino: el bueno. Me imagino que será el de la bilateralidad y el acuerdo. Esa vía que todos y todas queremos. Esa que los catalanes intentaron una y otra vez. Aquella que sí fracasó.

Igual quieren hacer creer a la gente que esa vía, la que a todos y todas nos gustaría (porque a nadie le gusta complicarse la vida), es posible. Y yo digo, si esa vía, la de la bilateralidad es alguna vez posible (si de lo que estamos hablando es del derecho a decidir), será porque Catalunya ha emprendido la vía unilateral. Y es verdad que esta vía también puede fracasar, porque la vía unilateral es una condición necesaria, pero no suficiente, para que se dé la bilateralidad.

Autogobernuaren lantaldea, biluzik

EinsteinZertarako ikasi behar dugu latina? Eta historia? Eta filosofia? “Hori da un rollo ez duela ezertarako balio”. Umeek eta nerabeek egiten dituzten ohiko galdera eta baieztapenak. Ume haiek, ordea, adinean aurrera egin dute, eta zenbait aginte postuetara iritsi dira. Eta dirudienez galdera horien atzean oinarri sendoak aurkitu dituzte ikasketak aldatzeko, eskola mailan zein unibertsitatean. Enpresen beharretara egokitzea da erronka, ikasketak amaitzean enplegua aurkitu ahal izateko.

Jakina, modu horretan, zientziek ospea eta arrakasta lortu duten bitartean letrak ordea  baztertuak izan dira; zertarako denbora alperrik galdu grezierazko testuak aztertzen? Gero eta teknokratagoak gara. Ideologia, politika, ekonomia… ez dira garai batean bezala mundua eraldatzeko tresnak, ondo kudeatu beharreko gaiak baizik. Mundu erreala dena da, eta berau ahalik eta hobekien eta modu eraginkorrenean kudeatzea da kontua, auzi guztiak teknikoak eta zientifikoki neurtu beharrekoak bailiran. Horregatik gutxiesten gaituzte baloreetaz, etikaz, bidegabekeriekin amaitzeaz, mundu hobea eraikitzeaz… hitz egiten dugunean. Idealista hutsak, errealitatetik kanpokoak, ameslariak… omen gara. Mundu mugatu eta zikin honetan nork bere ardura hartu eta erabakietan “ez bustitzeko” aitzakiak omen, guk esaten ditugunak.

Bada, momentu batez, sinistuko dut hori hala dela, auzi guztiak teknikoak direla, eta zientifikoki neurtuko dut Autogobernuaren lantaldeak  ia 4 urte hauetan egin duen lana. Hau da, bere garaian fiskikan ikasi nuena behingoz erabili egingo dut, eta hala demostratuko dut ez nuela hura alperrik ikasi.

Lanaren formula honokoa da:

W = F x d
(Lana=Indarra x distantzia)

Ez dut ukatuko lantaldean ibili den jendeak indarra erabili duela; Eusko Jaurlaritzak eta Legebiltzarrak indar handia jarri dutela lantalde hau emankorra izan dadin. Baina distantzia neurtzean dator arazoa: 2014tik hona mugitu garen diztantzia, optimista jarrita, zero da. Are, Espainiako gobernuak, PSOEren laguntzaz, 155. artikulua aplikatu duen honetan, autogobernu lantaldea larru gorritan gelditu da, guztiz biluzik. Zertan gabiltza txori eta loreez eztabaidan, autonomien Estatua bera desagertu denean?

Ikuspegi teknokratiko batetik, beraz, Autogobernuaren lantaldearen eraginkortasuna hutsaren hurrengoa da.

Baina, aizue, zer gertatzen da lan hori politikoki neurtzen badugu? Hau da, autogobernuan aurreratu duguna neurtu ordez, EAJk urte hauetan aurreratu duena neurtzen badugu? Ño! Orduan bai! Orduan formulak lantaldean lan handia egin dela frogatua gelditzen da.

Guztia teknikoa dela sinestarazten diguten bitartean, ez ote digute politikoki gol bat bestearen atzetik sartzen? Indar handia jarri, bai, baina lana, norentzat?

Lo único que querían es votar

37218306700_75ff7f18ba_zYa sé que no, pero pareciera que los principales partidos y medios españoles, excepto Podemos, no supieran que lo único que quiere la inmensa mayoría en Catalunya (según los últimos datos un 83% de los y las catalanas) es votar con total libertad y normalidad, de manera democrática, el estatus político que desean, y que el problema para no poder hacerlo es que España no le deja. Es algo obvio, pero parece que hay que decirlo, porque si esto se supiera y se tuviera en mente, no tendrían sentido las cosas que se escuchan últimamente.

“El referéndum del 1-O no tiene validez”, “hay gente que ha votado dos veces”, “es un pucherazo”, “no tiene garantías”… dicen los que por todos los medios han intentado que no se realice la votación, los que no dejan hacer una consulta en condiciones normales. ¿Tienes dudas sobre la validez del referéndum? La solución es sencilla, ¿verdad? Si quieres un referéndum que tú puedas dar por bueno, deja que se haga.

“Sólo ha participado el 43%”, “sólo han votado 2 millones por la independencia, y en Catalunya viven 7 millones y medio de personas”… Los que hicieron lo imposible para que no pudiera votar nadie, se quejan de que votó muy poca gente. 2.044.038 síes el 1 de octubre de 2017. El 18 de junio de 2006, en el referéndum sobre el Estatut, 1.881.765 síes.

“Una minoría no puede imponer la independencia”, “el domingo se movilizó mucha gente en contra de la independencia”, “hay movilizaciones para todos los gustos, no hay una mayoría clara para la independencia”… ¿De verdad quieres saber si hay una mayoría clara para la independencia? Eso no se mide en las calles, eso se mide en un referéndum. Los que no dejan hacer un referéndum dicen que no está clara la mayoría independentista.

“Es que el referéndum tiene que ser legal”, “el proceso tiene que seguir el camino que marca la constitución”, “el diálogo es posible sólo dentro de la legalidad”, “el PSOE está dispuesto a dialogar y a dar una solución política al problema de Catalunya”… El camino legal hacia un nuevo estatus ya está recorrido con el Estatut aprobado por el 88% del Parlament de Catalunya en 2005, cepillado primero por Zapatero (no cumplió su palabra) y Mas, cepillado después por Alfonso Guerra, votado en referéndum en 2006, y recurrido por el Tribunal Constitucional, que declaró inconstitucionales 14 de sus artículos en 2010. Catalunya quería ese camino. Pero España se lo impidió.

Mirad a que situación hemos llegado. Mirad lo que está sucediendo. Mirad que decisiones se están tomando. Escuchad que cosas se dicen. Y recordad, lo único que querían los y las catalanas es un nuevo Estatut. Lo único que querían los y las catalanas es poder votar como lo hicieron Quebec y Escocia. Eso es lo único que querían. Porque ahora, visto que no es posible ni reformar el Estatut, ni hacer un referéndum normal, y vista la saña española para evitar conocer lo que Catalunya realmente quería, yo creo que lo que ahora quiere Catalunya es la independencia.

Ikastolako guraso erdaldunak kexu dira

euskarazBiziNahiDutOstiral arratsetan edozer gerta daiteke lan aste osoko nekea eta garagardoak nahasten direnean. Normalean txikikeriez jarduten dugu, azaleko kontuez, baina egun hartan udazkeneko hego haizeak eraginda-edo, ez baitzen ilargi beterik, guraso erdaldun batek bota zuen bere ahotik inoiz entzutea espero ez nuena.

Euskararen egoera gure ikastolan dramatikoa da, tragedia bat, hobe esanda. Ni 73koa naiz. Alaba ikastolan hasi zenean uste nuen bere ikaskideen guraso gehienak euskaldunak izango zirela, frankismoa bizi gabekoak izango zirela ziurtzat hartuta. Bada, ez. Frankismoa bizi gabekoak ziren, bai, baina gehienak erdaldunak. 2 urteko gelan, 3 urteko gelan, ume gehienek gaztelaniaz egiten zuten. Pentsa, hortik aurrera. Gurasoen artean dena gaztelaniaz. Taldeko bilerak bi hizkuntzetan baina beti gaztelania gailentzen.

Semea hasi zenean zorte hobea izan genuen. Baina hirugarrenarekin berriro erdal giroa nagusi.

Jakina, nik ohiko faseak pasa ditut kontu honekin. Hasieran Santxo Indartsua nintzen. Bilera bakoitzaren ondoren ohartxoa idazten nuen, bakarkako bileretan gaia ateratzen nuen, seme-alabei eta beren lagunei euskaraz egiteko esan…

Gero Santxo Jakituna izatera pasa nintzen. Proposamen hausnartuagoak eta arazoa konpontzeko eraginkorragoak izan zitezkeenak  eginez. Esaterako, gela batean guraso euskaldunen haurrak jartzea eta bestean gainerakoak. Baina ez, hori diskriminatzailea omen, horrela erdaldunek ez dutela euskaraz ikasiko… Niretzat, ordea, hori da haurrek euskaraz egin dezaten aukerarik onena (baina ez bermea!). Oroitzen dut irakasle bati bilera batean  esan niona: nik euskara kontuarekin amore ematen dut. “Ez esan hori! Guk amore ematen badugu, akabo!”.

Berranduago entzun nuen orduz kanpoko eskolak jarri nahi zituztela ikasleentzat ikastolan, euskaltegi moduko bat, EGA ateratzeko. Hor, jada, Santxo Panza modura pasa nintzen.

Eta esango didazue, “bada, Santxo Panzak ez luke euskararen egoera larriaren inguruko testurik idatziko. Oraindik Santxo Jakitunaren eta Santxo Indartsuaren hondarrak gelditzen zaizkizu!”.

Ez dakit. Gauza da hego haizez eta garagardoz zipriztindutako ostiral hartan inoiz espero ez nuena entzun nuela: “yo le apunté a mi hijo a la ikastola para que aprendiera euskera, y no sabe hablar. Si llego a saberlo lo llevo a…”.