Mendira joan burujabetza prozesua atzeratzeko?

Interesez irakurri dut Xabier Letonak Mario Zubiagari egin dion elkarrizketa Argian. Hiru ohartxo egin nahi nituzke:

  1. Zubiagak dio burujabetza sozialerako indar metaketa eta Gure Esku Dagoren (GED) egungo dinamika ez direla kontrajarriak. Esango nuke halaxe ikusten duela ELAk ere, azken Aberri eguneko agiria irakurtzea edo ELAko militanteek GEDen galdeketetan izaten ari diren parte hartze aktiboa ikustea.
  2. Dio Lizarra eliteen prozesua izan zela. GED ez dela eliteen prozesua, mugimenduan inplikatzen diren herritarrak joango direla norabidea zehazten. Ederki. Baina iruditzen zait garrantzitsua dela, ere, burujabetza prozesua, gehiago itxaron gabe, abian jarri nahi duten eragileek estrategia, epe eta eta helmuga, zein tarteko helmuga batzuk, adostea aurrera egin dezagun. Ez daitezen beste hamar urte pasa, autogobernu lan taldeetan, geldirik, zenbaitzuk ez dutelako prozesua abiatu nahi, oraingoz.
    Ildo horretan ulertu behar da Elorrietaren, zein ELAren, proposamena. Adostu dezagun bide bat abiatzeko prest gaudenak, martxan jartzeko.
  3. Horregatik harritu egin nau elkarrizketa amaierak: Zubiagak kezka azaltzen du ELA ez ote den mendira joango, bere autonomian eroso, neoliberalekin ezer ez adosteko aitzakiarekin, prozesua bost-hamar urte atzeratzeko. Hain justu, ELAk egiten duen proposamena kontrako zentzuan doanean. Hau da, prozesua abiatzeko, geldirik egon nahi dutenen zain egon gabe, jar gaitezen martxan, baina ez mendira joateko, burujabetza eskuratzeko baizik.

Nola egin aurre prekarietateari?

PrekarietateariSTOPZergatik erabiltzen dugu coaching eta ez precariousness? outsourcing eta ez poverty? new management eta ez unemployment? Zer da, kudeaketa sistema horiek erabiltzen dituztenak ingelesez dakitela eta berauen ondorioak pairatzen ditugunok ez? Eredu horiek kanpotik datozela eta ondorio larriak hemengoak direla? Edo, besterik gabe, prekarietatea, pobrezia, langabeziaren jatorria estaltzeko zelofanezko hitz anglofonoak erabiltzen dituztela?

Berdin dio. Kontua da erakitzen ari diren lan mundu berria prekarioa dela, lan baldintza gero eta kaxkarragoekin, ezegonkortasun gero eta handiagoarekin. New management bidez saiatuko dira langileari ikusarazten soldata eta lan orduak ez direla garrantzitsuena, proiektua baizik. Coaching bidez langileak ziurgabetasunera kondenatuko dituze modu etikoan eta kontzientzia garbiz. Outsourcing bidez, lanpostu beragatik erdia ordainduko diote langileari, lan hitzarmenak hankartetik pasatuaz.

Jendea sufritzen ari da, beldurra hedatzen. Ataka honetatik ateratzeak ezinezko dirudi. Nola egin aurre prekarietateari?

Mahai inguru, eztabaida, hitzaldiak aurkitu ohi ditut han hemenka gaiari buruz. Erantzun berriak behar dira, instrumentu berriak, baina zenbaitetan, irudipena dut, orain arte lan munduan egin dena ez dela kontuan hartzen, balioko ez balu bezala, zerotik hasi beharko bagenu bezala.

Gauza berriak behar dira, bai, baina ezin dugu baztertu orain arte langileek beren lan eta bizi baldintzak hobetzeko erabili duten instrumentu nagusia: sindikatua. Akats larria litzateke, besteak beste, gaur gaurkoz, instrumenturik eraginkorrena delako prekarietatea borrokatzeko.

Langileak kolektiboki antolatzeak, afiliatzeak, mobilizatzeak emaitzak ematen ditu. Dela urteetan egin duzun lanak eta sindikatu nagusia izateak ematen dizun oihartzunagatik, baliabideengatik eta presioa egiteko aukeragatik. Dela erresistentzia kutxa izateagatik, greba nahi beste luzatu ahal izateko. Dela goi mailako zerbitzu juridikoa izateagatik.

Gauzak zaildu egin dira, eta ekiteko moduak moldatzen joan behar dugu gero eta gehiago asmatzeko, gero eta eraginkorragoak izateko, baina sor/asma daitezkeen gauza berriak bilatzen jarraitzen dugun bitartean, indartu eta zabal ditzagun, baita hitzaldi, eztabaida eta mahai inguru hauetan ere, hemen eta orain emaitza onak ematen dituzten instrumentu eta adibideak. Hemen dituzue batzuk:

 

Arantxa Tapia konpainia noblean

ArantxaTapia

Badakit bitxia dela. Gai asko daudela koadrilako afal ostean, ardoz eta kopaz goraino, barre eta besarkaden garaian, mahai gainean jartzeko. Baina egun hartan enpresariek zergetan ordaintzen zutenaz eta ez zutenaz jardun genuen bi lagunek eta hirurok, biak enpresa banaren arduradun.

Googlek koadriletako apustu eta eztabaidak pikutara bota zitueneko garaien aurretik izan zen, guk behintzat ez genuen garai hartan mobilera datuak egiaztatzera joateko ohiturarik, eta baten ustearekin eta besteak omen zekienarekin tabernaz taberna ibili ginen..

Nik nioen gauza bat dela teorian enpresek irabaziengatik ordaindu behar dutena sozietate zergan, eta beste gauza bat benetan ordaintzen dutena, askoz gutxiago. Datuak ez nekizkiela, baina hala zela. Beraiek ezetz. Enpresek, beraiek behintzat, zerga guztiak ordaintzen zituztela, zerga pila bat.

Eztabaida hartaz oroitu naiz Arantxa Tapiak aurrekoan egin zituen adierazpenak irakurrita. “Gure sistema ez da txarra enpresentzat; kenkari sorta garrantzistua dago, eta, horiei esker, enpresa askoren ordainketa efektiboa ez da bi digiturena”. Gogoratu behar dugu sozietate zerga soilik ordaintzen dutela irabaziak dituzten enpresek. Galerak dituztenek, zero patatero ordaintzen dute.

Oso adierazpen esanguratsuak dira, batez ere, Tapiaren Jaurlaritza bereko Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak esan berri duenean diru bilketa handiagoa behar dela, eta badagoela tartea sozietate zergan gehiago biltzeko.

Berriako albistearen arabera, Arantxa Tapia ez zen urrutirago joan zerga erreformari buruzko eztabaidan “daturik gabe hitz egiten ari delako gehiegitan”.

Datu faltagatik ez dadila izan Arantxa:

EAEn sozietate zergaren tasa nominala (teorian ordaindu behar dutena) %28koa da.  Baina dauden kenkari, hobespen, salbuespen eta desgrabazioak tarteko, praktikan ordaintzen dena %16,2 da. Azken zifra hau batez bestekoa da. Tapiak argi esan duen moduan, baudade enpresak %10etik behera ordaintzen dutenak, baina ez du salatzen, goraipatu baizik.

Berriki adostu ditu Jaurlaritzak 2017rako aurrekontuak PSE eta PP-rekin. Zein da aurrekonturako Jaurlaritzak duen diru kopurua? 10.709 milioi €. Hori da Urkulluren gobernuak gastu publikorako duen diru kopurua.

Badakizue, Arantxa Tapiak sutsuki goraipatu dituen kenkari eta hobespenak direla eta, zein den  Foru Ogasunek bildu gabe utzi duten diru kopurua (gastu fiskala deitua)? 6.058 milioi €.

Badakizuen EHUko ikerketa baten arabera zein den EAEko iruzur fiskalaren kopurua urtean? 3.200 milioi €.

Daturik gabe hitz egiten dela salatzen duenak, datuak ezkutatu nahi ditu, eskandaluzkoak dira eta, EAE paradisu fiskal bihurtu nahi ez dugunontzat.

Datuoi garrantzia kendu nahi dien Jaurlaritza, ordea, oso kezkatuta dago Diru Sarrerak Bermatzeko Errentan (DSBE; RGI gaztelaniaz) ematen den iruzurrarekin. Hatz marka digitalak hartuko dizkiete DSBE jasotzen duten pertsonei, iruzurgileak harrapatzeko.

Baina, zer neurriko iruzurra ematen da DSBEn halako neurri zorrotza hartzeko?

Gogoratu:

  • Jaurlaritzak 2017rako duen aurrekontua: 10.709 milioi €
  • Kenkari eta hobespenen bidez biltzeke uzten den dirua: 6.058 milioi €
  • EHUren ikerketaren arabera iruzur fiskala: 3.200 milioi €

Hatz marka digitalik, zein beste neurririk, ez enpresei. Hatz marka digitalak eskatuko zaizkie DSBEren hartzaileei.

Zenbat gastatzen du Jaurlaritzak DSBEn guztira? 400 milioi €.

Zein da DSBEn ematen den iruzur maila? %1ekoa. Beraz, iruzurra 4 milioi € ingurukoa izango da.

Sozietate zerga ordaintzen dutenak irabaziak dituzten enpresak dira. Hor ematen den iruzurra erraldoia da, eta iruzurgileak dirutan flotatzen bizi dira. DSBE jasotzen dutenek egiten duten iruzurra minuskuloa da, eta hartzaileek ez dute inon flotatzen, lurrari krudelki itsatsita daude, bizirauten saiatzen.

Arantxa Tapiari eskatuko nioke, denbora gutxiago pasatzeko enpresari “arrakastatsuekin”, eta denbora gehiago eman dezala, esaterako, DSBE jasotzen duten pertsonekin. Datuek asaladatu egiten dute, bai, baina begirada urratuek bihotzak biguntzen dituzte.

Zu ere beldurtuta, zerga erreformaren eztabaidarekin?

jabierlarranaga

Beldurraren mendea bizi dugu Mendebaldean. Alarmak, bideokamarak, seguratak nonahi. Harresiak, alanbradak, ejertzitoa. Beldurra daukaguna galtzeari, beldurra ez duguna lortzeari, aldaketari, ezezagunari, bizilagunari… Ni ere beldurtuta nago.

Lehen sintomak otsailaren 28ko El Correoren azala ikustean sentitu nituen. “Urkullu alaba a los empresarios que “siguen aquí, incluso con mayor presión fiscal”“.

Hasteko, Urkullu ez al zen guztion lehendakaria? Enpresariek soilik eman al zioten bozka? Gogoratzen al da inoiz langileetaz lehendakari jauna?

presiofiskalaJarraitzeko, ez al genuen EAEn Europako presio fiskal txikienetakoa? Europako batez besteko presio fiskala %39 ingurukoa da; EAEkoa %32 ingurukoa (EHko fiskalitateari buruzko txotena hemen).

Izan daiteke, Urkullu Espainiara begira egotea, Europara begira egon ordez. Berdin dio, hara zer esan zuen Ignacio Zubiri EHUko katedradunak orain bi urte antolatu genuen Euskal Herriko zerga sistemari buruzko mintegian (mintegi horretako informazio hemen): “Si miramos la evolución histórica veremos que siempre el Impuesto de Sociedades vasco ha recaudado bastante menos que en el Estado. Dejando al margen los años de crisis, la realidad es que sistemáticamente los empresarios vascos han tenido unos impuestos 30% más bajos que los del resto de España. No hay más que mirar las normativas vascas: son realmente un catálogo de beneficios fiscales. Si alguien un día quiere hacer un catálogo de cómo dar dinero a las empresas no tiene más que mirar la normativa del Impuesto de Sociedades vasco los últimos años: incentivos, bonificaciones, vacaciones fiscales…

ignaciozubiriimpuestosociedadesLehen susto hura pasa egin zitzaidan; denborak dena sendatzen du. Baina gaurko Berria zabaltzeak eman didan sustoak post hau idazten jarri nau:

Jabier Larrañaga (Gipuzkoako Ogasun diputatua): «Zerga erreforma lan tekniko bat da; hortik kanpo atera da eztabaida, tamalez»

Barkatu, baina ezin da zerga erreformaz eztabaidatu? Lan tekniko hutsa da? Zein teknikori dagokio zerga erreformaren eztabaida, diseinua? Lehen aipatu dudan Ignacio Zubiri balekoa da? Edo ADEGIk erabakitzen duen teknikoek egin beharreko zerbait al da?

Are gehiago, horretaz ezin bada eztabaidatu, zertaz eztabaida dezakegu? Zertarako egiten dira hauteskundeak? Zertarako zaudete politikariak? Zertarako alderdi politikoak? Ez al da hobe tekniko onak aukeratzea, eta kito? Hau izua!

Izenburua bezain beldurgarria egin zait azken galderari Jabierrek eman dion erantzuna: “ELAren arabera, Europaren batez besteko presio fiskala aplikatuz gero, EAEn 900 milioi gehiago bilduko lirateke. Ados?
Ez dut uste egia denik (…) Tituluetatik harago joan behar da, xehetasunean sartu, eta eztabaida hor eduki. Gu ez gaude Europa iparraldeko ongizatearen mailatik urrun.

Ez dut uste egia denik…” ELAk datuak Eurostat, Eustat, Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernutik hartu ditu. Akaso ez dira egiazkoak (hemen EHko Sozietate Zergari buruzko txostena)

sozietatezerga

gaztelangabeziaXehetasunetan sartu, eta eztabaida hor eduki”. Orduan, eztabaidatu dezakegu gaiaz? Gu desiatzen gara.

Gu ez gaude Europako iparraldeko ongizatearen mailatik urrun”. Gazte batek hori irakurtzen badu, edo gazteren baten gurasoak, ni baino gehiago ikaratuko da. EAEko gazte langabezia tasa: %43,1. Norvegiakoa: %10,8.

Urkullu eta Larrañagaren esaldietatik ez dakit zerk ikaratzen nauen gehiago: esaldiok iradokitzen duten agintarien mailak, edo agintariok esaldi horiekin herritarrez duten irudiaz iradokitzen dutena. Beldurraren mendean murgilduta gaude bete betean Mendebaldean.

Espiritualtasuna eta konpromiso soziala: testigantza bat

img_20170218_124432

Larunbatean Arantzazun izan nintzen, Espiritualtasuna XXI-Agoran, espiritualtasuna eta konpromiso soziala mahai inguruan parte hartzera gonbidatu nintuden eta. Hemen nire interbentzioa:

Saio honekin hasi aurretik ohar garrantzitsu bat: nik ez diot inori leziorik eman nahi. Hemen gaudenok nahikoa bizi izan dugu, akatsek, ahuleziek, ditugun mugek berdintzen gaituztela jakiteko. Esperientziak erakutsi digu. Nik hemen nire bizipenak partekatu ditut zuekin, hori egitea eskatu didatelako. Eta momenturen batean harrokeria punturen bat sumatzen baduzue, lotu ezazue nire ahuleziarekin, mesedez.

Hori esanda has gaitezen: galdetu zidaten ea nire konpromiso sozialak eta nire espiritualtasunak zer zerikusi zuten. Alegia, ni ELA sindikatuan aritzeak ba ote duen loturarik nire espiritualtasunarekin. Erantzuteko ez ditut 15 minutu behar. Esaldi bakarrean esan dezaket: ni ELAn aritzea nire espiritualtasunak azaltzen du.

Donostiako Antiguako familia egonkor batean jaio nintzen. Bertan jaso nituen maitasuna, heziketa, egonkortasuna, babesa, gaitasunak, baliabideak, fedea, bokazio jakin bat… Jainkoak oparitu zidan guzti honetatik abiatuta, bizitzan egokitu zaizkidan zirkunstantzietan erabakiak hartzen joan naiz, batzuetan kontzienteki, arrazoiturik, beste batzuetan jakin gabe zergatik. Baina beti izan dut galdera bat buruan: zertarako jarri nau hemen Jainkoak? Zer nahi du nitaz? Nire erabakiak galdera horren erantzuna izaten saiatu dira.

Jakina, galdera horrek hamaika erantzun posible ditu norberak duen fedearen edo espiritualtasunaren arabera. Eta espiritualtasuna ez da estatikoa, dinamikoa baizik. Aldatuz doa adinarekin. Niri, behintzat, hala gertatu zait.

Baikor jarrita, esango nuke espiritualtasuna atzera bueltarik ez duen garapen prozesu bat dela. Mailak igotzen zoaz, eta behin bat igota, ez duzu atzera egiten. Hau eztabaidagarria izan daiteke, badakit, baina esan dizuet ikuspegi baikorra hartu dudala.

Nire prozesua, gauzak asko sinplifikatuz, hiru fasetan banatu dut, fase bakoitza, niretzat funtsezko izan izan diren liburu banarekin lotuz. Hona ekarri ditut hiru liburuak zuek ikus ditzazuen:

  1. El proyecto de Jesus (Jose Maria Castillo)
  2. Las bienaventuranzas (Adolfo Chercoles)
  3. Espiritualidad desde abajo (Anselm Grün)

Errepikatu nahi dut, hiru faseena sinplifikazio bat da, erabaki guztiz arbitrarioa, nire bizitzaren milaka interpretazio posibleetan zuei kontatzeko erabiltzea erabaki dudana. Hauek dira hiru faseak:

1: ESPIRITUALTASUNA BEGI ITXIEKIN. Jaiotzatik Bartzelonako olinpiadetara doana gutxi gora-behera.

2: ESPIRITUALTASUNA BEGI IREKIEKIN, baina ESPIRITUALTASUNA GOITIK. Izenen jatorria eta esanahia joango naiz azaltzen, lasai egon horregatik. Fase honen amaiera 2009an jarriko dut, kakotxa guztiekin.

3: ESPIRITUALTASUNA BEHETIK.

Esandakoa. Hirugarren fasean ez dut esan espiritualtasuna begi irekiekin, behin begiak irekita, ezin baitira berriro itxi…

I. fasea: Espiritualtasuna begi itxiekin

Fase honi Espiritualtasuna begi itxiekin deitu diot. Izen hau Chércoles jesuitari hartu diot, Bienaventuranzas ikastaroan entzun bainion. Berak zioen begi itxiekin otoitz egiten dugunean gauza eder eta anpulosoak esaten ditugula “munduan denak anai-arrebak gara, denak berdin maite ditut…”, baina begiak zabaltzen ditugunean hasten gara esaten: “hori ez dut hainbeste maite… hori ere ez… eta, hango hura gorroto du!”. Espiritualtasuna gure baitan, goxo-goxo, biltzen garenean bizi dugu, baina eguneroko bizitzarekin zerikusirik ez du. Eguneroko bizitzak ez gaitu espiritualtasunak gidatzen, beste balio terrenalek baizik.

Antiguako parrokiako aisialdi taldeko begiraleak ginen. Ekintza, jolas, dinamika, kanpaldi, elkarbizitza mordoa egiten genituen. Bileretan, ordea, noizean behin airean gelditzen zen galdera bat sortzen zen: saioren bat egin beharko dugu fedeari buruz ezta? Isiltasunak harrapatzen zuen gela. Guretzat egiten genituen gauza guztiek ez zuten zerikusirik fedearekin Gauza desberdinak ziren.

Genuen zulo hori konpontzeko, teologia eskola deitu geniona sortu genuen, gure artean teologia ikasia zuen Xabi Anza genuela aprobetxatuz. Hor irakurri eta komentatu genuen liburu hau (Castilloren El proyecto de Jesús), begiak ireki zizkiguna.

II. Fasea: Espiritualtasuna goitik begi irekiekin

Liburu hau irakurrita ikusi genuen Jesusek bazuela proiektu bat. Bazuela eguneroko bizitzarako proposamen bat. Eta proposamen hori pobretuak erdigunean jartzetik abiatzen zela. Imajina gaitzakezue, deskubrimendu hori eginda, edozertarako prest ginen gazte nekaezinak: motxilak bete genituen goraino eta Everest igotzen hasi ginen, oxigeno gabe.

Kalean esertzen hasi ginen etxegabeekin, pobreekin, baztertuekin. Ez genuen Caritaseko boluntario izan nahi, horiek txikikeriak ziren. Lagunak egin genituen. Beraiekin hitz egin, xakean jolastu, eta pare bat aldiz mendira ere joan ginen. Misioetara joatea ihes egitea iruditzen zitzaidan, hemen egiteko hainbeste gauza egonda! Iritzi hori izan nuen Ekuadorrera hilabeterako joatea proposatu zidaten arte…

Ekuadorren hilabete, gutxi zen, noski. Hurrengo urtean neskarekin joateko aukera nahi nuen, eta hara joan ginen biok. Baina Hegoamerika ere gutxi zen, Afrikara joan nahi nuen. Hilabete ere oso laburra zen, urte bete egin nahi nuen Afrikan. Gure enpleguak utzi eta Eritreara joan ginen 2001ean neska eta biok, Caritasen proiektu batekin. Imajinatu guraso gaixoak! Orain aita naizela hobeto ulertzen ditut… Esaten zidaten: “baina ,nolatan utzi duzue enplegua? zer gertatuko da etortzen zaretenean?”. Noizbait esana zidan amak: “egiten dituzun gauza horiek, kaleko jendearekin ibiltzea-eta, oso ondo daude, baina zergatik egin behar dituzu zuk?”. Iritsi zitzaidan ere gertuko batek esan zuena nitaz “bai, Unai beti izan da apur bat infantila…”.

Orain gutxi jakin dut jarrera honi, nik garai honetan nuenari, indibidualismo heroikoa deitzen zaiola Nik espiritualtasuna goitik deitu diot. Izen hau Anselm Grün-en liburutik hartu dut. Zer da espiritualtasuna goitik? Ebanjelioaren araberako “ni ideal” bat egiten dugula buruan, super yo moduko bat, eta gure erronka ideal hori lortzea izango da, gure esfortzu hutsean sinistuta. Badi honek Egotik asko, demostratzen saiatzen baikara, gu inor baina koherenteagoak garela.

Espiritualtasun mota hau ez nuen Eritrean utzi. Handik bueltan neskak eta biok lana aurkitu genuen berehala. Ni joan aurretik Ikerlanen nenbilen, proiektu batean, eta spin off enpresa bat sortu zen proiektu horrekin. Bertan hasi nintzen lanean. Lan polita zen eguzki bidezko aire girogailu bat garatzen ari ginen. Lantalde jatorra genuen, lan-baldintza onak, I+G-ko buru nintzen… Baina banuen kezka bat barruan. “Zeinentzat ari gara egiten produktu hau? Ez da aldirietan bizi diren pobreentzat. Ezta, gu bezala, pisu baten bizi direnentzat. Produktu hau txaletetan bizi diren aberatsentzat da.” Ordurako lehen alaba jaioa zen. Nik murrizketa hartu nuen, eta bigarrena jaio zenean, lantegia Arrasatetik Basaurira pasa zutela aprobetxatuz, urte beteko eszedentzia eskatu nuen umeak zaintzeko.

Hor hasten dira, 2005ean, ahaztuko ez ditudan lau urte zoragarri. Umeak zaintzeaz gain, Caritasen boluntario ibili nintzen eta Erlijio Zientzietako hainbat ikasgai ikasten aritu nintzen. Urte beteko eszedentzia amaituta, aukera desberdinak ireki zitzaizkidan. Fundazio batean hasi nintzen nazioarteko lankidetzan etxetik. Ikerlanek proiektu baterako hartu ninduen, autonomo gisa. Caritasen ere proiekturen bat ematen zidaten… Etxetik lan egiten nuen batez ere, ordutegi guztiz malguarekin, hiru umeak zaintzeaz gain, banuen denbora ere beste zenbait gauza egiteko. Baina amaitu zen Ikerlaneko proiektua. Krisia, ere, iritsi zen eta Fundazioa pikutara joan zen. Caritaseko proiektutxo bat besterik ez zitzaidan gelditzen, eta gure aurrezkiak amaitzen ari ziren. Fundamentuzko enplegu bat bilatzen hasteko garaia iritsi zen. Curriculuma eguneratu, eta han hemen bidali nituen.2009 urtea zen, eta ni zulora eramango ninduten bi gertaera jazo ziren.

Lehenik, sekula ahaztuko ez dudan lan-elkarrizketa bat Giroa energia enpresan. Hainbat denbora hitz egiten egon ondoren, esan zidan parekoak: “Un curriculum muy interesante… pero… ¿quién me asegura a mí, que si te cogemos, dentro de un año no te vas a ir a Etiopía?”. Hortxe ikuso nuen ate batzuk itxi zitzaizkidala betirako.

Oroitzen dut egun hartan bertan, edo hurrengoan, nire testigantza eman behar niela gazte batzuei. Halakoetara deitzen ninduten noizean behin, eta nik beti esaten nien entzuleei, “zuek bilatu ezazue beti gustokoen duzuena, saiatu topatzen gehien betetzen zaituzten lan hori, nahiz eta horretarako arriskatu behar izan. Beti sortuko zaizkizue aukera berriak. Hori izan da nire esperientzia behintzat”. Baina aldi hartan esan nien hori esan. Aldi hartan esan nien: “hori hala zela uste nuen, baina orain dudak ditut”, eta gertatu zitzaidana kontatu nien. Hitzaldira deitu zidan lagunak esan zidan: “badakizu zer den hori? gurutzea”.

Ate hori itxita irakaskuntzan probatzea erabaki genuen. Irungo La Sallen lan egiteko deitu zidaten. Lanbide Heziketan. Mekanizatua eman behar nuen. Inoiz ikasi ez dudan gai bat. Berdin zuen, ikasteko liburu mordoxka eraman nituen etxera. Baina esan zidaten ere aurreko maisua ez zegoela, eta aurten unitate didaktiko berria egin behar nuela ikasgairako. Nik galdetu nien: “zer da unitate didaktiko bat?”. Amildegia zabaldu zitzaidan nire azpian. Lorik ez, dardarka esnatu, oso gaizki jarri nintzen. Lortu nuen lehen asteko eksolak prestatu eta ematea, baina asko pentsatu ondoren, uztea erabaki nuen Ez nuen hilabete bat iraun.

Hortxe amaitzen da nire espiritualtasunaren bigarren fasea. Hondoratua, lur jota, zuloan.

III. Fasea: espiritualtasuna behetik

Zure buruaz egin duzun idealizazio horren bila zabiltza, zure esfortzu hutsean sinistuta, behin eta berriro pareta berdinarekin joz: zure mugekin, zure akatsekin, zure huts egiteekin. Halaxe ibili nintzen ni urte luzeetan, porrotak ispiluaren aurrean jartzen ninduen arte.

Zuloan zaudenean, Jainkoaren aurrean, umil, makurtzea besterik ez zaizu gelditzen. Zure kabuz egin nahi zenuena egiteko gai ez zarela jabetuta, hondoan zaudela, beste baten eskuetan zaude. Konfiantza jartzen duzu, zure gainetik dagoen horretan, eta intuitzen has zaitezke, guztiz ulertu ezin dezakegun modu batean eragiten duela espirituak, beste pertsona askoren bitartez.

Gainean duzun karga astuna arindu dezakezu, eta esker onez, umil, bere esku onetan gaudenaren konfiantzaz, aurrera segi, gure hondar alea egiten saiatuz. Horixe da Espiritualtasuna behetik, zulotik, gure miseriatik, gure ezinetik, gure ahuleziatik, konfiantza osoa beragan jarriz.

Bada, justu momentu horretan, Irungo lana utzi eta gutxira etorri zitzaidan Xabi Anzaren eskaintza: “Manu Robles-Arangiz Fundazioan pertsona bat behar dugu, nahi zenuke?” 2003tik neraman ELAn afiliatua, alternatiba eraikitzeko proiektua ezinbestekoa iruditzen zitzaidalako. Inoiz pasatu izan zitzaidan burutik, gustura ibiliko nintzela bertan, baina ez nuen uste aukerarik izango nuenik. ETa hara, eskaintza. Bilbora joan beharko nuke egunero, baina probatzeak merezi zuen. Baiezkoa eman nuen, eta orain arte.

Hau al da Jainkoak nitaz nahi duena?

Begi itxietatik irekietara, eta goitik behera. Hiru fase, hiru liburu.

Lukas eta Mateok kontatzen digutenez Jesusek esan zuen (Lk 12, 29-31): “Zuek ez ibili larri jan-edanaren bila. Fedegabeak arduratu ohi dira horiez guztiez; baina zuen Aitak badaki horren beharra duzuena. Ardura zaitezte, ordea, Jainkoaren erregetzaz, eta beste hori gehigarritzat emango dizue Jainkoak.

Aipatu dizuet duda bat izan nuela gazte horiei nire testigantza eman nienean. Duda izan nuen hondoa jo nuenean. Duda hori, oraingoz, joan zait.

Eskerrak ematen dizkiot Jainkoari “infantila izan naizelako”, “ideala bilatzen saiatu naizelako”, nire bizitzako aukerak espiritualtasunarekin lotuta egiten saiatu naizelako.

Lanpetuta nabil, lanez lepo askotan, etxean ez naiz nahi beste egoten, eta zati okerrena emazteak eta seme-alabek daramatela esango nuke. Dena den gustura gabiltza, zoriontsu. Egiten dudana gustuko dut, eta “hau al da Jainkoak nitaz nahi duena?” galdera egiten diodanean nire buruari, oraingoz, erantzuna da: BAI.

Extractos del libro”Continuidad o ruptura” de Raul Zelik

zelikcontinuidadorupturaUn día que coincidí en Barcelona con Floren Aoiz, hicimos la visita obligada a la librería cooperativa de Sants “La Ciutat Invisible“. Allá me recomendo Floren este libro (“Continuidad o ruptura. Perspectivas de cambio en el Estado español”, Raul Zelik. 2016, Ed. Capital Swing), y caí en la tentación.

Agradezco a Floren la recomendación, porque el libro me ha gustado mucho, sobre todo a partir del cuarto capítulo (¿Derrocar al Gobierno en las elecciones?: la “hipótesis Podemos”).

Ahora que andamos compartiendo ideas para ver si acertamos como poner en marcha un proceso soberanista en Euskal Herria desde el soberanismo social, me he animado a compartir con vosotras algunas claves para el cambio que acertadamente formula Zelik en el libro:

“El derecho a decidir supone un paso hacia la supresión del componente étnico en el discurso independentista. El centro no lo ocupa la cuestión nacional, sino la denuncia de un statu quo antidemocrático y el derecho de una comunidad, definida exclusivamente desde el punto de vista territorial, a decidir ella sola acerca de su orden territorial, político y constitucional” (Página 123)

“Si hay algo que se puede aprender de la historia de los partidos comunistas, socialdemócratas y verdes, es que los principios emancipadores no deben abandonarse en beneficio de una supuesta “eficacia” y de la gobernabilidad. El arte de la política de izquierdas estriba en combinar la transformación solidaria y democrática radical hacia afuera y adentro con la capacidad de acción política. Y esto es así precisamente por razones de “eficacia”.” (Página 136)

“Los partidos de izquierdas deberían concebir su trabajo parlamentario o gubernativo como una forma más de resistencia contra el capital y sus instituciones. Pero esto también implicaría que el trabajo institucional solo será productivo si está al servicio de un proceso social y organizativo, y no al contrario, es decir, que los resultados electorales del partido sean contemplados como el proceso social.” (Página 148)

“Son importantes los resultados electorales, pero dichos resultados no transforman las sociedades […] La CUP catalana ha contribuido a que el debate político catalán se desplazara hacia la izquierda y a que un partido liberal de derechas como Convergència apoye, al menos de momento, un programa que va más allá de lo que defiende el PSOE en Madrid. También resulta interesante el ejemplo de Bernie Sanders. Su campaña electoral de 2016 va menos encaminada a conquistar un cargo que a concenciar a la sociedad estadounidense sobre sus contradicciones fundamentales -desigualdad social, segregación clasista, racismo- y a transmitir a las clases subalternas una idea de su poder potencial. Así es como las elecciones y la participación institucional pueden convertirse en catalizadores de procesos sociales y organizativos.” (Página 151)

“Una izquierda transformadora no puede ignorar que ha de modificar cuestiones estructurales:

  1. Estrategias de contrapoder en lugar de obsesión por las elecciones.
  2. Estructuras colectivas y una “feminización de la política” en lugar del culto a la persona.
  3. Partidos sociales en lugar de electoralismo.
  4. Un anclaje social en las clases subalternas (el “65%”) en lugar de una difusa retórica nacional y ciudadana, y, sobre todo:
  5. Sinceridad en vez de tacticismo.” (Página 154)

Buenas claves las que nos da Zelik. Qué dificil ponerlas en práctica. No obstante, no queda más remedio que intentarlo, y volverlo a intentar, hasta conseguirlo.

 

 

Maltzaga hil da, gora Maltzaga!

ehburujabe-368x339“Estatutua hil da” esan genuen Gernikan 1997an. Estatutuaren kontra geunden? Ez. Estatutuak tresna baliagarria izateari utzi zion? Ez. Orduan, zergatik esan genuen hilda zegoela? Espainiako estatuak erabaki zuelako, aldebakartasunez, estatutua ez zela beteko, ez bizitza honetan, ez eta hurrengoan ere. Guk aldebiko prozesu bat nahi genuen, eta nahi dugu, baina Madrilek ez.

20 urte joan dira inflexio puntu bat izan zen ekitaldi hartatik; ez alferrik. Estatuak orduan esan genuena berretsi besterik ez du egin; EAEn gehiengo osoz onartu zen estatutu berriaren proposamena baztertuz, Kataluniako legebiltzarrean ia aho batez onartu zen estatutu berria mesprezatuz, EAEn zein Nafarroan gehiengoz onartzen diren legeak aldebakartasunez balio gabe utziz… Ez dugu ikusten Espainian Euskal Herriko, zein Kataluniako, auzia modu demokratikoan eta aldebikotasunez konpontzeko aukerarik, guk hala nahi izanda ere: indar-harreman kontua da.

Euskal Herrian prozesu demokratikoa martxan jarri nahi badugu, indar metaketa prozesu bat abiatu beharko dugu; prozesu mobilizatzaile bat, helburu zehatz eta partekatuekin, zeinaren bidez iritsi behar dugun Estatua negoziatzera behartzera, eta ezezkoan tematzen bada, independentzia aldebakartasunez aldarrikatzera, Katalunia egiten ari den moduan.

Bide horretan, uste genuen, behin ETAk borroka armatua utzita, bi familia abertzale nagusiak gai izango zirela burujabetza prozesua abian jarriko zuen estrategia minimo bat adosteko. Ez zen horrela izan, eta denbora gelditu egin da.

EAJk, egun, ez du halako prozesu bat abian jartzeko asmorik, gogorik. Bere aurpegi soberanista lozorroan gordeta, hauteskunde emaitza bikainak lortu ditu; kaleetan ez du jendetzarik topatzen burujabetza prozesua aldarrikatuz; eta Kataluniara begiratzen duenean, bere alderdi anaiaren gainbehera ikusita, “abentura soberanistetan” sartzeko tentazio oro uxatzen zaio.

EH-Bildu saiatzen da, bai; ez da eskaintza faltagatik izango: akordio proposamen bat hemen, beste akordio proposamen bat han, EAJ erakarri nahian, bere zenbait helbururi uko egiteko prestutasuna erakutsiz, akordioren batean esplizituki uko eginez, balizko burujabetza prozesu bat martxan jartzeko esperantzarekin, Maltzaga abiapuntu bakarra bailitzan. Eta halaxe gaude, geldirik, Maltzagako geltokian, zain.

Argi dago: Gernikako ekitalditik 20 urte beteko diren honetan, beste inflexio puntu bat behar dugu. Gernikan “Estatutua hil da” esan genuen; oraingoan “Maltzaga hil da” esan genezake. Maltzagaren kontra gaude? Ez. Maltzagak tresna baliagarria izateari utzi dio? Ez. Orduan, zergatik diogu hilda dagoela? EAJk azken hamarkadan argi utzi duelako ez duela burujabetza prozesu bat abiatzeko inolako asmorik. Estatutuaren heriotzatik Lizarra-Garazi etorri zen. Orain galdera da: Maltzaga ondoren, zer?

Azken hamarkadan agerian gelditu da geure bizitzan eragin kaltegarria duten erabakiak hartzen ari direla, gero eta urrunago, gero eta jende gutxiagok. Burujabetza egunez egun, urtez urte, galtzen gabiltza arlo guztietan, eta multinazionalen mesedetan desberdintasunak, prekarietatea, pobrezia eta sufrimendua zabaltzen ari dira. Inor gutxik jarriko du hau ezbaian.

Dena den, batzuk diote hau dela dagoena, ezin dela besterik egin, sakrifizioak ezinbestekoak direla, austeritate politikak zintzo-zintzo eta liskarrik gabe onartuta, gauzak bere onera itzuliko direla. Esan genezake gauzak diren bezela mantentzearen aldekoak direla hauek.

Beste batzuk, ordea, aldaketaren aldekoak gara. Diogu gauzak beste modu batera egin daitezkeela, geure bizitzetan burujabetza berreskuratu behar dugula, eta Europatik datozen erabaki politikoei entzungor eginez, guri komeni zaizkigun erabakiak hartzen joan gaitezkeela.

Eliteak kezkatuta daude azken aldian aldaketaren aldekoak gailentzen ari direlako. Populista ezizena jarri diete, eta zaku berean sartu dituzte Eskozia, Brexit, Le Pen, Podemos, Katalunia eta Trump, tranpa beraiek eginez. Aldaketa nahi dugunok burujabetza berreskuratzearen alde gaude, baina bi burujabetza mota daude:

  1. Izuan, autoritatean, seguritatean, arrazakerian, desberdintasunean, erresistentzian oinarritutako burujabetza kontserbadorea, atzera bueltatu nahi lukeena, ezer ez aldatzeko.
  2. Demokrazian, parte-hartzean, aniztasunean, parekidetasunean, iraunkortasunean, itxaropenean oinarritutako burujabetza sozial eraldatzailea, herri berria, bizitza berriak eraikitzeko.

Bizi ditugun garai interesgarri hauetan, arazoa politika neoliberala da (jarraitasuna aldarrikatzea arazoan sakontzea da). Aldaketa autoritarioa ez da soluzioa, arriskua baizik (bizitzaren kontrakoa; Le Pen, Trump…). Arazoarentzako irtenbidea eta eskuin muturraren arriskuarentzako antidotoa aldaketa demokratikoa da, burujabetza sozialean oinarritua. Hain justu, hau aldarrikatzen dugu gehiengo sindikalak, mugimendu feministak eta ekologistak, aniztasunaren eta errefuxiatuen aldeko mugimenduek, ekonomia sozial eraldatzaileak, inklusioaren eta giza eskubideen aldekoek, ezkerreko alderdi eta mugimendu politikoek…

Hortaz, “Maltzaga ondoren, zer?” galderari, hala erantzungo nioke nik: burujabetza sozial eraldatzailea aldebakartasunez eraikitzen joan, indarra metatzen joateko, aldaketa nahi dugun mugimendu sindikal, sozial eta politikoen artean bide-orria adostuta.

Martxan jarri. Korrontea sortu. Denborarekin, agian, korronte horrek indar nahikoa hartuko du, eta orduan, beharbada, Maltzaga berpiztu egingo da, Katalunian bezala. Nork daki, ez gara igarleak. Garrantzitsuena, orain, prest gaudenak abian jartzea da.