Category Archives: Justizia

Nola egin aurre prekarietateari?

PrekarietateariSTOPZergatik erabiltzen dugu coaching eta ez precariousness? outsourcing eta ez poverty? new management eta ez unemployment? Zer da, kudeaketa sistema horiek erabiltzen dituztenak ingelesez dakitela eta berauen ondorioak pairatzen ditugunok ez? Eredu horiek kanpotik datozela eta ondorio larriak hemengoak direla? Edo, besterik gabe, prekarietatea, pobrezia, langabeziaren jatorria estaltzeko zelofanezko hitz anglofonoak erabiltzen dituztela?

Berdin dio. Kontua da erakitzen ari diren lan mundu berria prekarioa dela, lan baldintza gero eta kaxkarragoekin, ezegonkortasun gero eta handiagoarekin. New management bidez saiatuko dira langileari ikusarazten soldata eta lan orduak ez direla garrantzitsuena, proiektua baizik. Coaching bidez langileak ziurgabetasunera kondenatuko dituze modu etikoan eta kontzientzia garbiz. Outsourcing bidez, lanpostu beragatik erdia ordainduko diote langileari, lan hitzarmenak hankartetik pasatuaz.

Jendea sufritzen ari da, beldurra hedatzen. Ataka honetatik ateratzeak ezinezko dirudi. Nola egin aurre prekarietateari?

Mahai inguru, eztabaida, hitzaldiak aurkitu ohi ditut han hemenka gaiari buruz. Erantzun berriak behar dira, instrumentu berriak, baina zenbaitetan, irudipena dut, orain arte lan munduan egin dena ez dela kontuan hartzen, balioko ez balu bezala, zerotik hasi beharko bagenu bezala.

Gauza berriak behar dira, bai, baina ezin dugu baztertu orain arte langileek beren lan eta bizi baldintzak hobetzeko erabili duten instrumentu nagusia: sindikatua. Akats larria litzateke, besteak beste, gaur gaurkoz, instrumenturik eraginkorrena delako prekarietatea borrokatzeko.

Langileak kolektiboki antolatzeak, afiliatzeak, mobilizatzeak emaitzak ematen ditu. Dela urteetan egin duzun lanak eta sindikatu nagusia izateak ematen dizun oihartzunagatik, baliabideengatik eta presioa egiteko aukeragatik. Dela erresistentzia kutxa izateagatik, greba nahi beste luzatu ahal izateko. Dela goi mailako zerbitzu juridikoa izateagatik.

Gauzak zaildu egin dira, eta ekiteko moduak moldatzen joan behar dugu gero eta gehiago asmatzeko, gero eta eraginkorragoak izateko, baina sor/asma daitezkeen gauza berriak bilatzen jarraitzen dugun bitartean, indartu eta zabal ditzagun, baita hitzaldi, eztabaida eta mahai inguru hauetan ere, hemen eta orain emaitza onak ematen dituzten instrumentu eta adibideak. Hemen dituzue batzuk:

 

Arantxa Tapia konpainia noblean

ArantxaTapia

Badakit bitxia dela. Gai asko daudela koadrilako afal ostean, ardoz eta kopaz goraino, barre eta besarkaden garaian, mahai gainean jartzeko. Baina egun hartan enpresariek zergetan ordaintzen zutenaz eta ez zutenaz jardun genuen bi lagunek eta hirurok, biak enpresa banaren arduradun.

Googlek koadriletako apustu eta eztabaidak pikutara bota zitueneko garaien aurretik izan zen, guk behintzat ez genuen garai hartan mobilera datuak egiaztatzera joateko ohiturarik, eta baten ustearekin eta besteak omen zekienarekin tabernaz taberna ibili ginen..

Nik nioen gauza bat dela teorian enpresek irabaziengatik ordaindu behar dutena sozietate zergan, eta beste gauza bat benetan ordaintzen dutena, askoz gutxiago. Datuak ez nekizkiela, baina hala zela. Beraiek ezetz. Enpresek, beraiek behintzat, zerga guztiak ordaintzen zituztela, zerga pila bat.

Eztabaida hartaz oroitu naiz Arantxa Tapiak aurrekoan egin zituen adierazpenak irakurrita. “Gure sistema ez da txarra enpresentzat; kenkari sorta garrantzistua dago, eta, horiei esker, enpresa askoren ordainketa efektiboa ez da bi digiturena”. Gogoratu behar dugu sozietate zerga soilik ordaintzen dutela irabaziak dituzten enpresek. Galerak dituztenek, zero patatero ordaintzen dute.

Oso adierazpen esanguratsuak dira, batez ere, Tapiaren Jaurlaritza bereko Pedro Azpiazu Ogasun sailburuak esan berri duenean diru bilketa handiagoa behar dela, eta badagoela tartea sozietate zergan gehiago biltzeko.

Berriako albistearen arabera, Arantxa Tapia ez zen urrutirago joan zerga erreformari buruzko eztabaidan “daturik gabe hitz egiten ari delako gehiegitan”.

Datu faltagatik ez dadila izan Arantxa:

EAEn sozietate zergaren tasa nominala (teorian ordaindu behar dutena) %28koa da.  Baina dauden kenkari, hobespen, salbuespen eta desgrabazioak tarteko, praktikan ordaintzen dena %16,2 da. Azken zifra hau batez bestekoa da. Tapiak argi esan duen moduan, baudade enpresak %10etik behera ordaintzen dutenak, baina ez du salatzen, goraipatu baizik.

Berriki adostu ditu Jaurlaritzak 2017rako aurrekontuak PSE eta PP-rekin. Zein da aurrekonturako Jaurlaritzak duen diru kopurua? 10.709 milioi €. Hori da Urkulluren gobernuak gastu publikorako duen diru kopurua.

Badakizue, Arantxa Tapiak sutsuki goraipatu dituen kenkari eta hobespenak direla eta, zein den  Foru Ogasunek bildu gabe utzi duten diru kopurua (gastu fiskala deitua)? 6.058 milioi €.

Badakizuen EHUko ikerketa baten arabera zein den EAEko iruzur fiskalaren kopurua urtean? 3.200 milioi €.

Daturik gabe hitz egiten dela salatzen duenak, datuak ezkutatu nahi ditu, eskandaluzkoak dira eta, EAE paradisu fiskal bihurtu nahi ez dugunontzat.

Datuoi garrantzia kendu nahi dien Jaurlaritza, ordea, oso kezkatuta dago Diru Sarrerak Bermatzeko Errentan (DSBE; RGI gaztelaniaz) ematen den iruzurrarekin. Hatz marka digitalak hartuko dizkiete DSBE jasotzen duten pertsonei, iruzurgileak harrapatzeko.

Baina, zer neurriko iruzurra ematen da DSBEn halako neurri zorrotza hartzeko?

Gogoratu:

  • Jaurlaritzak 2017rako duen aurrekontua: 10.709 milioi €
  • Kenkari eta hobespenen bidez biltzeke uzten den dirua: 6.058 milioi €
  • EHUren ikerketaren arabera iruzur fiskala: 3.200 milioi €

Hatz marka digitalik, zein beste neurririk, ez enpresei. Hatz marka digitalak eskatuko zaizkie DSBEren hartzaileei.

Zenbat gastatzen du Jaurlaritzak DSBEn guztira? 400 milioi €.

Zein da DSBEn ematen den iruzur maila? %1ekoa. Beraz, iruzurra 4 milioi € ingurukoa izango da.

Sozietate zerga ordaintzen dutenak irabaziak dituzten enpresak dira. Hor ematen den iruzurra erraldoia da, eta iruzurgileak dirutan flotatzen bizi dira. DSBE jasotzen dutenek egiten duten iruzurra minuskuloa da, eta hartzaileek ez dute inon flotatzen, lurrari krudelki itsatsita daude, bizirauten saiatzen.

Arantxa Tapiari eskatuko nioke, denbora gutxiago pasatzeko enpresari “arrakastatsuekin”, eta denbora gehiago eman dezala, esaterako, DSBE jasotzen duten pertsonekin. Datuek asaladatu egiten dute, bai, baina begirada urratuek bihotzak biguntzen dituzte.

Espiritualtasuna eta konpromiso soziala: testigantza bat

img_20170218_124432

Larunbatean Arantzazun izan nintzen, Espiritualtasuna XXI-Agoran, espiritualtasuna eta konpromiso soziala mahai inguruan parte hartzera gonbidatu nintuden eta. Hemen nire interbentzioa:

Saio honekin hasi aurretik ohar garrantzitsu bat: nik ez diot inori leziorik eman nahi. Hemen gaudenok nahikoa bizi izan dugu, akatsek, ahuleziek, ditugun mugek berdintzen gaituztela jakiteko. Esperientziak erakutsi digu. Nik hemen nire bizipenak partekatu ditut zuekin, hori egitea eskatu didatelako. Eta momenturen batean harrokeria punturen bat sumatzen baduzue, lotu ezazue nire ahuleziarekin, mesedez.

Hori esanda has gaitezen: galdetu zidaten ea nire konpromiso sozialak eta nire espiritualtasunak zer zerikusi zuten. Alegia, ni ELA sindikatuan aritzeak ba ote duen loturarik nire espiritualtasunarekin. Erantzuteko ez ditut 15 minutu behar. Esaldi bakarrean esan dezaket: ni ELAn aritzea nire espiritualtasunak azaltzen du.

Donostiako Antiguako familia egonkor batean jaio nintzen. Bertan jaso nituen maitasuna, heziketa, egonkortasuna, babesa, gaitasunak, baliabideak, fedea, bokazio jakin bat… Jainkoak oparitu zidan guzti honetatik abiatuta, bizitzan egokitu zaizkidan zirkunstantzietan erabakiak hartzen joan naiz, batzuetan kontzienteki, arrazoiturik, beste batzuetan jakin gabe zergatik. Baina beti izan dut galdera bat buruan: zertarako jarri nau hemen Jainkoak? Zer nahi du nitaz? Nire erabakiak galdera horren erantzuna izaten saiatu dira.

Jakina, galdera horrek hamaika erantzun posible ditu norberak duen fedearen edo espiritualtasunaren arabera. Eta espiritualtasuna ez da estatikoa, dinamikoa baizik. Aldatuz doa adinarekin. Niri, behintzat, hala gertatu zait.

Baikor jarrita, esango nuke espiritualtasuna atzera bueltarik ez duen garapen prozesu bat dela. Mailak igotzen zoaz, eta behin bat igota, ez duzu atzera egiten. Hau eztabaidagarria izan daiteke, badakit, baina esan dizuet ikuspegi baikorra hartu dudala.

Nire prozesua, gauzak asko sinplifikatuz, hiru fasetan banatu dut, fase bakoitza, niretzat funtsezko izan izan diren liburu banarekin lotuz. Hona ekarri ditut hiru liburuak zuek ikus ditzazuen:

  1. El proyecto de Jesus (Jose Maria Castillo)
  2. Las bienaventuranzas (Adolfo Chercoles)
  3. Espiritualidad desde abajo (Anselm Grün)

Errepikatu nahi dut, hiru faseena sinplifikazio bat da, erabaki guztiz arbitrarioa, nire bizitzaren milaka interpretazio posibleetan zuei kontatzeko erabiltzea erabaki dudana. Hauek dira hiru faseak:

1: ESPIRITUALTASUNA BEGI ITXIEKIN. Jaiotzatik Bartzelonako olinpiadetara doana gutxi gora-behera.

2: ESPIRITUALTASUNA BEGI IREKIEKIN, baina ESPIRITUALTASUNA GOITIK. Izenen jatorria eta esanahia joango naiz azaltzen, lasai egon horregatik. Fase honen amaiera 2009an jarriko dut, kakotxa guztiekin.

3: ESPIRITUALTASUNA BEHETIK.

Esandakoa. Hirugarren fasean ez dut esan espiritualtasuna begi irekiekin, behin begiak irekita, ezin baitira berriro itxi…

I. fasea: Espiritualtasuna begi itxiekin

Fase honi Espiritualtasuna begi itxiekin deitu diot. Izen hau Chércoles jesuitari hartu diot, Bienaventuranzas ikastaroan entzun bainion. Berak zioen begi itxiekin otoitz egiten dugunean gauza eder eta anpulosoak esaten ditugula “munduan denak anai-arrebak gara, denak berdin maite ditut…”, baina begiak zabaltzen ditugunean hasten gara esaten: “hori ez dut hainbeste maite… hori ere ez… eta, hango hura gorroto du!”. Espiritualtasuna gure baitan, goxo-goxo, biltzen garenean bizi dugu, baina eguneroko bizitzarekin zerikusirik ez du. Eguneroko bizitzak ez gaitu espiritualtasunak gidatzen, beste balio terrenalek baizik.

Antiguako parrokiako aisialdi taldeko begiraleak ginen. Ekintza, jolas, dinamika, kanpaldi, elkarbizitza mordoa egiten genituen. Bileretan, ordea, noizean behin airean gelditzen zen galdera bat sortzen zen: saioren bat egin beharko dugu fedeari buruz ezta? Isiltasunak harrapatzen zuen gela. Guretzat egiten genituen gauza guztiek ez zuten zerikusirik fedearekin Gauza desberdinak ziren.

Genuen zulo hori konpontzeko, teologia eskola deitu geniona sortu genuen, gure artean teologia ikasia zuen Xabi Anza genuela aprobetxatuz. Hor irakurri eta komentatu genuen liburu hau (Castilloren El proyecto de Jesús), begiak ireki zizkiguna.

II. Fasea: Espiritualtasuna goitik begi irekiekin

Liburu hau irakurrita ikusi genuen Jesusek bazuela proiektu bat. Bazuela eguneroko bizitzarako proposamen bat. Eta proposamen hori pobretuak erdigunean jartzetik abiatzen zela. Imajina gaitzakezue, deskubrimendu hori eginda, edozertarako prest ginen gazte nekaezinak: motxilak bete genituen goraino eta Everest igotzen hasi ginen, oxigeno gabe.

Kalean esertzen hasi ginen etxegabeekin, pobreekin, baztertuekin. Ez genuen Caritaseko boluntario izan nahi, horiek txikikeriak ziren. Lagunak egin genituen. Beraiekin hitz egin, xakean jolastu, eta pare bat aldiz mendira ere joan ginen. Misioetara joatea ihes egitea iruditzen zitzaidan, hemen egiteko hainbeste gauza egonda! Iritzi hori izan nuen Ekuadorrera hilabeterako joatea proposatu zidaten arte…

Ekuadorren hilabete, gutxi zen, noski. Hurrengo urtean neskarekin joateko aukera nahi nuen, eta hara joan ginen biok. Baina Hegoamerika ere gutxi zen, Afrikara joan nahi nuen. Hilabete ere oso laburra zen, urte bete egin nahi nuen Afrikan. Gure enpleguak utzi eta Eritreara joan ginen 2001ean neska eta biok, Caritasen proiektu batekin. Imajinatu guraso gaixoak! Orain aita naizela hobeto ulertzen ditut… Esaten zidaten: “baina ,nolatan utzi duzue enplegua? zer gertatuko da etortzen zaretenean?”. Noizbait esana zidan amak: “egiten dituzun gauza horiek, kaleko jendearekin ibiltzea-eta, oso ondo daude, baina zergatik egin behar dituzu zuk?”. Iritsi zitzaidan ere gertuko batek esan zuena nitaz “bai, Unai beti izan da apur bat infantila…”.

Orain gutxi jakin dut jarrera honi, nik garai honetan nuenari, indibidualismo heroikoa deitzen zaiola Nik espiritualtasuna goitik deitu diot. Izen hau Anselm Grün-en liburutik hartu dut. Zer da espiritualtasuna goitik? Ebanjelioaren araberako “ni ideal” bat egiten dugula buruan, super yo moduko bat, eta gure erronka ideal hori lortzea izango da, gure esfortzu hutsean sinistuta. Badi honek Egotik asko, demostratzen saiatzen baikara, gu inor baina koherenteagoak garela.

Espiritualtasun mota hau ez nuen Eritrean utzi. Handik bueltan neskak eta biok lana aurkitu genuen berehala. Ni joan aurretik Ikerlanen nenbilen, proiektu batean, eta spin off enpresa bat sortu zen proiektu horrekin. Bertan hasi nintzen lanean. Lan polita zen eguzki bidezko aire girogailu bat garatzen ari ginen. Lantalde jatorra genuen, lan-baldintza onak, I+G-ko buru nintzen… Baina banuen kezka bat barruan. “Zeinentzat ari gara egiten produktu hau? Ez da aldirietan bizi diren pobreentzat. Ezta, gu bezala, pisu baten bizi direnentzat. Produktu hau txaletetan bizi diren aberatsentzat da.” Ordurako lehen alaba jaioa zen. Nik murrizketa hartu nuen, eta bigarrena jaio zenean, lantegia Arrasatetik Basaurira pasa zutela aprobetxatuz, urte beteko eszedentzia eskatu nuen umeak zaintzeko.

Hor hasten dira, 2005ean, ahaztuko ez ditudan lau urte zoragarri. Umeak zaintzeaz gain, Caritasen boluntario ibili nintzen eta Erlijio Zientzietako hainbat ikasgai ikasten aritu nintzen. Urte beteko eszedentzia amaituta, aukera desberdinak ireki zitzaizkidan. Fundazio batean hasi nintzen nazioarteko lankidetzan etxetik. Ikerlanek proiektu baterako hartu ninduen, autonomo gisa. Caritasen ere proiekturen bat ematen zidaten… Etxetik lan egiten nuen batez ere, ordutegi guztiz malguarekin, hiru umeak zaintzeaz gain, banuen denbora ere beste zenbait gauza egiteko. Baina amaitu zen Ikerlaneko proiektua. Krisia, ere, iritsi zen eta Fundazioa pikutara joan zen. Caritaseko proiektutxo bat besterik ez zitzaidan gelditzen, eta gure aurrezkiak amaitzen ari ziren. Fundamentuzko enplegu bat bilatzen hasteko garaia iritsi zen. Curriculuma eguneratu, eta han hemen bidali nituen.2009 urtea zen, eta ni zulora eramango ninduten bi gertaera jazo ziren.

Lehenik, sekula ahaztuko ez dudan lan-elkarrizketa bat Giroa energia enpresan. Hainbat denbora hitz egiten egon ondoren, esan zidan parekoak: “Un curriculum muy interesante… pero… ¿quién me asegura a mí, que si te cogemos, dentro de un año no te vas a ir a Etiopía?”. Hortxe ikuso nuen ate batzuk itxi zitzaizkidala betirako.

Oroitzen dut egun hartan bertan, edo hurrengoan, nire testigantza eman behar niela gazte batzuei. Halakoetara deitzen ninduten noizean behin, eta nik beti esaten nien entzuleei, “zuek bilatu ezazue beti gustokoen duzuena, saiatu topatzen gehien betetzen zaituzten lan hori, nahiz eta horretarako arriskatu behar izan. Beti sortuko zaizkizue aukera berriak. Hori izan da nire esperientzia behintzat”. Baina aldi hartan esan nien hori esan. Aldi hartan esan nien: “hori hala zela uste nuen, baina orain dudak ditut”, eta gertatu zitzaidana kontatu nien. Hitzaldira deitu zidan lagunak esan zidan: “badakizu zer den hori? gurutzea”.

Ate hori itxita irakaskuntzan probatzea erabaki genuen. Irungo La Sallen lan egiteko deitu zidaten. Lanbide Heziketan. Mekanizatua eman behar nuen. Inoiz ikasi ez dudan gai bat. Berdin zuen, ikasteko liburu mordoxka eraman nituen etxera. Baina esan zidaten ere aurreko maisua ez zegoela, eta aurten unitate didaktiko berria egin behar nuela ikasgairako. Nik galdetu nien: “zer da unitate didaktiko bat?”. Amildegia zabaldu zitzaidan nire azpian. Lorik ez, dardarka esnatu, oso gaizki jarri nintzen. Lortu nuen lehen asteko eksolak prestatu eta ematea, baina asko pentsatu ondoren, uztea erabaki nuen Ez nuen hilabete bat iraun.

Hortxe amaitzen da nire espiritualtasunaren bigarren fasea. Hondoratua, lur jota, zuloan.

III. Fasea: espiritualtasuna behetik

Zure buruaz egin duzun idealizazio horren bila zabiltza, zure esfortzu hutsean sinistuta, behin eta berriro pareta berdinarekin joz: zure mugekin, zure akatsekin, zure huts egiteekin. Halaxe ibili nintzen ni urte luzeetan, porrotak ispiluaren aurrean jartzen ninduen arte.

Zuloan zaudenean, Jainkoaren aurrean, umil, makurtzea besterik ez zaizu gelditzen. Zure kabuz egin nahi zenuena egiteko gai ez zarela jabetuta, hondoan zaudela, beste baten eskuetan zaude. Konfiantza jartzen duzu, zure gainetik dagoen horretan, eta intuitzen has zaitezke, guztiz ulertu ezin dezakegun modu batean eragiten duela espirituak, beste pertsona askoren bitartez.

Gainean duzun karga astuna arindu dezakezu, eta esker onez, umil, bere esku onetan gaudenaren konfiantzaz, aurrera segi, gure hondar alea egiten saiatuz. Horixe da Espiritualtasuna behetik, zulotik, gure miseriatik, gure ezinetik, gure ahuleziatik, konfiantza osoa beragan jarriz.

Bada, justu momentu horretan, Irungo lana utzi eta gutxira etorri zitzaidan Xabi Anzaren eskaintza: “Manu Robles-Arangiz Fundazioan pertsona bat behar dugu, nahi zenuke?” 2003tik neraman ELAn afiliatua, alternatiba eraikitzeko proiektua ezinbestekoa iruditzen zitzaidalako. Inoiz pasatu izan zitzaidan burutik, gustura ibiliko nintzela bertan, baina ez nuen uste aukerarik izango nuenik. ETa hara, eskaintza. Bilbora joan beharko nuke egunero, baina probatzeak merezi zuen. Baiezkoa eman nuen, eta orain arte.

Hau al da Jainkoak nitaz nahi duena?

Begi itxietatik irekietara, eta goitik behera. Hiru fase, hiru liburu.

Lukas eta Mateok kontatzen digutenez Jesusek esan zuen (Lk 12, 29-31): “Zuek ez ibili larri jan-edanaren bila. Fedegabeak arduratu ohi dira horiez guztiez; baina zuen Aitak badaki horren beharra duzuena. Ardura zaitezte, ordea, Jainkoaren erregetzaz, eta beste hori gehigarritzat emango dizue Jainkoak.

Aipatu dizuet duda bat izan nuela gazte horiei nire testigantza eman nienean. Duda izan nuen hondoa jo nuenean. Duda hori, oraingoz, joan zait.

Eskerrak ematen dizkiot Jainkoari “infantila izan naizelako”, “ideala bilatzen saiatu naizelako”, nire bizitzako aukerak espiritualtasunarekin lotuta egiten saiatu naizelako.

Lanpetuta nabil, lanez lepo askotan, etxean ez naiz nahi beste egoten, eta zati okerrena emazteak eta seme-alabek daramatela esango nuke. Dena den gustura gabiltza, zoriontsu. Egiten dudana gustuko dut, eta “hau al da Jainkoak nitaz nahi duena?” galdera egiten diodanean nire buruari, oraingoz, erantzuna da: BAI.

Baina, zer du Adegik sokatiraren kontra?

los-mejores-suplementos-mas-musculo

Glúteos y pechos perfectos, ezpain mamitsuak, tableta, bizeps, trizeps, kuadrizeps ikusgarrien garaian; Corporación Dermoestética, goitik beherako depilazioa, Irati Xtrem, Iron man, Hiru handiak eta Ehun milen garaian; gorputza bere mugetara eramango duen lasterketak, zenbat eta zailagoa, zenbat eta erokeria handiagoa, hainbat eta jende gehiago erakartzen duen garaian, Adegik negoziazio kolektiboa utzi eta kirola sustatzeari ekin dio, kiroltasunez.

Enpresen arteko lasterketa antolatzen du Donostian urte batzuetatik hona. Igeriketa-lasterketak ere antolatzen ditu: “busti lankideekin. Empresas que se mojan”. Laugarrena irail honetan ospatu da, arrakasta handiz.

Bi lasterketa hauek badute bertute bat, benetan eskertu behar zaiena: biak kirol indibidualak izanagatik, antolakuntzak taldekako lasterketa bihurtu ditu. Ez da banakoen arteko lehia, taldekakoa baizik. Balio sinboliko handia dauka, kapitalismoak sustatzen duen indibidualismoaren gainetik lan kolektiboari ematen diolako indarra.

Dena den, bi kirol hauek, oso hedatuak egonik ere, ez dute bertako kutsurik, ez dute bertako kultura, bertako izaera islatzen. Bertokotasuna sinbolikoki adierazteko ez dira baliagarriak. Globalizazio indibidualean taldeka lan egin behar da, bai, baina maila lokalean, bertako bereiztasunak landuz eta zukutuz.

Agian gabezia hori konpontzeko erabaki du Adegik urte honetatik hasita hiru urtez Kontxako estropadetako lehen traineru gipuzkoarrei (femeninoa eta maskulinoa) sari mardul bat ematea: 5.000 euro tripulazio bakoitzari. Eta hemen sortzen zaizkit dudak niri.

Ulertzen dut aizkolari edo harri jasotzaileak ez saritzea. Bertako kirolak dira, baina indibidualak. Haatik, estropadak bezain bertako eta taldekako da sokatira. Euskal Herriko selekzio ofiziala dugu gainera, eta irailean munduko txapeldun izan ginen.

Zergatik aukeratu zuten estropada eta ez sokatira? Biak lehiaketa kolektiboak dira. Biek esfortzu handia eskatzen dute. Bietan sari bakarra dago eta talde desberdinek besteen kontra borrokatzen dute garaile izateko. Biek dute sinbolismo handia: desberdintasunak handitzen doaz, pobrezia gorantz, lan baldintzak gero eta okerragoak, prekarietatea orokortzen, lan-orduak handitzen, soldatak murrizten, prezioak igotzen… egoera honi buelta emateko lan handia egin behar da, eta soilik lortuko dugu esfortzu-borroka kolektibo bidez.

Apenas ikusten dut, sinbolismo aldetik, alde handirik estropada eta sokatira artean , eta pentsatzen nuen, besterik gabe, bat aukeratu behar horretan, estropada aukeratu zutela, akaso txanpona zerura botata. Baina ez.

Igandeko El Diario Vascon Adegiko Nerea Zamacolak (Transformando la manera de relacionarnos en las empresas) argi utzi zuen ez zela zozketa bidezko hautua izan;, erabakia ongi pentsatu eta hausnartuta hartu zuten: sokatiraren aurka daude. Más trainera y menos sokatira.

Eta diot nik: zergatik bultzatu nahi dituzte estropadak sokatiraren kaltetan? Zergatik dirua eman traineruei eta ez sokatirari? Zeren eta, nik dakidala, patronalak badu sokatira taldea, eta gogor lehiatzen da, gainera, txapelketetan. Baina estropadetan? Trainerurik ez dute eta! Ez dute arraunik egiten, guztiok dakigu yatean ibiltzen direla…

Ez al da izango, estropada eta traineruen ospea bultzatuz, langile guztiak traineruetara bideratu nahi dituztela, lehiakideak gainetik kenduta, sokatiran patronala garaile atera dadin?

Nola banatzen da aberastasuna?

Soldataz esaten ez diguten guztiaGaizki; gero eta okerrago. Hori da erantzun argiena, errazena. Ez dugu guk bakarrik esaten. Thomas Pikettyk agerian utzi du “Kapitala XXI. mendean” liburuan. Nazioarteko Diru Funtsak (NDF; FMI gaztelaniaz) eta Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Erakundeak (ELGE; OCDE gaztelaniaz) ere txosten bana atera berri dute gauza berbera azpimarratuz. Ez asmo berdinarekin, jakina. Batzuk gauzak aldatu nahi ditugun bitartean, besteek beren pribilejoei eutsi nahi diete.

Gu desberdintasun bidegabeek kezkatzen gaituzte eta jendearengan horrek sortzen duen minak, sufrimenduak. NDF eta ELGE larritzen dituena sistemaren egonkortasuna balantzaka hastea da. Diote gehiegizko desberdintasunek, hazkunde ekonomikoa moteltzeaz gain, jendea oldarrarazi dezaketela, liskarrak sortuz.

Edonola, guztiz frogatuta dago desberdintasunak hazten ari direla. Sinesgogorrak egongo dira ere, komenientziagatik akaso (klima aldaketarekin gertatzen den moduan), baina aberastasuna gero eta esku gutxiagotan pilatzen ari da. Intermon Oxfam-ek irudikatu zuen moduan: 62 pertsonek munduko populazioaren erdiak duen aberastasun bera dauka.

Aberastasuna, baina, zer da?

Planeta aberastasunez betea dago. Itsasoak, lur azpiak, mendiak, bailarak… aberastasunez josiak daude. Kontua da nor bereganatzen den horietaz. Hego Afrika, Zimbawe urrez eta diamantez josia zegoen. Nigeria petrolioz, Kongoko Errepublika Coltanez. Herrialde aberats pobretuak.

Jendea ere aberastasuna da. Pertsona gazte, indartsu, bizitzaz beteak aberastasuna dira. Afrika biziki aberatsa zen (eta da) zentzu honetan, baina milioika  pertsona ebatsi zituzten bertatik, urrunera eramateko: ameriketara, itsasora, esklabutzara, heriotzera.

Besarkada bat, muxu bat, irribarre bat aberastasuna dira. Sendatzea, elikatzea, hezitzea, maitatzea, zaintzea aberastasuna da. Gauza da nor bereganatzen den horretaz. Kapitalak emakumeen doako lanak sortzen duen aberastasun hau beretzat hartu du. Era berean, Hego Amerikari elkar zaintzaren eta xamurtasunaren aberastasun asko lapurtu dio Europak, bere gabeziak estaltzeko. Biziraupen hutsagatik, Hego Amerikan haur asko umezurtz gelditu dira, Europan guraso eta seme-alabak falta direlako; enpresek etxeetatik ebasten duten aberastasuna ez delako zerbitzu publikoekin ordezkatzen.

Aberastasuna da aulki bat egitea, komuna garbitzea, jertsea jostea, sardina arrantzatzea, tabakoa saltzea, paketeak garraiatzea, irakastea, pieza bat mekanizatzea, hozkailu bat muntatzea… Aberastasuna langileok sortzen dugu. Kontua da zein jabetzen den aberastasun horretaz…

Oso aberatsa da aberastasuna, eta oso gaizki banatua dago. Pikettyk, aberastasunaren banaketaz aritzean, zergetaz hitz egiten du. Baina zerga bidez ez da aberastasunaren banaketa ematen. Zerga bidez aberastasuna birbanatu egiten da. Ez dut nik zerga-politiken garrantzia gutxietsiko, inolaz ez. Azpimarratu nahi dudana da, aberastasunaren banaketa beste eremu batean ematen dela. Non, baina? Negoziazio kolektiboan.

Enpresetan langileek aberastasuna sortzen dugu. Eta nork erabakitzen du sortutako hori nola banatzen den? Zenbat doa kapitalera eta zenbat langileengana? Jakina, kapitalak ahalik eta gehien nahi du beretzat, eta langileek beste horrenbeste; interes kontrajarriak ditugu. Non ebazten da gatazka hau? Negoziazio kolektiboan, eta, indar-harremanen arabera, aberastasuna gero eta esku gutxiagotan (kapitala) edo gero eta esku gehiagotan (soldata) banatuko da.

Adibidez: EAEn BPGa biztanleko 11.118 euro zen 1993an. 2007an 30.599. Aberastasuna hirukoiztu egin zen 15 urtetan . Enplegua ere asko hazi zen (1993an 620.000 ziren soldatapekoak; 2008an 1.090.000). 1993an soldatak BPGaren %54,7 ziren; 2006an %48,3. Hau da, krisi aurretik aberastasuna hirukoiztu egin zen 15 urtetan, baina soldatapekoengana zihoan zatia 6 puntu murriztu zen.

Joera hori ez zen lokala izan, globala baizik. Horixe da neoliberalismoa, hain zuzen, aberastasunaren banaketan kapitala lehenestea guztiaren gainetik.

Aberastasunaren banaketa ematen den moduak definitzen du bizi(ko) dugun gizarte eredua. Eta, esan bezala, aberastasun banaketa hori indar-harreman kontua da. Ez inoiz ahaztu: soldata dirua baina gehiago da.

Jaurlaritzak, pertsona helburu. Baina zer pertsona?

IgualdadEquidad1

Eusko Jaurlaritzak hartzen dituen erabaki politikoak ezagututa, kalean, telebistan edo metroan “Pertsona Helburu” publizidade kanpaina ikusten dudan bakoitzean, egonez moduko bat sortzen zait barruan, eta galdera datorkit urdailetik burura: baina zer pertsona du helburu Jaurlaritza honek?

PertsonaHelburu

Kezka hau argitzeko aukera paregabea izan nuen aurreko astean, eguraldi petrala zela eta “Zein da zein” jolasten gelditu baikinen etxean Arantza Tapia eta biok. Dakizuenez, jolas honetan galderak egiten dizkiozu aurkariari, eta erantzunen arabera pertsona batzuk deskartatuz zoaz, azkenean fitxa bakarrarekin gelditu eta aurkariak buruan duen pertsona zein den asmatu arte. Galderekin hasi nintzen:

Quien es quien

  • Zuria da?
  • Bai.

Klas, klas, klas, klas, klas. Pertsona zuriak ez diren fitxa guztiak behera.

  • Gaztea?
  • Ez.

Klas, klas, klas.

Emakumea? Ez. Klas, klas klas, klas, klas. Pentsionista? Ez. klas, klas. Dirulaguntza publikoa jasotzen du? Bai, asko. Klas. Eta prestazio sozialik? Ez. Klas, klas. Etxegabea da? Ez. Klas, klas. Etxeko berokuntza eta argindarra ordaintzeko arazoak ditu? Ez. Klas, klas.

Langabetua da? Ez. Klas, klas, klas. Prekarioa? Mileurista? Azpikontratatua? Ez. Klas, klas, klas. Beharrezkoa al du soldata bizitzeko? Ez. Klasklasklasklasklasklasklasklasklas. Etxe bakarra dauka? Ez. Klas, klas, klas, klas. Zergak ordaintzen ditu? Gutxi. Klas, klas.

Orain badakit Eusko Jaurlaritzak Pertsona Helburu dioenean, zer pertsona duen buruan.

EJrenPertsonak

 

Prekariatua: biolentzia, errealitatea eta etorkizuna

PrekarietateariSTOP

Oso biolentoak egiten zaizkit Teleberriak. Garai batean ez nuen sentsazio hori, gustura ikusten nituen. Egun saiatu izan naiz ikusten noizbait, baina agertzen diren albisteak, eskaintzen dituzten irudi gordinak oso gogorrak egiten zaizkit. Umeei ez diegu ikusten uzten. Teleberri hauek garai batean emango balira bi erronbo izango lituzkete.

Egunkarietako azaletan eta barneko orrialdeetan ere irudi gordin asko topatu izan ditut. Umetxo bat hilik hondartzako itsas ertzean, buru beltz ugari itsaso zabalean ezin igeri egin, gainezka doazen paterak, harresietan pilatuta Europara etorri nahi duen jende saldoa, kaputxadunak labanarekin laranjaz kantzitakoen zintzurrak mozten, bonbardaketak, bonbardaketa ondorengo irudi pornografikoak…

Irudi biolentoak, errealitate biolento baten isla. Zer esan Pariseko atentatuak hain gertu izanda gainera.

Zenbat jende gelditu da etxe gabe, zenbat jende negu gorrian argia ezin piztu eta etxea ezin berotu, zenbat jende elikadura bankuetara zer jan bilatzen, zenbat langabe inolako diru laguntzarik gabe, zenbat jende bere enplegua defendatu nahi eta ezin, zenbat jende edozein baldintzetan eskaintzen zaion edozein aukera onartu beharrean, azpikontratazioak, prekarietatea, enplegu izkutua, esplotazioa, lanean hildakoak, estresa, suizidioak… Ongi etorri XXI. lan-harremanen eredu berrira.

UrkulluSeEncaraSindicalistas1Oso biolentoa egiten zait ere Arantza Tapiak Adegiren lan-harremanen eredu berria goraipatzen ikustea. Zein da hain modu atsegingarrian Adegik saltzen duen lan-harremanen eredu berri hori, oraintxe aurkeztu dudana ez bada? Guztiona den gobernu bateko kideak ez al du nolabaiteko oreka erakutsi behar?

Urkullu sosegatua oldartu egin zitzaien pankarta baten atzean zeuden sindikalistei. Desoreka agerikoa da. Toña kontseilariak bi sindikatu ilegalizatu nahi z(d)ituen Confebask-eko burua den Larrañagari deitzen dio elkartasuna adierazteko (ilegalizazio asmoarena publiko egin zenean kontseilari bakar batek ez zuen deitu sindikatura, nik dakidala). Desorekak gailurra jo du.

Toñari biolentoa iruditu zaio ELAk kartel batean zortzi pertsonaia publikoren argazkia paratzea. Egunkari eta telebistetan gau eta egun azaltzen diren 8 pertsonaia publikoen argazkia kartel batean jartzea biolentoa omen da. Larrañagak esan du ELA errealitatetik kanpo dagoela. Eta hala da.

Dudarik gabe, Toña eta Larrañagak saldu nahi diguten errealitatetik kanpo dago ELA (besteak beste ELArik gabeko errealitate bat nahi luketelako). Saldu nahi diguten errealitatean ekonomia errekuperatu da, enplegua gora ari da, enpresariek enplegua sortzen dute, enpresariek kontratu finkoak egin eta soldatak igo nahi dituzte baina ezin dute, enpresariei zergak barkatu behar zaizkie enplegua sor dezaten, enpresariak eredugarriak dira, gure seme-alabek etorkizunean izan behar dutenaren irudi.

Langileak, ordea, alferrak dira, beren interes propioa baino ez dute bilatzen, langabe eta prekarioen egoeraren erantzuleak langabetuak eta prekarioak beraiek dira, lan istripuetan hildakoen errua arriskua mesprezatu duen langile berarena da, ahal dugunaren bizimoduaren gainetik bizi izan gara eta orain gerrikoa estutzea egokitzen zaio langileriari.

Beti esan ohi dut ELAn gauza dezente egingo ditugula gaizki, baina baditugula bi gauza bereziak egiten gaituztenak: bata da errealitatea, behekoa, lantegietakoa, langileena, eguneroko bizitzakoa, beste edozein erakundek baina hobe ezagutzen dugula, Euskal Herriko txoko ia guztietan baititugu langileak. Egunero lan munduan gertatzen dena jasotzeko gu baina antena gehiago izango duenik ez da izango seguruenik. Beraz, gure arazoa ez da errealitatetik kanpo egotea, errealitatean guztiz txertatua egotea baizik. Jakina, langileen errealitatean, ez goiko eliteen errealitate fin esklusiboan.

Eta bigarrena da libreak garela errealitateaz dakiguna askatasun osoz salatzeko, dugun autonomia ekonomikoagatik. Ez gaude hipotekatuak, eta ikusten duguna salatzeko askatasun osoa dugu, eta horixe egin dugu kartel honekin.

Ez dugu ezer berririk, ezer larririk egin. Komunikabideek egiten duten gauza bera besterik ez: pertsona publiko hauen argazkiak erabili, egiten dutena azaltzeko. Desberdintasuna da komunikabideetan irudi hauek arrakastarekin lotzen dituztela, ongizatearekin, garapenarekin, hazkundearekin… Eta guk irudiaren ifrentzua eskaini dugu. Arrakasta hori, irabazi horiek lortu dituzte, langileen lan-baldintzak estutzen, okertzen, langileak esplotazio egoeretara behartzen, prekarietatea orokortzen. Hori da biolentoa egin zaiena nire ustez, beraientzat eredugarri diren pertsona horien irudiak zabaltzen ari den miseriarekin lotzea.

Badakite hori hala dela, beraien irabaziak langileen baldintzak okertuz lor ditzaketela soilik. Hau da, langileen lan-badintzak sakrifikatu behar direla enpresen leihakortasuna handitzeko. Baina, diotenez, hori ez da enpresari hauen errua, hori hala da sistemak hala eskatzen duelako, eta hori bete beste erremediorik ez dago. Ezin dira gauzak aldatu, onartu besterik ezin da egin. Prekarietatea egungo errealitatea da, ez enpresari hauek hala nahi dutelako, gauzak horrela direlako baizik.

Beraz, beraien kontakizunean enpresariek enpresak zabaldu eta enplegua sortzen dute, eta sindikatuek enplegua deuseztu eta enpresak itxi. Prekarietatea alda ezin daitekeen errealitateak ekarri du, eta langabezia lan egin nahi ez dutenen kontua da. Desoreka ikaragarria da.

Guk sinisten dugu gauzak alda daitezkeela. Sinistu ez, badakigu gauzak alda daitezkeela. Historia guztia dugu lekuko. Demokrazian, giza eskubideetan, pertsonen bizitzan eman diren hobekuntza guztiak langileen borrokak ekarri ditu. Bere garaian borroka horrek lortu zuen kapitalari mugak jartzea, eta orain ere posible da. Prekarietatea ez da onartu behar dugun fatalitate bat. Prekariatua antolatuz eta borrokatuz gauzak alda daitezke. Zaila da, erronka latza, bai, baina egingarria. Eta hori langile identitatea indartzetik dator. Identitate kolektiboak beldurrak uxatzen laguntzen du. Beldurtuta gauzkatenen argazkiak kartelean jartzeak, beraien ardura azaleratzen du, indarra ematen digu esateko: nahiz eta zuek guri hori saltzen saiatu, hauek ez dira gure eredua. Gure eredua dira egunero bizitza aurrera atera ahal izateko gogor lanean dabiltzanak. Bizirauteko edozer baldintzatako lana onartzea beste erremediorik ez dutenak. Burua altxata, duintasunez, beraien egoera aldatzeko zutitu eta borrokan dabiltzanak. Horiek dira gure eredua. Eta horiek ekarriko dute, gure seme-alabentzat amesten dugun etorkizun hobea.